LUẬT SỞ HỮU TRÍ TUỆ SỬA ĐỔI 2025: TỪ CẢI CÁCH THỦ TỤC ĐẾN TÁI ĐỊNH VỊ TÀI SẢN TRÍ TUỆ TRONG NỀN KINH TẾ SỐ

Tác giả: Bảo hộ thương hiệu 1244 lượt xem Đăng ngày 27/02/2026

Ngày 10/12/2025, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, có hiệu lực từ ngày 01/04/2026.

Nhìn ở bình diện chính sách, đây không chỉ là một đợt chỉnh sửa kỹ thuật mà là bước tiếp theo trong tiến trình tái cấu trúc hệ thống pháp luật SHTT theo ba trục chính:

  1. Rút ngắn thủ tục – tăng tốc xác lập quyền
  2. Tăng cường thực thi – đặc biệt trên môi trường số
  3. Tái định vị quyền SHTT như một tài sản kinh tế thực thụ

Những thay đổi này phản ánh rõ định hướng: đưa tài sản trí tuệ trở thành một cấu phần vận hành thực chất của nền kinh tế, thay vì chỉ tồn tại như một cơ chế bảo hộ hình thức.

I. Cải cách thủ tục: từ “quản lý hồ sơ” sang “quản trị quyền”

Điểm dễ nhận thấy nhất là việc rút ngắn đáng kể thời hạn xử lý đơn.

  • Thẩm định nội dung sáng chế: 12 tháng (thay vì 18 tháng)
  • Kiểu dáng công nghiệp và nhãn hiệu: 05 tháng
  • Thời hạn yêu cầu thẩm định sáng chế: giảm từ 42 xuống 36 tháng

Đồng thời, thủ tục nhãn hiệu được đơn giản hóa theo hướng công bố ngay sau khi chấp nhận hợp lệ và bãi bỏ bước trung gian thông báo chấp nhận/thông báo từ chối thẩm định hình thức.

Về mặt chính sách, đây là sự chuyển dịch tư duy:

Hệ thống SHTT không còn đặt trọng tâm ở “kiểm soát hồ sơ”, mà ở “tạo điều kiện xác lập quyền sớm”.

Trong bối cảnh doanh nghiệp đổi mới sáng tạo vận hành theo chu kỳ sản phẩm ngắn, việc xác lập quyền sớm mang ý nghĩa sống còn đối với khả năng huy động vốn, ký kết hợp đồng và cạnh tranh thị trường.

Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là: liệu năng lực thẩm định có đủ để đáp ứng khung thời gian rút ngắn mà vẫn bảo đảm chất lượng quyết định hành chính? Nếu không đi kèm cải cách về nhân sự và số hóa quy trình, rút ngắn thời hạn có thể chỉ là mục tiêu trên giấy.

II. Thực thi quyền: siết chặt trách nhiệm trong môi trường số

Luật sửa đổi 2025 thể hiện thái độ rõ ràng trước thực trạng xâm phạm quyền trên không gian mạng.

Lần đầu tiên, “chủ sở hữu/người vận hành nền tảng số” được ghi nhận như một chủ thể có trách nhiệm pháp lý trong bảo vệ quyền SHTT.

Đây là bước dịch chuyển quan trọng:

Từ mô hình “thông báo – gỡ bỏ” thụ động sang mô hình trách nhiệm chủ động hơn của nền tảng.

Song song đó, luật bổ sung các biện pháp dân sự và biện pháp khẩn cấp tạm thời áp dụng riêng cho môi trường số: gỡ bỏ, ẩn, vô hiệu hóa quyền truy cập vào nội dung, tài khoản, website, ứng dụng.

Ở góc độ thực thi, đây là công cụ cần thiết. Tuy nhiên, ranh giới giữa bảo vệ quyền và nguy cơ lạm dụng yêu cầu gỡ bỏ (over-enforcement) cũng là vấn đề cần được hướng dẫn thận trọng để tránh ảnh hưởng đến tự do kinh doanh và quyền tiếp cận thông tin.

Việc nâng mức bồi thường thiệt hại lên 1 tỷ đồng và thay đổi cách tính thiệt hại tinh thần theo thu nhập của nguyên đơn cũng cho thấy xu hướng tăng tính răn đe và tiệm cận thực tiễn tranh chấp.

III. Thích ứng với trí tuệ nhân tạo: bước đi đầu tiên nhưng còn dè dặt

Lần đầu tiên, luật chính thức đề cập đến trí tuệ nhân tạo (AI).

Hai định hướng được xác lập:

  1. AI không được công nhận là tác giả sáng chế hoặc kiểu dáng công nghiệp – quyền SHTT vẫn gắn với con người.
  2. Cho phép sử dụng dữ liệu đã công bố hợp pháp để huấn luyện AI, với điều kiện không gây phương hại bất hợp lý đến chủ thể quyền.

Quy định này đặt ra nhiều câu hỏi chính sách:

  • Thế nào là “phương hại bất hợp lý”?
  • Phạm vi áp dụng đối với dữ liệu đầu vào hay sản phẩm đầu ra?
  • Trách nhiệm chứng minh thuộc về bên nào?

Có thể thấy nhà làm luật lựa chọn cách tiếp cận thận trọng: mở cửa cho nghiên cứu và đổi mới, nhưng chưa đi sâu vào cấu trúc quyền đối với sản phẩm do AI hỗ trợ tạo ra.

Do đó, nghị định hướng dẫn sẽ đóng vai trò quyết định trong việc định hình chính sách AI tại Việt Nam.

IV. Điều chỉnh cấu trúc bảo hộ: tiệm cận thông lệ quốc tế

Luật sửa đổi mở rộng:

  • Bảo hộ kiểu dáng riêng phần
  • Bảo hộ kiểu dáng phi vật thể (giao diện người dùng, hình ảnh đồ họa)
  • Áp dụng nguyên tắc chống cấp trùng cho cả nhãn hiệu và kiểu dáng

Những thay đổi này thể hiện xu hướng hài hòa với thực tiễn quốc tế và đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế số, nơi giá trị không chỉ nằm ở sản phẩm hữu hình mà ở thiết kế và trải nghiệm.

Đáng chú ý, việc siết chặt bảo hộ đối với tên quốc gia “Việt Nam” thể hiện quan điểm chính sách rõ ràng: tên quốc gia là tài sản công, không thể dễ dàng trở thành tài sản độc quyền tư nhân.

V. Quyền tác giả: làm rõ ranh giới và giảm xung đột

Luật bổ sung quy định loại trừ rõ ràng: ý tưởng, khẩu hiệu, tên tác phẩm (xét độc lập) không được bảo hộ.

Đây là bước cần thiết nhằm hạn chế tình trạng đăng ký mang tính phòng vệ quá mức đối với các yếu tố chưa đủ tính sáng tạo.

Việc mở rộng khái niệm “nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình” theo hướng bao gồm chủ thể khởi xướng và chịu trách nhiệm cũng phản ánh cách tiếp cận dựa trên đầu tư và kiểm soát rủi ro, thay vì chỉ dựa trên hành vi kỹ thuật thuần túy.

VI. Tái định vị quyền SHTT như một tài sản kinh tế

Có lẽ thay đổi mang tính nền tảng nhất là việc bổ sung quy định thừa nhận quyền SHTT là một loại tài sản có thể:

  • Định giá
  • Thế chấp
  • Góp vốn
  • Sử dụng làm tài sản bảo đảm

Ở cấp độ chính sách, đây là tuyên bố quan trọng:

Tài sản trí tuệ không chỉ để bảo vệ mà để khai thác.

Tuy nhiên, hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào hệ thống hướng dẫn về định giá, kế toán và đăng ký giao dịch bảo đảm đối với tài sản vô hình. Nếu thiếu cơ chế kỹ thuật đồng bộ, quy định này có thể chỉ dừng lại ở tính nguyên tắc.

Kết luận: cải cách có chiều sâu, nhưng thách thức nằm ở thực thi

Luật SHTT sửa đổi 2025 cho thấy ba xu hướng lớn:

  • Thủ tục nhanh hơn
  • Thực thi mạnh hơn
  • Chính sách thích ứng với kinh tế số và AI

Tuy nhiên, như mọi cải cách pháp luật, thành công không nằm ở câu chữ mà ở cách triển khai.

Giai đoạn từ nay đến khi luật có hiệu lực là thời điểm quan trọng để doanh nghiệp:

  • Rà soát danh mục tài sản SHTT
  • Xem xét chiến lược đăng ký và khai thác
  • Đánh giá rủi ro liên quan đến AI và môi trường số
  • Chuẩn bị cho khả năng sử dụng quyền SHTT như tài sản bảo đảm

Nếu được triển khai đồng bộ, Luật sửa đổi 2025 có thể trở thành bước ngoặt đưa hệ thống SHTT Việt Nam tiến gần hơn đến mô hình “quản trị tài sản trí tuệ” thay vì chỉ “quản lý đơn đăng ký”.

Nếu quý khách hàng có bất kỳ vấn đề cần giải đáp thắc mắc xin vui lòng liên hệ với chúng tôi, đội ngũ luật sư sở hữu trí tuệ của SB LAW luôn sẵn sàng hỗ trợ quý khách hàng.

Thông tin liên hệ:

Website: https://sblaw.vn/

Hotline: (+84) 904 340 664

Email: ha.nguyen@sblaw.vn

    Gặp Luật Sư Sở Hữu Trí Tuệ Để Được Tư Vấn

    Bảo hộ Thương hiệu - Sáng chế Kiểu dáng - Nhượng quyền - Xử lý vi phạm

    Bài viết cùng chủ đề:

    Cơ hội nào cho Ngành công nghiệp sáng tạo Việt?
    379 lượt xem 14/08/2026

    Vừa qua, Luật sư Nguyễn Thanh Hà đã có một buổi phỏng vấn với Cục Bản quyền tác giả về việc bảo vệ quyền tác giả đối với các sản phẩm sáng tạo có tận dụng AI trước tỷ lệ bị tẩy chay cao:   Thưa luât sư khoảng trống pháp lý lớn nhất trong...

    Cuộc chiến trên thị trường quảng cáo Việt trong thời đại AI
    443 lượt xem 14/08/2026

    Vừa qua, Luật sư Nguyễn Thanh Hà đã có một buổi phỏng vấn với Cục Bản quyền tác giả về việc bảo hộ quyền tác giả đối với các sản phẩm bị AI “lấy cắp” ý tưởng:   Theo luật sư, luật hiện hành đã có biện pháp nào khi xử lý các hành vi...

    Cách Gen Z hồi sinh nghệ thuật dân tộc
    367 lượt xem 14/08/2026

    Vừa qua, Luật sư Nguyễn Thanh Hà đã có một buổi phỏng vấn với Cục Bản quyền tác giả về việc bảo vệ bản quyền đối với các tác phẩm nghệ thuật truyền thống của các nghệ sĩ trẻ:   Thưa luật sư, thực tế hiện nay việc bảo vệ bản quyền nghệ thuật truyền...

    SBLAW Bảo Hộ Thành Công Kiểu Dáng Công Nghiệp “Xe Tự Hành” Cho TNG
    517 lượt xem 10/07/2026

    Trong xu hướng tự động hóa và chuyển đổi số sản xuất hiện nay, các thiết bị công nghệ như xe tự hành đóng vai trò là “trái tim” vận hành của các nhà máy thông minh. Việc chủ động xác lập quyền sở hữu trí tuệ đối với các thiết kế phần cứng độc...

    Nghĩa vụ trả tiền bản quyền khi sử dụng âm nhạc trong hoạt động kinh doanh
    510 lượt xem 08/07/2026

    Báo Xây dựng có bài phỏng vấn luật sư Nguyễn Thanh Hà, chủ tịch SBLAW về chủ đề Nghĩa vụ trả tiền bản quyền khi sử dụng âm nhạc trong hoạt động kinh doanh. Sau đây chúng tôi trân trọng giới thiệu nội dung bài phỏng vấn. Kính thưa luật sư Nguyễn Thanh Hà, Chủ...

    Kết luận 51: Từ bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đến kiến tạo nguồn lực phát triển quốc gia
    291 lượt xem 05/07/2026

    Kết luận số 51-KL/TW của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 39-NQ/TW đã đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển sở hữu trí tuệ ở Việt Nam, khi xác định sở hữu trí tuệ không chỉ là công cụ bảo hộ quyền mà còn là nguồn...

    Vấn đề chế tài đối với hành vi gian lận mã vùng trồng.
    415 lượt xem 02/07/2026

    Luật sư Thanh Hà, chủ tịch SBLAW trả lời Đài tiếng nói Hồ Chí Minh về vấn đề chế tài đối với hành vi gian lận mã vùng trồng, mời các bạn xem nội dung tại đây: Câu hỏi: Thưa luật sư, hành vi mượn hoặc làm giả mã vùng trồng có thể bị xử...

    Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ là bảo vệ môi trường đổi mới sáng tạo của quốc gia
    370 lượt xem 01/07/2026

    TTXVN có bài phỏng vấn Luật sư Nguyễn Thanh Hà – Chủ tịch SBLAW về nỗ lực của Việt Nam trong thực thi quyền sở hữu trí tuệ. SBLAW trân trọng giới thiệu nội dung bài phỏng vấn: Câu hỏi: Xin ông cho biết đánh giá về nỗ lực của Việt Nam trong thực thi...

    Bản tin pháp lý tháng 6
    299 lượt xem 29/06/2026

    SBLAW trân trọng gửi tới Quý khách hàng bản tin pháp lý tháng 6 năm 2026 để Quý khách hàng tham khảo phục vụ mục đích kinh doanh. HotlineEmailTwitterYoutubeLinkedInFacebookZalo

    Bản tin sở hữu trí tuệ tháng 6 năm 2026
    285 lượt xem 29/06/2026

    SBLAW gửi Quý khách hàng bản tin pháp luật sở hữu trí tuệ để Quý khách hàng tham khảo.   HotlineEmailTwitterYoutubeLinkedInFacebookZalo

    Phạt đến 30 triệu đồng khi chia sẻ bài báo: Hiểu sao cho đúng từ ngày 1/7?
    521 lượt xem 29/06/2026

    Luật sư Nguyễn Thanh Hà – Chủ tịch Công ty luật SBLAW trả lời Báo Xây dựng với chủ đề về Phạt đến 30 triệu đồng khi chia sẻ bài báo: Hiểu sao cho đúng từ ngày 1/7? Sau đây là nội dung trả lời phỏng vấn: Mới đây, Chính phủ đã ban hành Nghị định...

    Thương hiệu Việt ra biển lớn và “cuốn visa” sở hữu trí tuệ
    491 lượt xem 22/06/2026

    Vai trò của SHTT trong việc đưa thương hiệu Việt Nam ra thế giới. Trong kỷ nguyên kinh tế tri thức và hội nhập, “vươn ra biển lớn” không còn là một lựa chọn, mà đã trở thành con đường tất yếu để các doanh nghiệp Việt Nam tự định vị và phát triển. Từ...

    Vụ việc MV Come My Way dưới góc nhìn luật sư
    354 lượt xem 12/06/2026

    Luật sư Nguyễn Thanh Hà chủ tịch công ty luật SBLAW đã trả lời phóng viên về vụ việc MV Come My Way với nội dung sau: Dựa trên những gì Antiantiart (AAA) đã công khai thừa nhận, gồm việc đưa tác phẩm Tàn Chỉ vào moodboard, sau đó “bóc tách cấu kiện, mảng phù...

    Bảo vệ bản quyền trên không gian mạng
    325 lượt xem 12/06/2026

    Luật sư Nguyễn Thanh Hà, chủ tịch SBLAW đã có phần trao đổi cùng VTV4 Đài truyền hình Việt Nam về chủ đề bảo vệ bản quyền trên không gian mạng.  Câu hỏi: Thưa ông/bà, việc Quốc hội thông qua và chính thức đưa vào hiệu lực Luật sửa đổi, bổ sung một số điều...

    Bị Xâm Phạm Nhãn Hiệu: Khi Nào Nên Khởi Kiện Tại Tòa Án Hoặc Trọng Tài?
    414 lượt xem 07/06/2026

    Vấn Nạn Xâm Phạm Nhãn Hiệu: Ngòi Nổ Hủy Diệt Doanh Nghiệp Đăng ký thành công nhãn hiệu mới chỉ là bước khởi đầu. Trong bối cảnh nền kinh tế số và thương mại điện tử phát triển bùng nổ, việc giữ gìn và bảo vệ nhãn hiệu khỏi các hành vi sao chép, làm...

    Luật Sư Bảo Vệ Quyền Sở Hữu Trí Tuệ Trong Các Vụ Án Hình Sự Tại Việt Nam – SBLAW
    347 lượt xem 06/06/2026

    Xu Hướng Hình Sự Hóa Các Vi Phạm Sở Hữu Trí Tuệ Tại Việt Nam Trong vài năm trở lại đây, cục diện bảo hộ tài sản trí tuệ tại Việt Nam đã có bước chuyển dịch mạnh mẽ. Trước đây, khi phát hiện hàng giả, hàng nhái, mạo danh thương hiệu hay vi phạm...

    0904.340.664