Thương hiệu Việt ra biển lớn và “cuốn visa” sở hữu trí tuệ

Tác giả: Bảo hộ thương hiệu 491 lượt xem Đăng ngày 22/06/2026

Vai trò của SHTT trong việc đưa thương hiệu Việt Nam ra thế giới.

Trong kỷ nguyên kinh tế tri thức và hội nhập, “vươn ra biển lớn” không còn là một lựa chọn, mà đã trở thành con đường tất yếu để các doanh nghiệp Việt Nam tự định vị và phát triển.

Từ nông sản, thực phẩm cho đến công nghệ, dịch vụ, hàng loạt thương hiệu Việt Nam đang nỗ lực khẳng định dấu ấn trên bản đồ quốc tế.

Tuy nhiên, trên hành trình ấy, nhiều doanh nghiệp đã phải nhận những rủi ro pháp lý về thương hiệu ngay tại cửa ngõ các thị trường lớn. Nguyên nhân không nằm ở chất lượng sản phẩm, mà ở một lỗ hổng pháp lý: Sự thiếu hụt chiến lược bảo hộ Sở hữu trí tuệ (SHTT) ở thị trường xuất khẩu.

Những bài học mất thương hiệu tại thị trường xuất khẩu và hậu quả.

Đầu những năm 2000, câu chuyện cà phê Trung Nguyên bị một công ty Mỹ đăng ký bảo hộ nhãn hiệu trước tại Mỹ đã trở thành bài học cho giới kinh doanh. Phải mất rất nhiều thời gian, công sức và những khoản chi phí khổng lồ, Trung Nguyên mới lấy lại được quyền kiểm soát thương hiệu của chính mình tại thị trường trọng điểm này.

Tiếp đó, chỉ dẫn địa lý “Nước mắm Phú Quốc” – một di sản văn hóa ẩm thực của Việt Nam – từng bị doanh nghiệp nước ngoài đăng ký sở hữu tại Mỹ và Liên minh Châu Âu (EU) và một số quốc gia khác.

Gần đây nhất, câu chuyện về “Gạo ST25” – loại gạo ngon nhất thế giới – vừa giành giải thưởng quốc tế đã ngay lập tức bị các doanh nghiệp tại Mỹ, Úc nhanh chân nộp đơn đăng ký bảo hộ nhãn hiệu.

Trên đây chỉ là 3 trường hợp điển hình, còn nhiều nhãn hiệu của các doanh nghiệp khác cũng bị các đại lý và những nhà đầu cơ nhãn hiệu đăng ký trước và yêu cầu các doanh nghiệp muốn nhập khâu vào thì cần thương lượng mua lại với giá cao không thì bị mất thương hiệu.

Những ví dụ trên là minh chứng rõ ràng nhất cho thấy: Một sản phẩm dù có ngon đến đâu, nổi tiếng thế nào, nhưng nếu thiếu đi cuốn visa mang tên SHTT, doanh nghiệp hoàn toàn có thể trở thành kẻ “thua cuộc” trên chính tài sản trí tuệ do mình tạo ra.

Khi thương hiệu, nhãn hiệu bị đối tác hoặc đối thủ nước ngoài đăng ký trước, doanh nghiệp Việt Nam buộc phải đứng trước ba lựa chọn khó khăn: Một là bỏ tiền ra để khởi kiện, khiếu nại tại cơ quan sở hữu trí tuệ nước sở tại. Hai là bỏ ra khoản tiền lớn để mua lại thương hiệu, hoặc phải chấp nhận đổi tên thương hiệu, chịu mất thị trường và mang danh “kẻ làm nhái” trên sân đất khách.

Visa nhập khẩu và đòn bẩy chiến lược cho thương hiệu Việt Nam vào thị trường nhập khẩu.

Các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ phổ biến như nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp và sáng chế, giải pháp hữu ích không đơn thuần là một thủ tục pháp lý hành chính tại các đăng ký với cơ quan sở hữu trí tuệ mà trong bối cảnh hội nhập, Việt Nam là quốc gia xuất khẩu lớn, nó là tấm hộ chiếu, là visa để xâm nhập thị trường nhập khẩu hợp pháp, bên cạnh việc quan tâm tới giá cả, tiêu chuẩn chất lượng và các biện pháp phòng vệ thương mại..

Bảo hộ tài sản SHTT giúp doanh nghiệp khẳng định quyền sở hữu hợp pháp, tạo dựng niềm tin vững chắc đối với người tiêu dùng và các đối tác quốc tế. Tại các thị trường khó tính như Mỹ, EU, Nhật Bản, các nhà phân phối lớn sẽ không bao giờ mạo hiểm hợp tác với một thương hiệu đang vướng vào tranh chấp pháp lý hoặc chưa được bảo hộ rõ ràng hoặc đang tiến hành nhập khẩu, lại bị ngừng lại tại Hải quan do có tranh chấp.

Bảo hộ SHTT là công cụ hữu hiệu để tối ưu hóa giá trị thương mại. Một thương hiệu được bảo hộ độc quyền vững chắc sẽ nâng cao định giá của doanh nghiệp, biến tài sản vô hình thành lợi thế cạnh tranh sòng phẳng với các tập đoàn đa quốc gia. Ngược lại, việc buông lỏng quản trị SHTT sẽ khiến doanh nghiệp luôn rơi vào thế bị động, dễ dàng bị tổn thương trước các hành vi cạnh tranh không lành mạnh và đứng trước nguy cơ mất thương hiệu.

Sở hữu trí tuệ phải đi trước sản phẩm một bước.

Phần lớn các doanh nghiệp Việt Nam khi bước ra thị trường quốc tế vẫn mang theo tư duy kinh doanh kiểu truyền thống: Tập trung sản xuất, tìm kiếm khách hàng, đại lý, có doanh thu rồi mới tính đến chuyện đăng ký sở hữu trí tuệ, do chi phí đăng ký quá cao. Đây là một tư duy không còn phù hợp trong bối cảnh kinh tế hội nhập hiện nay.

Tại hầu hết các quốc gia trên thế giới, cơ quan SHTT áp dụng nguyên tắc ‘First-to-file’ – tức là ưu tiên cấp văn bằng bảo hộ cho người nộp đơn đầu tiên, chỉ một số quốc gia áp dụng nguyên tắc “First-to-use”, có nghĩa là ai sử dụng trước mới được xác lập quyền. Do đó, nếu doanh nghiệp không chủ động đăng ký, việc bị đối thủ hoặc những nhà nhãn hiệu đăng ký trước, sau đó yêu cầu mua lại với phí rất cao.

Từ các bài học như Trung Nguyên, nước mắm Phú Quốc hay gạo ST25 không còn là các trường hợp đơn lẻ mà đã trở thành những vụ việc và bài học sống còn, đòi hỏi doanh nghiệp thức tỉnh để đề ra chiến lược bảo hộ tài sản trí tuệ từ sớm.

Để chiếm lĩnh một thị trường xuất khẩu một cách an toàn, chiến lược SHTT cùng với việc thấu hiểu các biện pháp phòng vệ thương mại của doanh nghiệp phải đi trước sản phẩm một bước.

Nghĩa là, trước khi container hàng hóa đầu tiên cập cảng nước nhập khẩu, nhãn hiệu và các tài sản trí tuệ như sáng chế, kiểu dáng của doanh nghiệp phải được nộp đơn bảo hộ tại thị trường đó trước.

Doanh nghiệp cần chủ động rà soát, xây dựng lộ trình bảo hộ SHTT tại Việt Nam và quốc tế, đồng thời thiết lập các bộ phận pháp chế chuyên nghiệp hoặc tìm đến các tổ chức đại diện sở hữu công nghiệp có uy tín để tìm ra giải pháp bảo hộ rộng nhất với chi phí tối ưu.

Hiện tại, đối với nhãn hiệu, doanh nghiệp có thể áp dụng hệ thống Madrid và sáng chế có thể áp dụng hệ thống PCT để nộp đơn, chi phí tối ưu và phạm vi bảo hộ rộng nhất.

Lời kết:

Hành trình đưa hàng hóa gắn với thương hiệu Việt Nam ra thế giới đang mở ra những cơ hội lớn nhờ Việt Nam ký hàng loạt các Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (FTA) song phương và đa phương. Tuy nhiên, cơ hội chỉ dành cho những doanh nghiệp tự bảo vệ mình.

Việc đầu tư vào nghiên cứu và bảo hộ tài sản sở hữu trí tuệ không phải là một khoản chi phí mất đi, mà là khoản đầu tư sinh lời và là bảo hiểm của thương hiệu trên trường quốc tế.

Đã đến lúc doanh nghiệp Việt cần thay đổi tư duy, biến SHTT thành lợi thế cạnh tranh của hàng hóa Việt trên trường quốc tế.

    Gặp Luật Sư Sở Hữu Trí Tuệ Để Được Tư Vấn

    Bảo hộ Thương hiệu - Sáng chế Kiểu dáng - Nhượng quyền - Xử lý vi phạm

    Bài viết cùng chủ đề:

    Luật sư Thanh Hà tham dự Hội nghị quốc tế về bảo vệ bản quyền trên không gian mạng tại Tokyo, Nhật Bản
    150 lượt xem 22/10/2026

    Luật sư Thanh Hà tham dự Hội nghị quốc tế về bảo vệ bản quyền trên không gian mạng tại Tokyo, Nhật Bản Nội dung: Mới đây, Luật sư Nguyễn Thanh Hà – Chủ tịch Công ty Luật SBLAW đã tham dự Hội nghị quốc tế về bảo vệ bản quyền và chống vi phạm...

    Tăng tốc dựng “bản đồ số” nhà đất Hà Nội: Thách thức liên thông dữ liệu dưới góc nhìn Luật sư Nguyễn Thanh Hà (SBLAW)
    189 lượt xem 25/09/2026

    Việc Hà Nội chuẩn hóa hơn 4,15 triệu thửa đất cùng hàng nghìn giao dịch bất động sản được cập nhật trên hệ thống thông tin quốc gia đang đặt nền móng quan trọng cho việc minh bạch hóa thị trường. Tuy nhiên, để “bản đồ số” thực sự phát huy vai trò thanh lọc...

    LÀM SAO ĐỂ DOANH NGHIỆP VIỆT TẬN DỤNG TỐI ĐA ƯU ĐÃI THUẾ QUAN 90% VÀ MỞ RỘNG ĐẦU TƯ THEO HỆ THỐNG RCEP?
    179 lượt xem 23/09/2026

    Hiệp định RCEP tạo ra khu thương mại tự do lớn nhất thế giới (chiếm 30% GDP toàn cầu) với cam kết xóa bỏ thuế quan lên tới 90% cùng cơ chế mở cửa thị trường dịch vụ & đầu tư chưa từng có! Doanh nghiệp Việt Nam cần chuẩn bị gì để tối ưu...

    Cơ hội nào cho Ngành công nghiệp sáng tạo Việt?
    379 lượt xem 14/08/2026

    Vừa qua, Luật sư Nguyễn Thanh Hà đã có một buổi phỏng vấn với Cục Bản quyền tác giả về việc bảo vệ quyền tác giả đối với các sản phẩm sáng tạo có tận dụng AI trước tỷ lệ bị tẩy chay cao:   Thưa luât sư khoảng trống pháp lý lớn nhất trong...

    Cuộc chiến trên thị trường quảng cáo Việt trong thời đại AI
    443 lượt xem 14/08/2026

    Vừa qua, Luật sư Nguyễn Thanh Hà đã có một buổi phỏng vấn với Cục Bản quyền tác giả về việc bảo hộ quyền tác giả đối với các sản phẩm bị AI “lấy cắp” ý tưởng:   Theo luật sư, luật hiện hành đã có biện pháp nào khi xử lý các hành vi...

    Cách Gen Z hồi sinh nghệ thuật dân tộc
    367 lượt xem 14/08/2026

    Vừa qua, Luật sư Nguyễn Thanh Hà đã có một buổi phỏng vấn với Cục Bản quyền tác giả về việc bảo vệ bản quyền đối với các tác phẩm nghệ thuật truyền thống của các nghệ sĩ trẻ:   Thưa luật sư, thực tế hiện nay việc bảo vệ bản quyền nghệ thuật truyền...

    CẢNH BÁO: NHÃN HIỆU CÓ THỂ BỊ CHẤM DỨT HIỆU LỰC NẾU KHÔNG ĐƯỢC SỬ DỤNG TRONG 05 NĂM LIÊN TỤC
    533 lượt xem 06/08/2026

               Nhiều doanh nghiệp cho rằng sau khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu, quyền đối với thương hiệu đã được bảo đảm lâu dài và không còn phải quan tâm đến các vấn đề pháp lý liên quan.             Tuy nhiên, đây là một quan niệm chưa...

    Tự Đăng Ký Nhãn Hiệu: “Tiết Kiệm” Chi Phí Dịch Vụ Hay Mất Trắng
    546 lượt xem 06/08/2026

    Nhiều chủ doanh nghiệp và nhà sáng lập chọn giải pháp tự nộp đơn đăng ký nhãn hiệu để tiết kiệm chi phí dịch vụ ban đầu. Tuy nhiên, theo thống kê từ Cục Sở hữu trí tuệ, tỷ lệ đơn tự nộp bị sửa đổi, bổ sung hoặc từ chối chính thức lên tới...

    NHẬN THÔNG BÁO DỰ ĐỊNH TỪ CHỐI ĐĂNG KÝ NHÃN HIỆU – VẪN CÒN CƠ HỘI BẢO VỆ THƯƠNG HIỆU
    433 lượt xem 06/08/2026

                Nhiều chủ đơn khi nhận Thông báo dự định từ chối cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu thường cho rằng hồ sơ đã không còn khả năng được bảo hộ và quyết định từ bỏ đơn đăng ký.             Tuy nhiên, Thông báo dự định từ chối không...

    SB Law đồng hành cùng mục tiêu tôn trọng và bảo vệ bản quyền trên nền tảng số
    258 lượt xem 30/07/2026

    Nhằm hướng tới môi trường số minh bạch và tôn trọng sở hữu trí tuệ, báo điện tử VOV1 vừa qua đã có bài viết phân tích sâu sắc về công tác xử lý vi phạm bản quyền nội dung trên nền tảng số. Cùng xem những chia sẻ và góc nhìn chuyên môn từ...

    LUẬT SƯ NGUYỄN THANH HÀ CHIA SẺ TRÊN TẠP CHÍ NGƯỜI ĐƯA TIN VỀ QUẢN LÝ KINH DOANH SỐ
    303 lượt xem 27/07/2026

    https://www.nguoiduatin.vn/ngan-chan-hang-gia-hang-nhai-tren-khong-gian-mang-bai-2-bit-lo-hong-quan-ly-204260721015606237.htm.   HotlineEmailTwitterYoutubeLinkedInFacebookZalo

    Quản lý hoạt động kinh doanh trên môi trường số
    295 lượt xem 27/07/2026

      Luật sư Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty Luật SBLAW, đã có buổi trả lời phỏng vấn phóng viên Thanh Loan (Tạp chí Người Đưa Tin) về chủ đề “”. SBLAW trân trọng giới thiệu đến quý độc giả nội dung chi tiết của bài phỏng vấn.   Câu 1: Từ ngày 1/7/2026, Luật...

    SBLAW Bảo Hộ Thành Công Kiểu Dáng Công Nghiệp “Xe Tự Hành” Cho TNG
    517 lượt xem 10/07/2026

    Trong xu hướng tự động hóa và chuyển đổi số sản xuất hiện nay, các thiết bị công nghệ như xe tự hành đóng vai trò là “trái tim” vận hành của các nhà máy thông minh. Việc chủ động xác lập quyền sở hữu trí tuệ đối với các thiết kế phần cứng độc...

    Sự Khác Nhau Giữa Sáng Chế Và Giải Pháp Hữu Ích: Khi Nào Nên Chọn Để Tiết Kiệm Chi Phí?
    379 lượt xem 08/07/2026

    Rất nhiều cá nhân và doanh nghiệp khi bắt tay vào bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ thường nhầm lẫn giữa khái niệm “Sáng chế” và “Giải pháp hữu ích”. Dù đều là hình thức bảo hộ độc quyền cho một giải pháp kỹ thuật, nhưng chúng có sự khác biệt rất lớn về...

    Nghĩa vụ trả tiền bản quyền khi sử dụng âm nhạc trong hoạt động kinh doanh
    510 lượt xem 08/07/2026

    Báo Xây dựng có bài phỏng vấn luật sư Nguyễn Thanh Hà, chủ tịch SBLAW về chủ đề Nghĩa vụ trả tiền bản quyền khi sử dụng âm nhạc trong hoạt động kinh doanh. Sau đây chúng tôi trân trọng giới thiệu nội dung bài phỏng vấn. Kính thưa luật sư Nguyễn Thanh Hà, Chủ...

    Đăng ký bản quyền khi tác giả là người nước ngoài
    340 lượt xem 07/07/2026

    Câu hỏi: Tác giả của bản thiết kế/phần mềm mà công ty tôi sở hữu là người nước ngoài. Vậy công ty tôi có thể đăng ký bản quyền tác giả tại Việt Nam được không? Trả lời: CÓ. Tuy nhiên, luật cho phép là một chuyện, làm đúng thủ tục để Cục Bản quyền...

    0904.340.664