Quản lý hoạt động kinh doanh trên môi trường số

Tác giả: Bảo hộ thương hiệu 294 lượt xem Đăng ngày 27/07/2026

 

Luật sư Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty Luật SBLAW, đã có buổi trả lời phỏng vấn phóng viên Thanh Loan (Tạp chí Người Đưa Tin) về chủ đề “”. SBLAW trân trọng giới thiệu đến quý độc giả nội dung chi tiết của bài phỏng vấn.

 

Câu 1: Từ ngày 1/7/2026, Luật Thương mại điện tử chính thức có hiệu lực với nhiều quy định mới về trách nhiệm của nền tảng, người bán, người livestream và nền tảng xuyên biên giới. Theo ông, những điểm mới này sẽ tác động như thế nào đến công tác phòng, chống hàng giả, hàng nhập lậu và hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số?

Trả lời:

Dưới góc độ pháp lý, Luật Thương mại điện tử có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển đáng kể trong công tác quản lý hoạt động kinh doanh trên môi trường số, đặc biệt là phòng, chống hàng giả, hàng nhập lậu và hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Điểm mới quan trọng của luật là chuyển từ mô hình quản lý chủ yếu đối với người bán sang cơ chế xác lập trách nhiệm của tất cả các chủ thể tham gia hệ sinh thái thương mại điện tử, bao gồm sàn giao dịch, nền tảng mạng xã hội có hoạt động thương mại, người livestream bán hàng, đơn vị cung cấp dịch vụ trung gian và cả các nền tảng xuyên biên giới.

Theo đó, các nền tảng không còn chỉ đóng vai trò là bên trung gian mà phải thực hiện nghĩa vụ xác minh thông tin người bán, lưu trữ dữ liệu giao dịch, tiếp nhận và xử lý phản ánh, gỡ bỏ hoặc ngăn chặn kịp thời các sản phẩm vi phạm khi có căn cứ. Đối với người livestream hoặc người có ảnh hưởng trực tiếp giới thiệu, quảng bá sản phẩm, pháp luật cũng đặt ra trách nhiệm rõ ràng hơn trong việc cung cấp thông tin trung thực, minh bạch và chịu trách nhiệm đối với nội dung quảng bá nếu có hành vi tiếp tay cho việc tiêu thụ hàng hóa vi phạm.

Bên cạnh đó, việc bổ sung các quy định quản lý đối với các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới cũng góp phần khắc phục khoảng trống pháp lý trước đây. Các doanh nghiệp nước ngoài cung cấp dịch vụ vào thị trường Việt Nam sẽ phải thực hiện nghĩa vụ tuân thủ pháp luật Việt Nam, phối hợp với cơ quan quản lý trong việc cung cấp thông tin, xử lý vi phạm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Tuy nhiên, để các quy định này phát huy hiệu quả trên thực tế, cần có cơ chế phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý nhà nước, lực lượng thực thi, doanh nghiệp vận hành nền tảng và chủ thể quyền sở hữu trí tuệ. Đồng thời, việc ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn trong phát hiện, sàng lọc hàng hóa vi phạm cũng sẽ là yếu tố quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý trong bối cảnh quy mô giao dịch trực tuyến ngày càng lớn. Chỉ khi trách nhiệm của các chủ thể được thực thi nghiêm túc và chế tài đủ sức răn đe thì mới có thể xây dựng một môi trường thương mại điện tử minh bạch, lành mạnh và bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người tiêu dùng cũng như doanh nghiệp chân chính.

Câu 2: Luật Thương mại điện tử đã bổ sung nhiều quy định về trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường. Tuy nhiên, để xử lý một vụ bán hàng giả trên mạng xã hội hiện vẫn có sự tham gia của nhiều cơ quan khác nhau. Theo ông, đây là cơ chế phối hợp cần thiết hay đang tạo ra sự giao thoa về thẩm quyền, ảnh hưởng đến hiệu quả thực thi pháp luật?

Trả lời:

Sự tham gia của nhiều cơ quan trong xử lý hành vi bán hàng giả trên mạng xã hội là cần thiết, bởi đây thường là vụ việc có tính chất liên ngành. Một hành vi có thể đồng thời liên quan đến quản lý thị trường, thương mại điện tử, sở hữu trí tuệ, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, thuế, an ninh mạng và thậm chí cả trách nhiệm hình sự.

Mỗi cơ quan có chức năng và công cụ xử lý riêng. Chẳng hạn, lực lượng quản lý thị trường kiểm tra nguồn gốc, chất lượng hàng hóa và xử lý vi phạm hành chính; cơ quan công an vào cuộc khi có dấu hiệu tội phạm; cơ quan quản lý chuyên ngành đánh giá yếu tố xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; còn cơ quan quản lý thương mại điện tử và thông tin trên mạng có thể yêu cầu nền tảng cung cấp dữ liệu, ngăn chặn hoặc gỡ bỏ nội dung vi phạm.

Tuy nhiên, trong thực tế, nếu không xác định rõ cơ quan chủ trì thì cơ chế phối hợp liên ngành có thể trở thành sự giao thoa về thẩm quyền. Tình trạng chuyển đơn qua lại, chậm trao đổi thông tin, yêu cầu cung cấp tài liệu nhiều lần hoặc không rõ cơ quan nào chịu trách nhiệm xử lý đến cùng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả thực thi pháp luật.

Điều này đặc biệt đáng lưu ý trên môi trường số, bởi tài khoản bán hàng, nội dung quảng cáo, livestream và dữ liệu giao dịch có thể bị xóa, thay đổi hoặc chuyển sang nền tảng khác trong thời gian rất ngắn. Nếu quy trình phối hợp còn kéo dài, cơ quan chức năng có thể mất dấu đối tượng hoặc không kịp bảo toàn chứng cứ điện tử.

Luật Thương mại điện tử đã tạo nền tảng pháp lý mới khi quy định rõ hơn trách nhiệm của nền tảng, người bán, người livestream và các chủ thể cung cấp dịch vụ hỗ trợ thương mại điện tử. Luật cũng dành nội dung riêng cho việc ứng dụng công nghệ trong quản lý và xử lý vi phạm.

Vì vậy, vấn đề không phải là có quá nhiều cơ quan tham gia, mà là cơ chế phân công và phối hợp đã đủ rõ ràng, nhanh chóng và thống nhất hay chưa. Cần xác định một cơ quan đầu mối đối với từng nhóm vụ việc, đồng thời quy định rõ trách nhiệm, thời hạn phản hồi và quy trình chuyển thông tin giữa các cơ quan. Khi đó, sự phối hợp liên ngành mới thực sự trở thành công cụ nâng cao hiệu quả chống hàng giả, thay vì làm kéo dài quá trình xử lý.

Câu 3: Để Luật Thương mại điện tử phát huy hiệu quả sau khi có hiệu lực, theo ông cần tiếp tục hoàn thiện những quy định hoặc cơ chế phối hợp nào giữa các cơ quan quản lý, nền tảng và doanh nghiệp như thế nào?

Trả lời:

Để Luật Thương mại điện tử thực sự đi vào cuộc sống, trước hết cần tiếp tục cụ thể hóa cơ chế phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước.

Trước hết, cần xác định rõ cơ quan đầu mối tiếp nhận, phân loại và điều phối xử lý các phản ánh, khiếu nại liên quan đến hoạt động thương mại điện tử. Đối với những vụ việc có dấu hiệu vi phạm ở nhiều lĩnh vực, cần có quy trình liên thông để tránh tình trạng mỗi cơ quan xử lý một phần nhưng không có đơn vị nào theo dõi và chịu trách nhiệm về kết quả cuối cùng.

Thứ hai, cần xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan quản lý, cơ quan thuế, lực lượng quản lý thị trường, cơ quan công an và các nền tảng. Dữ liệu về người bán, tài khoản thanh toán, đơn hàng, doanh thu, lịch sử quảng cáo, livestream và phản ánh của người tiêu dùng cần được kết nối và khai thác trên cơ sở bảo đảm đúng quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Thứ ba, cần quy định cụ thể hơn về thời hạn và phương thức nền tảng phải phối hợp với cơ quan chức năng. Khi có yêu cầu hợp pháp, nền tảng phải kịp thời bảo toàn dữ liệu, cung cấp thông tin về người bán, tạm dừng giao dịch, hạn chế hiển thị hoặc gỡ bỏ hàng hóa, nội dung có dấu hiệu vi phạm. Đối với trường hợp khẩn cấp, cần có cơ chế xử lý nhanh để tránh việc tài khoản bị xóa hoặc dòng tiền bị dịch chuyển.

Thứ tư, cần có tiêu chí rõ ràng để xác định mức độ chủ động và trách nhiệm của nền tảng. Không nên chỉ đánh giá nền tảng dựa trên việc đã gỡ bỏ nội dung sau khi có yêu cầu, mà còn phải xem xét nền tảng có thực hiện đầy đủ việc xác thực người bán, kiểm soát tài khoản tái phạm, cảnh báo người tiêu dùng và chủ động phát hiện hành vi bất thường hay không. Luật mới đã đặt ra trách nhiệm định danh, minh bạch thông tin và bảo vệ người tiêu dùng đối với người bán, người livestream và các nền tảng.

Thứ năm, cần phân định rõ trách nhiệm giữa nền tảng và doanh nghiệp, người bán. Nền tảng không thể thay thế hoàn toàn trách nhiệm của người kinh doanh, nhưng cũng không thể chỉ coi mình là đơn vị cung cấp hạ tầng kỹ thuật nếu đã tham gia kiểm soát giao dịch, quảng cáo, thanh toán hoặc phân phối hàng hóa. Mức độ trách nhiệm cần được xác định tương ứng với khả năng kiểm soát và lợi ích mà từng chủ thể thu được từ giao dịch.

Cuối cùng, bên cạnh chế tài xử lý vi phạm, cần tăng cường cơ chế cảnh báo sớm, công khai tài khoản hoặc gian hàng tái phạm, hỗ trợ doanh nghiệp bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và thiết lập kênh phản ánh thuận tiện cho người tiêu dùng. Đồng thời, cần đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn để nhận diện sản phẩm, tài khoản và hành vi giao dịch có dấu hiệu bất thường.

Có thể nói, Luật Thương mại điện tử mới chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi ba chủ thể gồm cơ quan quản lý, nền tảng và doanh nghiệp được đặt trong một cơ chế phối hợp rõ trách nhiệm, chia sẻ được dữ liệu và có khả năng phản ứng nhanh. Khi đó, việc quản lý thương mại điện tử mới có thể theo kịp tốc độ phát triển của thị trường số.

    Gặp Luật Sư Sở Hữu Trí Tuệ Để Được Tư Vấn

    Bảo hộ Thương hiệu - Sáng chế Kiểu dáng - Nhượng quyền - Xử lý vi phạm

    Bài viết cùng chủ đề:

    Luật sư Thanh Hà tham dự Hội nghị quốc tế về bảo vệ bản quyền trên không gian mạng tại Tokyo, Nhật Bản
    150 lượt xem 22/10/2026

    Luật sư Thanh Hà tham dự Hội nghị quốc tế về bảo vệ bản quyền trên không gian mạng tại Tokyo, Nhật Bản Nội dung: Mới đây, Luật sư Nguyễn Thanh Hà – Chủ tịch Công ty Luật SBLAW đã tham dự Hội nghị quốc tế về bảo vệ bản quyền và chống vi phạm...

    Tăng tốc dựng “bản đồ số” nhà đất Hà Nội: Thách thức liên thông dữ liệu dưới góc nhìn Luật sư Nguyễn Thanh Hà (SBLAW)
    188 lượt xem 25/09/2026

    Việc Hà Nội chuẩn hóa hơn 4,15 triệu thửa đất cùng hàng nghìn giao dịch bất động sản được cập nhật trên hệ thống thông tin quốc gia đang đặt nền móng quan trọng cho việc minh bạch hóa thị trường. Tuy nhiên, để “bản đồ số” thực sự phát huy vai trò thanh lọc...

    LÀM SAO ĐỂ DOANH NGHIỆP VIỆT TẬN DỤNG TỐI ĐA ƯU ĐÃI THUẾ QUAN 90% VÀ MỞ RỘNG ĐẦU TƯ THEO HỆ THỐNG RCEP?
    179 lượt xem 23/09/2026

    Hiệp định RCEP tạo ra khu thương mại tự do lớn nhất thế giới (chiếm 30% GDP toàn cầu) với cam kết xóa bỏ thuế quan lên tới 90% cùng cơ chế mở cửa thị trường dịch vụ & đầu tư chưa từng có! Doanh nghiệp Việt Nam cần chuẩn bị gì để tối ưu...

    CẢNH BÁO: NHÃN HIỆU CÓ THỂ BỊ CHẤM DỨT HIỆU LỰC NẾU KHÔNG ĐƯỢC SỬ DỤNG TRONG 05 NĂM LIÊN TỤC
    533 lượt xem 06/08/2026

               Nhiều doanh nghiệp cho rằng sau khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu, quyền đối với thương hiệu đã được bảo đảm lâu dài và không còn phải quan tâm đến các vấn đề pháp lý liên quan.             Tuy nhiên, đây là một quan niệm chưa...

    Tự Đăng Ký Nhãn Hiệu: “Tiết Kiệm” Chi Phí Dịch Vụ Hay Mất Trắng
    545 lượt xem 06/08/2026

    Nhiều chủ doanh nghiệp và nhà sáng lập chọn giải pháp tự nộp đơn đăng ký nhãn hiệu để tiết kiệm chi phí dịch vụ ban đầu. Tuy nhiên, theo thống kê từ Cục Sở hữu trí tuệ, tỷ lệ đơn tự nộp bị sửa đổi, bổ sung hoặc từ chối chính thức lên tới...

    NHẬN THÔNG BÁO DỰ ĐỊNH TỪ CHỐI ĐĂNG KÝ NHÃN HIỆU – VẪN CÒN CƠ HỘI BẢO VỆ THƯƠNG HIỆU
    432 lượt xem 06/08/2026

                Nhiều chủ đơn khi nhận Thông báo dự định từ chối cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu thường cho rằng hồ sơ đã không còn khả năng được bảo hộ và quyết định từ bỏ đơn đăng ký.             Tuy nhiên, Thông báo dự định từ chối không...

    SB Law đồng hành cùng mục tiêu tôn trọng và bảo vệ bản quyền trên nền tảng số
    258 lượt xem 30/07/2026

    Nhằm hướng tới môi trường số minh bạch và tôn trọng sở hữu trí tuệ, báo điện tử VOV1 vừa qua đã có bài viết phân tích sâu sắc về công tác xử lý vi phạm bản quyền nội dung trên nền tảng số. Cùng xem những chia sẻ và góc nhìn chuyên môn từ...

    LUẬT SƯ NGUYỄN THANH HÀ CHIA SẺ TRÊN TẠP CHÍ NGƯỜI ĐƯA TIN VỀ QUẢN LÝ KINH DOANH SỐ
    303 lượt xem 27/07/2026

    https://www.nguoiduatin.vn/ngan-chan-hang-gia-hang-nhai-tren-khong-gian-mang-bai-2-bit-lo-hong-quan-ly-204260721015606237.htm.   HotlineEmailTwitterYoutubeLinkedInFacebookZalo

    Sự Khác Nhau Giữa Sáng Chế Và Giải Pháp Hữu Ích: Khi Nào Nên Chọn Để Tiết Kiệm Chi Phí?
    379 lượt xem 08/07/2026

    Rất nhiều cá nhân và doanh nghiệp khi bắt tay vào bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ thường nhầm lẫn giữa khái niệm “Sáng chế” và “Giải pháp hữu ích”. Dù đều là hình thức bảo hộ độc quyền cho một giải pháp kỹ thuật, nhưng chúng có sự khác biệt rất lớn về...

    Đăng ký bản quyền khi tác giả là người nước ngoài
    340 lượt xem 07/07/2026

    Câu hỏi: Tác giả của bản thiết kế/phần mềm mà công ty tôi sở hữu là người nước ngoài. Vậy công ty tôi có thể đăng ký bản quyền tác giả tại Việt Nam được không? Trả lời: CÓ. Tuy nhiên, luật cho phép là một chuyện, làm đúng thủ tục để Cục Bản quyền...

    Đăng ký bản quyền cho tác phẩm tạo bằng AI
    386 lượt xem 07/07/2026

    Câu hỏi: Tôi dùng ChatGPT để viết sách, dùng Midjourney để vẽ tranh. Vậy tôi có thể mang tác phẩm được tạo ra bằng AI đi đăng ký bản quyền được không? Trả lời: ĐƯỢC! Nhưng với những điều kiện cực kỳ khắt khe. Pháp luật luôn đề cao sự sáng tạo của con người;...

    Ai là chủ sở hữu bản quyền khi thuê thiết kế?
    369 lượt xem 07/07/2026

    Câu hỏi: Tôi bỏ tiền ra thuê nhân viên hoặc freelancer vẽ logo, làm website cho công ty. Vậy nghiễm nhiên toàn bộ bản quyền có phải là của tôi không? Trả lời: Không hẳn! Bạn cần phân biệt rõ hai loại quyền hoàn toàn tách biệt trong một tác phẩm: Quyền nhân thân: Dù...

    Thay đổi địa chỉ trên giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu Hồ sơ, quy trình, thời gian, chi phí và báo giá dịch vụ trọn gói (2026)
    619 lượt xem 01/07/2026

    Khi doanh nghiệp chuyển trụ sở, đổi tên đường, hoặc bị ảnh hưởng bởi việc sáp nhập đơn vị hành chính, địa chỉ ghi trên Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu sẽ không còn khớp với Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh hiện tại. Đây là lúc chủ sở hữu nhãn hiệu cần...

    Đăng Ký Bảo Hộ Thương Hiệu Nhà Hàng: Hồ Sơ, Quy Trình, Chi Phí Và Báo Giá Mới Nhất (2026)
    391 lượt xem 01/07/2026

    Mở một nhà hàng không chỉ là chuyện chọn món, chọn địa điểm và set-up không gian – đặt tên cho nhà hàng và bảo vệ cái tên đó cũng quan trọng không kém. Rất nhiều chủ quán chỉ nghĩ đến việc đăng ký bảo hộ thương hiệu khi quán đã đông khách và bắt...

    Từ 01/7/2026: Quán Cà Phê, Nhà Hàng Mở Nhạc Phải Trả Phí Bản Quyền – Hướng Dẫn Chi Tiết Từ SB Law
    547 lượt xem 01/07/2026

    Kể từ ngày 01/7/2026, các quán cà phê, nhà hàng, quán ăn, khách sạn và nhiều mô hình kinh doanh F&B khác sử dụng âm nhạc để phục vụ khách hàng tiếp tục phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trả phí bản quyền âm nhạc theo quy định pháp luật hiện hành. Đây không phải...

    Nhìn Lại Lỗ Hổng Nhận Thức Bản Quyền Từ Vụ Việc MV “Come My Way” Của Sơn Tùng M-TP
    513 lượt xem 23/06/2026

    Sự việc phân cảnh hậu danh đề (after-credit) trong MV “Come My Way” của ca sĩ Sơn Tùng M-TP có nhiều chi tiết tương đồng với tác phẩm sắp đặt “Tàn Chỉ” của nghệ sĩ Lê Giang đã trở thành tâm điểm chú ý của dư luận vào tháng 6/2026. Tranh chấp này không chỉ...

    0904.340.664