Xây dựng văn hóa tôn trọng quyền tác giả

Tác giả: Bảo hộ thương hiệu 285 lượt xem Đăng ngày 05/07/2026

Kết luận số 51-KL/TW do Bộ Chính trị ban hành ngày 17-6-2026 về đẩy mạnh công tác sở hữu trí tuệ (SHTT) phục vụ phát triển kinh tế – xã hội trong tình hình mới đã xác định tài sản trí tuệ là động lực then chốt, đồng thời yêu cầu xây dựng văn hóa tôn trọng sáng tạo và xử lý nghiêm các hành vi xâm phạm quyền SHTT.

Xung quanh việc khai thác và bảo vệ quyền SHTT trong giai đoạn mới, phóng viên Báo SGGP đã có cuộc trao đổi với Luật sư Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty Luật SBLAW, chuyên gia thuộc Ủy ban Hợp tác pháp luật thương mại Việt Nam – Trung Quốc.

PHÓNG VIÊN: Theo ông, việc xác định SHTT là nguồn lực phát triển quốc gia sẽ tạo ra thay đổi gì trong việc xây dựng chính sách, đặc biệt với các lĩnh vực công nghiệp văn hóa và kinh tế số?

Luật sư NGUYỄN THANH HÀ: Điểm mới quan trọng của Kết luận số 51-KL/TW là chuyển cách tiếp cận từ “bảo hộ” sang “kiến tạo”. SHTT được nhìn nhận là một loại tài sản có giá trị kinh tế, góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng trưởng.

Đối với kinh tế số, thay vì chỉ xử lý vi phạm sau khi phát sinh, chính sách sẽ hướng tới xây dựng hành lang pháp lý đồng bộ, kịp thời thích ứng với trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và tài sản số. Đây là điều kiện để doanh nghiệp công nghệ yên tâm đầu tư, khai thác và thương mại hóa các tài sản trí tuệ.

Với công nghiệp văn hóa, sự thay đổi này giúp giá trị sáng tạo được bảo vệ và định giá đúng hơn. Khi quyền tác giả được thực thi hiệu quả, các sản phẩm văn hóa như phim ảnh, âm nhạc, mỹ thuật hay nội dung số sẽ có điều kiện khai thác thương mại bền vững, tạo nguồn lực tái đầu tư cho sáng tạo.

Có thể nói, tư duy mới này sẽ góp phần đưa SHTT trở thành động lực của đổi mới sáng tạo và tăng trưởng kinh tế, thay vì chỉ là công cụ giải quyết tranh chấp.

Kết luận số 51-KL/TW yêu cầu hoàn thiện pháp luật để thích ứng với sự phát triển của AI. Tuy nhiên, hiện AI đang gây ra nhiều tranh luận về việc xâm phạm SHTT để huấn luyện mô hình. Theo ông, đâu là ranh giới pháp lý giữa đổi mới sáng tạo và xâm phạm bản quyền?

Đây là vấn đề mà nhiều quốc gia đang tìm lời giải. Ranh giới trước hết nằm ở mục đích và cách thức sử dụng dữ liệu. Nếu AI sử dụng dữ liệu để học các quy luật ngôn ngữ, phong cách sáng tạo và góp phần tạo ra sản phẩm mới, không sao chép tác phẩm gốc, thì đó là hướng tiếp cận phục vụ đổi mới sáng tạo. Ngược lại, nếu hệ thống AI sao chép hoặc tái tạo tác phẩm có bản quyền theo cách làm ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích của chủ sở hữu mà không được phép, thì đó là hành vi xâm phạm quyền tác giả.

Một yếu tố khác là mục đích thương mại. Khi các mô hình AI được khai thác thương mại, vấn đề quyền lợi của chủ sở hữu dữ liệu đầu vào càng cần được đặt ra. Pháp luật phải hướng tới cơ chế minh bạch về nguồn dữ liệu và từng bước xây dựng giải pháp hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp công nghệ với người sáng tạo. Mục tiêu là xây dựng khuôn khổ pháp lý để AI phát triển song hành với việc bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể quyền, thay vì hạn chế sự phát triển của công nghệ này.

Thời gian qua có nhiều tranh luận về việc thu tiền bản quyền âm nhạc tại quán cà phê, nhà hàng, phòng gym… Làm thế nào để vừa bảo vệ quyền tác giả, vừa tránh tâm lý “thu phí bằng mọi giá”?

Điều quan trọng nhất là phải bảo đảm hài hòa lợi ích giữa chủ thể quyền và người sử dụng. Trước hết, cơ chế thu và phân phối tiền bản quyền cần minh bạch. Người sử dụng được biết rõ căn cứ tính phí, phạm vi ủy quyền và cơ chế phân phối tiền bản quyền. Việc thu phí cũng nên phù hợp với quy mô và mục đích khai thác, tránh áp dụng một mức chung cho mọi loại hình kinh doanh.

Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ để đơn giản hóa quy trình. Nếu tiền bản quyền được tích hợp ngay trong các dịch vụ âm nhạc dành cho doanh nghiệp và việc phân phối được thực hiện tự động, minh bạch thì sẽ giảm đáng kể những tranh cãi phát sinh.

Quan trọng nhất là việc xây dựng văn hóa tôn trọng quyền tác giả. Trả tiền bản quyền không phải là gánh nặng mà là sự ghi nhận giá trị lao động sáng tạo. Cùng với đó, việc thực thi quyền cũng phải bảo đảm hài hòa với lợi ích công cộng và quyền tiếp cận văn hóa của người dân.

Vậy đâu là “điểm nghẽn” lớn nhất trong thực thi quyền SHTT trên môi trường số hiện nay: khung pháp lý, năng lực thực thi hay ý thức tuân thủ?

Cả ba yếu tố trên đều cần tiếp tục được hoàn thiện. Tuy nhiên, trong bối cảnh thực tế hiện nay, năng lực thực thi trên môi trường số vẫn là “điểm nghẽn” lớn nhất.

Khung pháp lý của Việt Nam đang từng bước được hoàn thiện theo các cam kết và thông lệ quốc tế. Nhận thức của xã hội về quyền SHTT cũng đã có chuyển biến tích cực. Những vi phạm trên môi trường số vốn diễn ra rất nhanh, có yếu tố xuyên biên giới. Trong khi đó, việc phát hiện, thu thập chứng cứ và xử lý vẫn còn mất nhiều thời gian. Vì vậy, yêu cầu thực tế đòi hỏi tăng cường ứng dụng công nghệ trong thực thi quyền. Việc xây dựng các hệ thống giám sát, phát hiện vi phạm bằng công nghệ số và AI sẽ giúp rút ngắn thời gian xử lý, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan quản lý và các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên môi trường mạng. Ngoài ra, nên làm rõ trách nhiệm của các nền tảng số trong việc gỡ bỏ nội dung vi phạm.

Khi các hành vi vi phạm được phát hiện và ngăn chặn kịp thời, hiệu quả bảo vệ quyền SHTT sẽ được nâng lên, đồng thời góp phần tạo lập môi trường cạnh tranh lành mạnh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế số theo đúng tinh thần Kết luận số 51-KL/TW.

Ủy ban Hợp tác pháp luật thương mại Việt Nam – Trung Quốc quy tụ nhiều luật sư, chuyên gia và nhà nghiên cứu trong nhiều lĩnh vực, trong đó có SHTT; tập trung hỗ trợ doanh nghiệp đối chiếu quy định pháp luật giữa hai nước, phòng ngừa rủi ro pháp lý xuyên biên giới và giải quyết tranh chấp thông qua hòa giải hoặc trọng tài.

Link bài báo gốc

    Gặp Luật Sư Sở Hữu Trí Tuệ Để Được Tư Vấn

    Bảo hộ Thương hiệu - Sáng chế Kiểu dáng - Nhượng quyền - Xử lý vi phạm

    Bài viết cùng chủ đề:

    Bảo vệ quyền liên quan của nghệ sĩ biểu diễn và thực thi bản quyền âm nhạc số tại Việt Nam
    489 lượt xem 16/08/2026

    Nhận lời mời của NSND Thanh Hoa chủ tịch APPA – Hội Bảo vệ quyền của nghệ sĩ biểu diễn âm nhạc Việt Nam (Association for Protection of Performing Artists), luật sư Thanh Hà đã có phần thuyết trình cùng anh chị em nghệ sỹ về các vấn đề bảo vệ bản quyền nói chung...

    Sblaw và Tạp chí Thương hiệu và Pháp luật hợp tác thúc đẩy bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ cho doanh nghiệp
    509 lượt xem 31/07/2026

    [Hà Nội, Ngày 30 Tháng 07 Năm 2026] – Sáng nay, tại văn phòng Tạp chí Thương hiệu và pháp luật đã diễn ra buổi thăm và làm việc quan trọng giữa Luật sư Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch SBLAW, và Tổng biên tập Khổng Nhung thuộc Tạp chí thương hiệu và phap luật. Cuộc gặp...

    SB LAW KÝ THỎA THUẬN HỢP TÁC CÙNG TRUNG TÂM QUYỀN VÀ GIẢI PHÁP TÀI SẢN SỐ: NÂNG TẦM BẢO HỘ SỞ HỮU TRÍ TUỆ TRONG KỶ NGUYÊN SỐ
    697 lượt xem 10/07/2026

    Ngày 09/7/2026, tại Hà Nội, Trung tâm Quyền và Giải pháp Tài sản số (RDAS) đã phối hợp cùng Trung tâm Nội dung số và Truyền thông VNA (TTXVN), Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo và TOP Media tổ chức thành công Lễ ra mắt Hạ tầng số RDAS – Hạ tầng...

    Hình thành văn hóa “mở nhạc trả tiền”
    674 lượt xem 08/07/2026

    Trong bài báo Hình thành văn hóa “mở nhạc trả tiền” trên báo Xây dựng ngày 8/7/2026 có trích dẫn ý kiến của luật sư Nguyễn Thanh Hà, chủ tịch SBLAW. Chúng tôi trân trọng giới thiệu nội dung bài báo: Từ 1/7, mức tiền bản quyền âm nhạc tại quán cà phê, nhà hàng…...

    Luật sư Nguyễn Thanh Hà (Chủ tịch SBLAW) tham dự lễ ra mắt LECOCE: Bước tiến mới trong bảo vệ tài sản trí tuệ số
    419 lượt xem 08/07/2026

    Vào ngày mai, ngày 9 tháng 7 năm 2026, sự kiện ra mắt LECOCE – Hạ tầng công nghệ quản trị quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số sẽ chính thức được diễn ra. Đây là một trong những sự kiện công nghệ – pháp lý được mong đợi nhất năm, hứa hẹn...

    Quyền của người sáng tạo, hành trình đòi lại công bằng trong kỷ nguyên số
    371 lượt xem 07/07/2026

    Trong tọa đàm của Thông tấn xã Việt Nam với chủ đề Quyền của người sáng tạo, hành trình đòi lại công bằng trong kỷ nguyên số, luật sư Nguyễn Thanh Hà, chủ tịch SBLAW đã có phần trao đổi về những nội dung sau: Câu hỏi: Vì sao nhiều vụ xâm phạm rất rõ...

    Luật sư Nguyễn Thanh Hà tham gia tọa đàm Quyền của người sáng tạo
    292 lượt xem 07/07/2026

    Nhận lời mời của Ban tổ chức, vào lúc 15h ngày 7 tháng 7 năm 2026, luật sư Nguyễn Thanh Hà, chủ tịch SBLAW đã tham gia tòa đàm Quyền của người sáng tạo, sau đây là nội dung chương trình. Cùng tham gia tọa đàm có: Bà Lê Thị Minh Hằng – Giám đốc...

    Gặp gỡ Trưởng phòng Sáng chế SBLAW – Người đứng sau hàng trăm văn bằng bảo hộ thành công
    752 lượt xem 05/07/2026

    Trong bối cảnh nền kinh tế tri thức phát triển mạnh mẽ, việc bảo hộ tài sản trí tuệ không chỉ là tấm khiên pháp lý mà còn là đòn bẩy cốt lõi để doanh nghiệp bảo vệ thành quả đầu tư. Để hiện thực hóa điều đó, vai trò của những chuyên gia sở...

    BẢN TIN SỞ HỮU TRÍ TUỆ – TUẦN 4 THÁNG 6 NĂM 2026
    381 lượt xem 30/06/2026

    Cập Nhật Thông Tư 08/2026/TT-BVHTTDL: 4 Điểm Mới Đột Phá Về Đăng Ký Bản Quyền Và Kiểm Soát AI: Sự bùng nổ của công nghệ, đặc biệt là Trí tuệ nhân tạo (AI), đang đặt ra những bài toán hoàn toàn mới cho hệ thống pháp luật Sở hữu trí tuệ tại Việt Nam. Để...

    Chiến Lược Sở Hữu Trí Tuệ: “Bệ Phóng” Nâng Tầm Thương Hiệu Việt Trên Trường Quốc Tế
    297 lượt xem 25/06/2026

    Trong nền kinh tế toàn cầu và kỷ nguyên số năm 2026, giá trị lớn nhất của một doanh nghiệp không còn nằm ở nhà xưởng, máy móc hay các tài sản vật chất mà ngày càng dịch chuyển mạnh mẽ sang thương hiệu, công nghệ, dữ liệu và các tài sản vô hình. Thương...

    Ấn tượng chương trình “Báo chí đồng hành cùng nghệ nhân, doanh nhân, doanh nghiệp trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”
    282 lượt xem 25/06/2026

    (THPL) – Chiều ngày 20/06/2026, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hội nghệ nhân và Thương hiệu Việt Nam và Hội Mỹ nghệ Kim hoàn đá quý Việt Nam phối hợp cùng Tạp chí điện tử Thương hiệu và Pháp luật tổ chức chương trình Kỷ niệm 101 năm Ngày báo chí Cách mạng...

    Mất Tài Sản Vô Hình: Mất Thương Hiệu, Mất Cả Thị Trường?
    351 lượt xem 22/06/2026

    Trong nền kinh tế số, tài sản của doanh nghiệp không còn bó hẹp ở nhà xưởng, máy móc hay trang thiết bị hữu hình. Giá trị cốt lõi giúp doanh nghiệp đứng vững và bứt phá trên thị trường phần lớn nằm ở các tài sản vô hình như thương hiệu, sáng chế, kiểu...

    Luật sư Nguyễn Thanh Hà tham gia Tọa đàm Doanh nghiệp và Tài sản vô hình
    334 lượt xem 17/06/2026

    Luật sư Nguyễn Thanh Hà tham gia Tọa đàm “Doanh nghiệp và Tài sản vô hình” tại trường quay TTXVN Luật sư Nguyễn Thanh Hà – Chủ tịch Công ty Luật SBLAW, thuộc Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội – đã chính thức nhận lời mời tham gia chương trình Tọa đàm cấp cao...

    Luật Sư Nguyễn Thanh Hà (Chủ Tịch SBLAW) Tham Dự Tọa Đàm: “Xây Dựng Thương Hiệu Doanh Nghiệp: Từ Tài Sản Vô Hình Đến Năng Lực Cạnh Tranh Quốc Gia”
    417 lượt xem 12/06/2026

    Vào ngày 20 tháng 06 năm 2026 tới đây, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Tạp chí Thương hiệu và Pháp luâtj sẽ chính thức tổ chức buổi tọa đàm cấp cao với chủ đề: “Xây dựng thương hiệu doanh nghiệp: Từ tài sản vô hình đến năng lực cạnh tranh quốc gia”. Đây...

    Luật Sư Nguyễn Thanh Hà – Chuyên Gia Sở Hữu Trí Tuệ Hàng Đầu Và Người Bảo Vệ Tài Sản Doanh Nghiệp
    365 lượt xem 12/06/2026

    Trong nền kinh tế tri thức và hội nhập toàn cầu, tài sản trí tuệ (nhãn hiệu, sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, bản quyền) đã trở thành cốt lõi sống còn của mọi doanh nghiệp. Tuy nhiên, đi kèm với đó là làn sóng tranh chấp, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ (SHTT)...

    SBLAW Cập Nhật Profile Dịch Vụ Sở Hữu Trí Tuệ Bản Tiếng Anh: Chuẩn Mực Quốc Tế Trong Bảo Hộ Thương Hiệu Và Tài Sản Trí Tuệ
    335 lượt xem 12/06/2026

    Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu và làn sóng đầu tư FDI vào Việt Nam ngày càng mạnh mẽ, việc chuẩn hóa ngôn ngữ pháp lý theo tiêu chuẩn quốc tế là chìa khóa để kết nối doanh nghiệp với các cơ hội toàn cầu. Nhằm hỗ trợ các tập đoàn đa...

    0904.340.664