Một bản nhạc, một ca khúc không chỉ là cảm xúc được gửi gắm qua giai điệu và ca từ, mà còn là tài sản trí tuệ mang lại giá trị thương mại lâu dài cho nhạc sĩ, ca sĩ và các đơn vị sản xuất âm nhạc. Trong bối cảnh các nền tảng nghe nhạc trực tuyến, mạng xã hội và hoạt động phối lại (remix), sử dụng lại ca khúc diễn ra ngày càng phổ biến, không ít tác giả chỉ nhận ra tầm quan trọng của việc đăng ký bản quyền khi tác phẩm của mình đã bị sử dụng trái phép hoặc phát sinh tranh chấp về quyền sở hữu.

Về nguyên tắc, quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc phát sinh ngay từ thời điểm bản nhạc được sáng tạo và định hình dưới dạng vật chất nhất định, không phụ thuộc vào việc đăng ký. Tuy vậy, Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả vẫn được xem là chứng cứ pháp lý có giá trị, giúp chủ sở hữu chủ động hơn khi chứng minh quyền, xử lý hành vi xâm phạm và khai thác thương mại tác phẩm.
Vì sao nên đăng ký bản quyền tác phẩm âm nhạc?
✔️ Xác lập chứng cứ pháp lý rõ ràng về quyền tác giả và quyền sở hữu đối với ca khúc, bản phối;
✔️ Là căn cứ quan trọng khi xử lý các hành vi sao chép, sử dụng, phát hành trái phép tác phẩm;
✔️ Tạo thuận lợi khi chuyển nhượng, cấp phép sử dụng nhạc cho quảng cáo, phim ảnh, sự kiện;
✔️ Gia tăng giá trị tài sản trí tuệ cho cá nhân nghệ sĩ và các công ty giải trí, hãng thu âm.
Phân biệt quyền tác giả và quyền liên quan trong lĩnh vực âm nhạc
Đây là điểm nhiều người sáng tác và biểu diễn thường nhầm lẫn. Quyền tác giả được ghi nhận cho người sáng tác phần nhạc và phần lời của tác phẩm. Trong khi đó, quyền liên quan được ghi nhận riêng cho ca sĩ thể hiện bài hát, cũng như tổ chức, cá nhân sản xuất bản ghi âm, ghi hình. Hai loại quyền này tồn tại độc lập với nhau, do đó một ca khúc phát hành thường phát sinh đồng thời nhiều quyền cần được xác lập và bảo hộ riêng biệt.
Những tác phẩm âm nhạc có thể đăng ký bản quyền
- Ca khúc, bản nhạc không lời, hợp xướng, nhạc kịch;
- Bản phối khí, bản phối lại (remix, mashup) có yếu tố sáng tạo riêng;
- Nhạc nền, nhạc hiệu sử dụng cho phim, quảng cáo, chương trình truyền hình;
- Bản ghi âm, ghi hình phần trình diễn tác phẩm âm nhạc;
- Các tác phẩm âm nhạc khác đáp ứng điều kiện bảo hộ theo quy định của pháp luật về quyền tác giả.
Hồ sơ cần chuẩn bị khi đăng ký bản quyền âm nhạc
Để tiến hành thủ tục đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan đối với tác phẩm âm nhạc, người nộp đơn cần chuẩn bị các thông tin, tài liệu cơ bản sau:
- Tờ khai đăng ký quyền tác giả/quyền liên quan theo mẫu quy định, ghi rõ tên tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả và tóm tắt nội dung tác phẩm;
- Bản ký âm (bản nhạc, lời bài hát) hoặc bản ghi âm, ghi hình thể hiện tác phẩm;
- Thông tin về quá trình sáng tác, thời điểm hoàn thành và căn cứ xác lập quyền sở hữu;
- Thông tin về việc công bố, phát hành tác phẩm (nếu đã công bố);
- Cam đoan của tác giả về tính nguyên gốc của tác phẩm, không sao chép từ tác phẩm khác;
- Bản sao giấy tờ pháp lý của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả (cá nhân hoặc tổ chức) và giấy ủy quyền nếu nộp hồ sơ thông qua đơn vị đại diện.
Trường hợp tác phẩm âm nhạc do nhiều người cùng sáng tác, hồ sơ cần bổ sung văn bản thỏa thuận giữa các đồng tác giả về việc cử người đại diện đứng tên nộp hồ sơ và tỷ lệ hưởng lợi ích thương mại sau này. Tùy từng trường hợp cụ thể, cơ quan tiếp nhận có thể yêu cầu bổ sung thêm tài liệu chứng minh quyền sở hữu hoặc giấy tờ liên quan khác.
Quy trình và thời gian xử lý hồ sơ
Hồ sơ đăng ký được nộp tại Cục Bản quyền tác giả (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) hoặc các văn phòng đại diện của Cục tại một số tỉnh, thành phố. Sau khi tiếp nhận hồ sơ hợp lệ, cơ quan có thẩm quyền sẽ thẩm định và cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả trong thời hạn luật định. Trường hợp hồ sơ còn thiếu sót, cơ quan tiếp nhận sẽ có văn bản yêu cầu sửa đổi, bổ sung trước khi tiếp tục quá trình xử lý.
Một số câu hỏi thường gặp
Nhiều người cùng sáng tác một bài hát thì đứng tên như thế nào?
Tất cả những người tham gia sáng tác sẽ được ghi nhận là đồng tác giả trên Giấy chứng nhận đăng ký. Các đồng tác giả cần có văn bản thỏa thuận về việc phân chia quyền lợi và cử đại diện thực hiện thủ tục đăng ký.
Mua độc quyền một bài hát, người mua có được đứng tên tác giả không?
Không. Quyền nhân thân, trong đó có quyền đứng tên tác giả, là quyền gắn liền với người sáng tác và không thể chuyển nhượng. Người mua chỉ có thể đứng tên là chủ sở hữu quyền tác giả, tức người có quyền khai thác thương mại tác phẩm, còn tên tác giả sáng tác vẫn phải được ghi nhận đúng người thực tế.
Tác phẩm âm nhạc được bảo hộ trong bao lâu?
Quyền nhân thân (đặt tên tác phẩm, đứng tên tác giả) được bảo hộ vô thời hạn. Trong khi đó, quyền tài sản và quyền công bố tác phẩm được bảo hộ theo thời hạn quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ, tùy thuộc vào loại quyền và chủ thể được bảo hộ.
Dịch vụ đăng ký bản quyền tác giả âm nhạc của SBLAW
Với nhiều năm kinh nghiệm tư vấn sở hữu trí tuệ cho các nhạc sĩ, ca sĩ và doanh nghiệp trong lĩnh vực giải trí, SBLAW đồng hành cùng khách hàng trong toàn bộ quá trình đăng ký bản quyền âm nhạc, bao gồm:
- Tư vấn xác định loại quyền cần đăng ký (quyền tác giả và/hoặc quyền liên quan) phù hợp với từng sản phẩm âm nhạc;
- Rà soát, hướng dẫn khách hàng chuẩn bị hồ sơ, tài liệu chứng minh quyền sở hữu;
- Soạn thảo tờ khai và các văn bản cần thiết theo đúng mẫu quy định;
- Đại diện khách hàng nộp hồ sơ và làm việc với Cục Bản quyền tác giả trong suốt quá trình thẩm định;
- Theo dõi tiến độ xử lý hồ sơ và hỗ trợ khách hàng nhận Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan.
Đăng ký bản quyền âm nhạc không chỉ là thủ tục pháp lý mang tính hình thức, mà còn là bước đi cần thiết để nhạc sĩ, ca sĩ và các đơn vị sản xuất âm nhạc bảo vệ vững chắc thành quả sáng tạo, chủ động trong việc khai thác và thương mại hóa tác phẩm trên các nền tảng biểu diễn, phát hành trong nước và quốc tế.
Liên hệ SBLAW để được tư vấn:
Hotline: 0904 340 664
Email: info@sblaw.vn
Website: vi.sblaw.vn
