Bản quyền (quyền tác giả) đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc bảo vệ thành quả sáng tạo của cá nhân cũng như tài sản trí tuệ của doanh nghiệp. Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm rõ các tiêu chí phân loại và phạm vi bảo hộ của pháp luật hiện hành. Để giúp bạn đọc có cái nhìn chi tiết và chuẩn xác hơn về vấn đề này, chúng tôi đã có cuộc trao đổi ngắn với Luật sư chuyên sâu về lĩnh vực Sở hữu trí tuệ.
Câu hỏi: Thưa Luật sư, theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện nay thì bản quyền (quyền tác giả) được phân loại dựa trên những tiêu chí nào?
Luật sư: Chào bạn. Theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành, bản quyền hay quyền tác giả được phân loại dựa trên 2 tiêu chí chính:
- thứ nhất là phân loại theo nội dung quyền (Căn cứ theo Điều 18, 19, 20);
- thứ hai là phân loại theo loại hình tác phẩm được bảo hộ (Căn cứ theo Điều 14).
Câu hỏi: Vậy nếu xét theo tiêu chí nội dung quyền, quyền tác giả sẽ bao gồm những nhóm quyền cụ thể nào, thưa Luật sư?
Luật sư: Xét theo nội dung, quyền tác giả bao gồm hai nhóm quyền chính:
- Quyền nhân thân (Theo Điều 19): Bao gồm các quyền như đặt tên cho tác phẩm; đứng tên thật hoặc bút danh trên tác phẩm; công bố tác phẩm hoặc cho phép người khác công bố; và bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm, không cho người khác sửa chữa, cắt xén gây phương hại đến danh dự, uy tín của tác giả.
- Quyền tài sản (Theo Điều 20): Bao gồm quyền làm tác phẩm phái sinh; biểu diễn tác phẩm trước công chúng; sao chép; phân phối, nhập khẩu để phân phối bản gốc hoặc bản sao; phát sóng, truyền đạt tác phẩm đến công chúng và cho thuê bản gốc hoặc bản sao.
Câu hỏi: Ngoài quyền tác giả nêu trên, pháp luật có quy định thêm nhóm quyền nào liên quan trực tiếp đến lĩnh vực sáng tạo và biểu diễn không?
Luật sư: Bên cạnh quyền tác giả đối với tác phẩm, pháp luật còn bảo hộ quyền liên quan (quyền liên quan đến quyền tác giả). Đây là nhóm quyền dành cho người biểu diễn, nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình và các tổ chức phát sóng khi họ truyền tải tác phẩm đến với công chúng.
Câu hỏi: Thưa Luật sư, đối với tiêu chí phân loại theo loại hình tác phẩm, những loại hình nào sẽ được pháp luật bảo hộ quyền tác giả?
Luật sư: Căn cứ theo Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ, các loại hình tác phẩm được bảo hộ rất đa dạng, bao gồm:
- Tác phẩm văn học, khoa học, sách giáo khoa, giáo trình và tác phẩm khác thể hiện dưới dạng chữ viết/ký tự khác;
- Bài giảng, bài phát biểu và bài nói khác;
- Tác phẩm báo chí; tác phẩm âm nhạc; tác phẩm sân khấu;
- Tác phẩm điện ảnh và tác phẩm được tạo ra theo phương pháp tương tự;
- Tác phẩm mỹ thuật ứng dụng; tác phẩm nhiếp ảnh; tác phẩm kiến trúc;
- Bản họa đồ, sơ đồ, bản đồ, bản vẽ liên quan đến địa hình, kiến trúc, công trình khoa học;
- Tác phẩm văn học, nghệ thuật dân gian;
- Chương trình máy tính và sưu tập dữ liệu.
Câu hỏi: Luật sư có lời khuyên gì cho các doanh nghiệp và cá nhân trong việc xác định và bảo vệ bản quyền sản phẩm của mình?
Luật sư: Nhận diện đúng loại hình tác phẩm và nắm rõ các nhóm quyền (nhân thân, tài sản hay quyền liên quan) sẽ giúp cá nhân, doanh nghiệp chủ động hơn trong việc đăng ký bảo hộ, khai thác thương mại cũng như xử lý các hành vi xâm phạm bản quyền một cách hiệu quả nhất.
