Album im lặng: Khi nghệ sĩ phải “câm lặng” để đòi quyền bản quyền trong kỷ nguyên AI

Tác giả: Bảo hộ thương hiệu 849 lượt xem Đăng ngày 27/02/2025

Tranh cãi về bản quyền trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI) đang ngày càng gay gắt. Gần đây, hơn 1.000 nghệ sĩ, trong đó có những tên tuổi lớn như Kate Bush và Damon Albarn, đã phát hành một album hoàn toàn im lặng để phản đối kế hoạch của chính phủ Anh cho phép AI sử dụng tác phẩm có bản quyền mà không cần xin phép. Đây không chỉ là một động thái mang tính biểu tượng mà còn đặt ra câu hỏi lớn: Luật bản quyền nên bảo vệ ai?

Nghệ sĩ và nhà sản xuất – Những người cần được bảo vệ?

Từ trước đến nay, luật sở hữu trí tuệ, với các quy định về quyền tác giả, quyền liên quan được thiết lập nhằm bảo vệ quyền lợi của những người sáng tạo nội dung, giúp họ nhận được sự công nhận và thù lao tương xứng với giá trị của tác phẩm trí tuệ mà họ tạo ra.

Tuy nhiên, với sự bùng nổ của AI, hàng triệu tác phẩm âm nhạc, hình ảnh, văn bản đã bị quét và sử dụng để huấn luyện mô hình AI mà không có sự cho phép từ tác giả. Điều này khiến nhiều nghệ sĩ lo ngại về tương lai của ngành công nghiệp sáng tạo.

Khi AI có thể tạo ra một bức tranh theo phong cách của Van Gogh hay sáng tác một ca khúc mang hơi hướng của The Beatles, câu hỏi đặt ra là: những giá trị sáng tạo độc quyền này có còn thuộc về nghệ sĩ? Như vậy, họ còn được hưởng quyền tác giả, quyền liên quan không?

Các công ty công nghệ – Động lực đổi mới hay kẻ chiếm đoạt?

Các tập đoàn công nghệ lập luận rằng việc sử dụng dữ liệu có sẵn để huấn luyện AI là cần thiết để thúc đẩy đổi mới. Họ cho rằng luật bản quyền hiện tại quá cứng nhắc và có thể làm chậm sự phát triển của công nghệ, cũng như hạn chế sự sáng tạo của hoạt động nghệ thuật.

Một số “ông lớn” công nghệ như Google, Meta, Microsoft còn đề xuất cơ chế “sử dụng hợp lý” (fair use), cho phép AI được sử dụng dữ liệu bản quyền mà không cần sự đồng ý của tác giả. Những “ông lớn” này lập luận rằng những gì AI đang làm không ảnh hưởng tới quyền tác giả, quyền liên quan. Bởi các nghệ sĩ con người luôn xây dựng nghệ thuật dựa trên những gì có trước.

Nhưng ranh giới giữa đổi mới và vi phạm bản quyền đang trở nên mờ nhạt. Nếu một AI có thể tổng hợp hàng triệu bài hát để tạo ra một ca khúc mới, liệu điều đó có phải là sáng tạo thực sự hay chỉ là một sự sao chép tinh vi?

Các “ông lớn” công nghệ tại Mỹ đề xuất “chia sẻ” sự sáng tạo

Quy định bản quyền trên thế giới

Từ trước tới nay, các nước trên thế giới đều có quy định rõ ràng rằng các tác phẩm nghệ thuật sẽ chỉ được bảo hộ nếu được tạo ra từ hoạt động sáng tạo của con người. Tuy nhiên, sự phát triển mạnh mẽ của AI, đang làm thay đổi góc nhìn của một số quốc gia về vấn đề này.

Hiện nay, nhiều quốc gia đã có những động thái rõ ràng trong việc điều chỉnh luật bản quyền để đối phó với sự phát triển của AI. Tại Liên minh Châu Âu (EU), Đạo luật Bản quyền Thiên niên kỷ Kỹ thuật số (Digital Millennium Copyright Act) quy định rằng các công ty công nghệ phải có sự đồng ý của tác giả trước khi sử dụng tác phẩm của họ để đào tạo AI.

Trong khi đó, tại Mỹ, nguyên tắc “sử dụng hợp lý” (fair use) vẫn đang là một chủ đề gây tranh cãi khi các tập đoàn công nghệ như OpenAI và Google sử dụng dữ liệu bản quyền để phát triển AI mà chưa có cơ chế đền bù cụ thể cho nghệ sĩ.

Nhật Bản lại có cách tiếp cận cởi mở hơn khi cho phép AI sử dụng dữ liệu có bản quyền trong một số trường hợp nhằm thúc đẩy đổi mới công nghệ. Những chính sách này cho thấy mỗi quốc gia đang có những cách tiếp cận khác nhau trong việc cân bằng giữa bảo vệ quyền lợi của nghệ sĩ và thúc đẩy sự phát triển của AI.

Có thể thấy, đa số các quốc gia trên thế giới vẫn đang lúng túng tìm cách cân bằng giữa sự phát triển của công nghệ, điển hình là AI, và đời sống tinh thần của nghệ sĩ.

Câu chuyện ở Việt Nam

Tại Việt Nam, vấn đề bản quyền trong thời đại AI cũng đang trở thành mối quan tâm lớn. Hiện nay, nhiều tác phẩm âm nhạc, văn học, và nghệ thuật số đã bị sao chép và sử dụng trái phép trên các nền tảng công nghệ mà chưa có cơ chế bảo vệ thực sự hiệu quả. Việc ứng dụng AI trong sáng tạo nội dung cũng đặt ra thách thức mới khi ranh giới giữa sáng tạo và vi phạm bản quyền trở nên mơ hồ. Gần đây, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 57-NQ/TW, đặt ra mục tiêu số hóa, đẩy mạnh sự phát triển của khoa học công nghệ, trong đó có AI.

Có thể thấy, kỷ nguyên công nghệ mới ở Việt Nam mới chỉ vừa được khởi động. Để chuẩn bị tốt cho thời kỳ mới này, cần có những quy định rõ ràng hơn để bảo vệ quyền lợi của nghệ sĩ trong bối cảnh số hóa. Việc xây dựng cơ chế cấp phép sử dụng dữ liệu AI và nâng cao nhận thức về bản quyền sẽ là những bước đi quan trọng trong tương lai.

Cuộc tranh luận về bản quyền và AI chưa có hồi kết, nhưng rõ ràng rằng luật hiện hành cần được cập nhật để phù hợp với thực tế mới. Nếu không có những quy định rõ ràng, những người sáng tạo nội dung – những người đặt nền móng cho văn hóa và nghệ thuật – có thể sẽ bị gạt ra ngoài cuộc chơi. Và khi đó, AI không chỉ là công cụ hỗ trợ sáng tạo, mà còn có thể trở thành kẻ chiếm đoạt sáng tạo.

Vậy theo bạn, luật bản quyền nên bảo vệ ai?

Quỳnh Nhi

    Gặp Luật Sư Sở Hữu Trí Tuệ Để Được Tư Vấn

    Bảo hộ Thương hiệu - Sáng chế Kiểu dáng - Nhượng quyền - Xử lý vi phạm

    Bài viết cùng chủ đề:

    SBLAW TƯ VẤN ĐĂNG KÝ THÀNH CÔNG BẢN QUYỀN TÁC PHẨM MỸ THUẬT ỨNG DỤNG “HÌNH THỨC THỂ HIỆN THIẾT KẾ, TRANG TRÍ TRÊN CON NGỰA MÃ MÂY”
    176 lượt xem 15/10/2026

    Việc đăng ký bản quyền tác phẩm mỹ thuật ứng dụng là phương tiện pháp lý quan trọng nhằm bảo vệ tối đa quyền lợi của tác giả và chủ sở hữu tác phẩm. Thông qua việc cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, cơ quan nhà nước công nhận sự sáng tạo...

    SBLaw giải đáp về các giải pháp giúp hạn chế rủi ro tranh chấp bản quyền
    145 lượt xem 07/10/2026

    Câu hỏi: Thưa luật sư, để tránh rơi vào những vụ tranh chấp hay kiện tụng kéo dài, cá nhân và doanh nghiệp nên áp dụng những giải pháp gì ngay từ đầu? Luật sư: Để giảm thiểu tối đa rủi ro tranh chấp bản quyền, bạn nên chủ động thực hiện 4 giải pháp...

    SBLaw giải đáp cho Câu hỏi về thời hạn giải quyết vụ án tranh chấp bản quyền
    137 lượt xem 07/10/2026

    Câu hỏi: Thưa luật sư, vụ kiện bộ truyện Thần Đồng Đất Việt kéo dài tới hơn chục năm. Vậy pháp luật có quy định thời hạn cụ thể cho việc thụ lý và giải quyết một vụ án tranh chấp bản quyền không? Luật sư: Pháp luật có quy định thời hạn rất rõ...

    BẢO VỆ BẢN QUYỀN CÓ HẠN ĐỊNH KHÔNG? BẢO HỘ TRONG BAO LÂU?
    205 lượt xem 07/10/2026

    Thời hạn bảo hộ bản quyền là một trong những vấn đề được rất nhiều tác giả và doanh nghiệp quan tâm khi khai thác thương mại các sản phẩm sáng tạo. Liệu một tác phẩm khi đã được đăng ký có được bảo hộ vĩnh viễn hay có thời hạn cụ thể theo quy...

    NHỮNG RỦI RO PHÁP LÝ LỚN KHÔNG NÊN BỎ QUA KHÔNG ĐĂNG KÝ BẢN QUYỀN
    188 lượt xem 07/10/2026

    Mặc dù Luật Sở hữu trí tuệ quy định quyền tác giả tự động phát sinh từ khi tác phẩm được sáng tạo, nhiều cá nhân và doanh nghiệp vẫn chọn cách không đăng ký bản quyền vì cho rằng không bắt buộc. Vậy thực tế việc không đăng ký sẽ đối mặt với những...

    SBLaw giải đáp cho Câu hỏi về thời điểm nên giải quyết tranh chấp bản quyền ra tòa án
    118 lượt xem 07/10/2026

    Câu hỏi: Thưa luật sư, khi phát hiện bị vi phạm bản quyền thì ở thời điểm nào hoặc trong điều kiện gì chúng tôi nên quyết định khởi kiện ra Tòa án? Luật sư:Việc khởi kiện ra Tòa án tốn khá nhiều thời gian và chi phí, nên chủ sở hữu hoặc tác giả...

    SBLaw giải đáp cho khách về các hành vi vi phạm bản quyền và việc sử dụng hình ảnh trên mạng
    121 lượt xem 07/10/2026

    Câu hỏi: Thưa luật sư, những hành động cụ thể nào thì bị xem là vi phạm bản quyền? Luật sư: Theo Điều 28 Luật Sở hữu trí tuệ, các hành vi xâm phạm quyền tác giả phổ biến bao gồm: Chiếm đoạt hoặc mạo danh tác giả. Công bố, sao chép, phân phối hoặc...

    ĐĂNG KÝ BẢN QUYỀN: CÓ BẮT BUỘC KHÔNG VÀ NHỮNG TÁC PHẨM NÀO RẤT CẦN ĐĂNG KÝ?
    200 lượt xem 07/10/2026

    Đăng ký bản quyền là một bước quan trọng để bảo vệ thành quả sáng tạo cũng như tài sản trí tuệ của doanh nghiệp và cá nhân. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thắc mắc xung quanh việc liệu quy định pháp luật có bắt buộc mọi tác phẩm đều phải đăng ký hay không,...

    BẢO VỆ QUYỀN TÁC GIẢ: NÊN HỂU LÀ BẢO VỆ BẢN QUYỀN HAY TÁC QUYỀN?
    237 lượt xem 07/10/2026

    Trong đời sống xã hội và kinh doanh, chúng ta thường nghe rất nhiều đến cụm từ “bảo vệ quyền tác giả”. Tuy nhiên, không ít người vẫn băn khoăn liệu khái niệm này thực chất là bảo vệ “bản quyền” hay “tác quyền”, và hai khái niệm này khác nhau như thế nào về...

    SBLaw tư vấn cho khách về việc phát sinh tranh chấp dù đã đăng ký bản quyền
    122 lượt xem 07/10/2026

    Câu hỏi: Thưa luật sư, tác phẩm đã đăng ký bản quyền và được cấp Giấy chứng nhận rồi thì tại sao vẫn xảy ra tranh chấp gay gắt vậy ạ? Luật sư:. Nguyên nhân chính là do cơ quan nhà nước cấp Giấy chứng nhận dựa trên sự kê khai và cam kết của...

    HIỂU ĐÚNG VỀ BẢN QUYỀN TẠI VIỆT NAM: PHÂN LOẠI VÀ CÁC QUY ĐỊNH PHÁP LÝ CẦN BIẾT
    118 lượt xem 07/10/2026

    Bản quyền (quyền tác giả) đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc bảo vệ thành quả sáng tạo của cá nhân cũng như tài sản trí tuệ của doanh nghiệp. Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm rõ các tiêu chí phân loại và phạm vi bảo hộ của pháp luật hiện hành....

    Nhầm Lẫn Phổ Biến Giữa “Bản Quyền” Và “Tác Quyền”: Góc Nhìn Pháp Lý Từ Luật Sư
    126 lượt xem 07/10/2026

    Trong đời sống hằng ngày cũng như trên các phương tiện truyền thông, chúng ta rất thường xuyên bắt gặp hai thuật ngữ “bản quyền” và “tác quyền”. Dù được sử dụng phổ biến, không ít người vẫn thắc mắc liệu hai khái niệm này có sự phân biệt rõ ràng về mặt pháp lý...

    SBLaw tư vấn cho khách về quyền thừa kế tác phẩm khi qua đời
    108 lượt xem 07/10/2026

    Câu hỏi: Thưa luật sư, cho tôi hỏi: Nếu một tác giả đã qua đời thì bản quyền đối với các tác phẩm của họ có còn giá trị pháp lý không? Luật sư: Khi tác giả qua đời, bản quyền đối với tác phẩm vẫn còn nguyên giá trị pháp lý. Tác phẩm không...

    Đăng Ký Bản Quyền Tác Phẩm Âm Nhạc: Nhạc nền 4Corn số 1. Bảo Vệ Trọn Vẹn Giá Trị Sáng Tạo Người Nghệ Sĩ
    271 lượt xem 01/10/2026

    Trong kỷ nguyên kỹ thuật số, nhạc nền (background music/soundtrack) đóng vai trò then chốt tạo nên nhận diện thương hiệu cho các sản phẩm truyền thông, phim ảnh, quảng cáo và nội dung đa phương tiện. Tác phẩm “Nhạc nền 4Corn số 1” không chỉ là một bản phối giai điệu đơn thuần mà...

    SBLAW HOÀN TẤT ĐĂNG KÝ QUYỀN TÁC GIẢ CHO TÁC GIẢ HÀN QUỐC TẠI VIỆT NAM
    246 lượt xem 01/10/2026

    Một tác phẩm được tạo ra không chỉ mang giá trị sáng tạo mà còn có thể trở thành tài sản có giá trị về mặt kinh tế. Khi tác phẩm được đưa vào khai thác, việc xác định và bảo vệ quyền của tác giả, chủ sở hữu là vấn đề cần được quan...

    Đăng ký bản quyền tác phẩm mỹ thuật ứng dụng: Hình thức thể hiện nhân vật Space Neko Coco. Thành công dưới sự đồng hành của SBLAW
    293 lượt xem 01/10/2026

    Thị trường Việt Nam mở ra tiềm năng kinh doanh vượt trội cho các tác giả và doanh nghiệp quốc tế, nhưng cũng đặt ra thách thức lớn về bảo hộ sở hữu trí tuệ trước các hành vi sao chép trái phép. Đăng ký bản quyền không chỉ đơn thuần là hoàn thiện thủ...

    0904.340.664