Luật sư Đào Thu Trang, từ công ty luật SBLAW đã có phần trả lời phỏng vấn kênh VTV1 Đài truyền hình Việt Nam về chủ đề AI và tác phẩm âm nhạc, vấn đề bản quyền là gì?
Chúng tôi trân trọng giới thiệu nội dung bài phỏng vấn:
Câu hỏi: Pháp luật hiện hành đang gặp thách thức ra sao với nhạc AI ở khía cạnh xác định tác phẩm?
Thách thức lớn nhất là pháp luật hiện hành chỉ công nhận tác phẩm do con người sáng tạo. Trong khi đó, nhạc AI làm mờ ranh giới giữa con người và máy, khiến việc xác định một sản phẩm có phải là ‘tác phẩm’ hay không trở nên rất khó. Theo luật, tác phẩm phải do tác giả trực tiếp sáng tạo bằng lao động trí tuệ của mình. Với AI, sản phẩm được tạo ra dựa trên việc tính toán xác suất từ hàng triệu dữ liệu có sẵn. Vậy đâu là ranh giới giữa “sáng tạo mới” và “xào nấu” dữ liệu? Do đó, khó xác định tác phẩm mới có đủ tính nguyên gốc hay không hay chỉ là biến thể của các tác phẩm đã tồn tại.
Câu hỏi: Mời luật sư cho biết theo Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành, nếu người dùng sử dụng AI để tạo ra một bản nhạc hoàn chỉnh từ các câu lệnh, người đó có được công nhận là tác giả/chủ sở hữu quyền tác giả không?
Theo Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam, tác giả phải là con người trực tiếp sáng tạo. Vì vậy, nếu người dùng chỉ nhập lệnh để AI tự tạo nhạc, thì khả năng cao không được công nhận là tác giả. Tuy nhiên, nếu có sự can thiệp sáng tạo đáng kể, họ vẫn có thể được xem xét.
![]()
Câu hỏi: Pháp luật về bản quyền đang gặp thách thức gì trong cơ chế thực thi đối với các sản phẩm âm nhạc AI?
Khó khăn lớn trong thực thi là rất khó phát hiện và chứng minh vi phạm. Nhạc AI có thể tạo ra hàng loạt, dễ biến đổi, và khó truy vết nguồn dữ liệu huấn luyện, nên việc xử lý xâm phạm bản quyền trở nên phức tạp hơn nhiều.
Để kiện một sản phẩm nhạc AI, bạn phải chứng minh nó “sao chép” tác phẩm của bạn. Nhưng AI thường “học” phong cách, thứ mà luật pháp hiện nay chưa bảo hộ rõ ràng. Khi vi phạm xảy ra, ai sẽ chịu trách nhiệm? Người viết câu lệnh, công ty phát triển AI, hay nền tảng đăng tải? Hiện chưa có cơ chế phân định trách nhiệm rõ ràng cho các thực thể này.
Câu hỏi: Đâu là những rủi ro pháp lý người dùng có thể gặp phải khi sản xuất và kinh doanh nhạc AI?
Người dùng có thể đối mặt với 3 rủi ro chính:
– Một là, xâm phạm dữ liệu đầu vào: Bản nhạc AI có thể chứa đựng những phân đoạn quá giống với một tác phẩm đang được bảo hộ, dẫn đến nguy cơ bị kiện xâm phạm quyền tác giả.
-Hai là rủi ro về Quyền liên quan: Đặc biệt là các sản phẩm AI Cover (sử dụng giọng hát của ca sĩ nổi tiếng). Đây là hành vi xâm phạm quyền của người biểu diễn và nhà sản xuất bản ghi âm, đồng thời vi phạm quyền nhân thân đối với hình ảnh/giọng nói. — – Ba là, không thể đăng ký bảo hộ: Nếu bạn định kinh doanh bản nhạc đó nhưng cơ quan quản lý (Cục Bản quyền) từ chối cấp giấy chứng nhận vì sản phẩm thuần túy do AI tạo ra, bạn sẽ không có công cụ pháp lý để chống lại những bên sao chép khác.
Câu hỏi: Làm thế nào để hạn chế nguy cơ xâm phạm quyền tác giả với sản phẩm âm nhạc AI?
Để hạn chế rủi ro, cần:
-Một là, chủ động tham gia sáng tạo, không phụ thuộc hoàn toàn vào AI, chỉ sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ (viết 1 đoạn melody, gợi ý hòa âm) và tự mình hoàn thiện phần còn lại để đảm bảo tính nguyên gốc;
-Hai là, kiểm tra nguồn dữ liệu và đầu ra để tránh bị trùng lặp;
-Ba là, lưu lại quá trình sáng tạo để chứng minh quyền của mình;
-Bốn là, chủ động gắn nhãn “sản phẩm có hỗ trợ của AI” để tránh rắc rối về đạo đức nghề nghiệp và minh bạch hóa với cơ quan chức năng khi cần thiết.
-Năm là: Tuân thủ điều khoản sử dụng của nền tảng AI.
Xin trân trọng cám ơn luật sư.
