Thương hiệu Việt bị ‘đánh cắp’ online: Cần siết chặt trách nhiệm nền tảng

Tác giả: Bảo hộ thương hiệu 617 lượt xem Đăng ngày 05/05/2026
Khi các hành vi xâm phạm thương hiệu trên không gian số đang biến tướng tinh vi, khung pháp lý hiện hành dường như vẫn đang loay hoay trong cuộc rượt đuổi không cân sức.

Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với luật sư Nguyễn Thanh Hà – Chủ tịch Hãng luật SBLAW (SBLAW Vietnam International Law Firm) để hiểu rõ hơn về vấn đề này.

Doanh nghiệp Việt “hụt hơi” trong cuộc chiến pháp lý xuyên biên giới

– Từ thực tiễn xử lý các vụ việc xâm phạm thương hiệu trên môi trường số, ông đánh giá đâu là những lỗ hổng pháp lý lớn nhất hiện nay (liên quan đến tên miền, nền tảng xuyên biên giới, định danh chủ thể vi phạm…)? Những khoảng trống này đang tác động cụ thể ra sao tới doanh nghiệp và uy tín thương hiệu Việt?

Luật sư Nguyễn Thanh Hà: Từ thực tiễn tư vấn và xử lý tranh chấp, tôi nhận thấy có các nhóm “lỗ hổng” đáng chú ý như sau:

Thứ nhất là vấn đề tên miền và nhận diện chủ thể vi phạm. Việc đăng ký tên miền quốc tế tương đối dễ dàng, trong khi cơ chế xác minh danh tính chưa chặt chẽ, dẫn đến tình trạng “ẩn danh” hoặc sử dụng thông tin giả. Khi xảy ra tranh chấp, doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn trong việc truy vết và xử lý.

Cụ thể, việc sở hữu tên miền quốc tế hay tài khoản mạng xã hội hiện quá dễ dàng nhưng lại thiếu cơ chế hậu kiểm danh tính, tạo điều kiện cho các chủ thể vi phạm ẩn mình. Khi xảy ra vi phạm, việc tìm ra “ai là chủ mưu” để khởi kiện dân sự hoặc xử lý hình sự là cực kỳ khó khăn.

Luật sư Nguyễn Thanh Hà - Chủ tịch Hãng luật SBLAW (SBLAW Vietnam International Law Firm)

Luật sư Nguyễn Thanh Hà – Chủ tịch Hãng luật SBLAW (SBLAW Vietnam International Law Firm) 

Thứ hai là khoảng trống trong quản lý các nền tảng xuyên biên giới. Nhiều hành vi xâm phạm (bán hàng giả, giả mạo thương hiệu, quảng cáo gây nhầm lẫn) diễn ra trên các nền tảng đặt máy chủ ở nước ngoài. Cơ chế yêu cầu gỡ bỏ hoặc cung cấp thông tin chủ thể vi phạm còn chậm và thiếu tính ràng buộc.

Các nền tảng như Facebook, TikTok, Shopee hay các website đặt máy chủ tại nước ngoài thường phản hồi chậm hoặc yêu cầu quy trình gỡ bỏ nội dung (notice-and-takedown) rất phức tạp. Doanh nghiệp Việt khó tiếp cận trực tiếp để xử lý nhanh các fanpage/gian hàng giả mạo ngay khi phát hiện.

Thứ ba là thiếu cơ chế thực thi nhanh và hiệu quả. Các thủ tục hành chính hoặc tố tụng thường mất thời gian, trong khi môi trường số đòi hỏi phản ứng gần như tức thời.

Thứ tư là xung đột giữa Luật Sở hữu trí tuệ và quy định về tên miền: Cơ chế thu hồi tên miền vi phạm nhãn hiệu vẫn còn chồng chéo. Việc cưỡng chế thi hành các quyết định hành chính/tòa án đối với tên miền quốc tế do người đăng ký (registra)  nước ngoài quản lý thường rơi vào bế tắc.

Từ các nguyên nhân này, dẫn tới tác động cụ thể đối với các doanh nghiệp Việt Nam như bào mòn doanh thu và khách hang. Vấn nạn hàng giả, hàng nhái giá rẻ công khai trên các sàn thương mại điện tử không chỉ “ăn mòn” doanh thu mà còn làm xói mòn niềm tin của người tiêu dùng vào thương hiệu thật.

Bên cạnh đó là khủng hoảng niềm tin: Khi khách hàng mua phải hàng kém chất lượng từ các trang giả mạo, họ thường đổ lỗi cho thương hiệu gốc. Việc lấy lại uy tín sau một đợt “bão” hàng giả trên mạng tốn kém hơn nhiều so với chi phí bảo hộ ban đầu.

Ngoài ra còn tác động đến tâm lý e ngại sáng tạo: Nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) cảm thấy nản lòng khi vừa ra mắt sản phẩm mới đã bị “copy” và chạy quảng cáo tràn lan trên mạng mà không thể ngăn chặn triệt để, dẫn đến việc ngại đầu tư cho R&D và xây dựng thương hiệu bài bản.

Tóm lại, môi trường số đang biến các hành vi xâm phạm từ đơn lẻ thành hệ thống với tốc độ cực nhanh, trong khi các công cụ pháp lý hiện nay vẫn đang ở trạng thái “đuổi theo” thực tế.

– Các luật hiện hành và quy định mới sửa đổi liên quan đến thương mại điện tử, sở hữu trí tuệ, an ninh mạng… theo ông đã theo kịp tốc độ phát triển của thương mại điện tử hay chưa? Những điểm nào còn “đi sau thực tiễn” và cần tiếp tục hoàn thiện để bảo vệ môi trường kinh doanh lành mạnh?

Luật sư Nguyễn Thanh Hà: Có thể nói, Việt Nam đã có nhiều bước tiến trong việc hoàn thiện khung pháp lý liên quan đến sở hữu trí tuệ, thương mại điện tử và an ninh mạng. Tuy nhiên, tốc độ hoàn thiện pháp luật vẫn chậm hơn so với tốc độ phát triển của công nghệ và mô hình kinh doanh.

Một số điểm còn đi sau thực tiễn bao gồm: Quy định về trách nhiệm của nền tảng số chưa đủ cụ thể và chưa có chế tài đủ mạnh; Thiếu cơ chế xử lý nhanh đối với vi phạm trên môi trường số; Chưa có quy định rõ ràng về xử lý vi phạm xuyên biên giới.

Lực lượng chức năng kiểm tra cơ sở sản xuất giả mạo gạo của một thương hiệu nổi tiếng bán trên Shopee ở Bắc Ninh. Ảnh minh hoạ

Lực lượng chức năng kiểm tra cơ sở sản xuất giả mạo gạo của một thương hiệu nổi tiếng bán trên Shopee ở Bắc Ninh. Ảnh minh hoạ

Bên cạnh đó, mức xử phạt trong nhiều trường hợp chưa đủ sức răn đe so với lợi nhuận từ việc sở hữu tên miền quốc tế hay tài khoản mạng xã hội hiện quá dễ dàng nhưng lại thiếu cơ chế hậu kiểm danh tính, tạo điều kiện cho các chủ thể vi phạm ẩn mình hành vi vi phạm; Chậm trong việc ban hành các quy định hướng dẫn thi hành như ở cấp thông tư và nghị định.

Do đó, cần tiếp tục cập nhật pháp luật theo hướng linh hoạt, thích ứng nhanh và tiệm cận thông lệ quốc tế.

Chuyển mạnh tư duy “quản lý địa giới” sang “quản lý không gian số” và “trách nhiệm nền tảng”

– Trong bối cảnh thương mại điện tử xuyên biên giới phát triển nhanh, nhiều hành vi vi phạm xuất phát từ các nền tảng và chủ thể ngoài lãnh thổ, theo ông, chính sách và pháp luật Việt Nam cần thay đổi như thế nào để vừa bảo vệ hiệu quả thương hiệu, vừa bảo đảm tính khả thi trong thực thi?

Luật sư Nguyễn Thanh Hà: Theo tôi, để giải quyết các thách thức từ xâm phạm thương hiệu xuyên biên giới, hệ thống chính sách và pháp luật Việt Nam cần chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy “quản lý địa giới” sang “quản lý không gian số” và “trách nhiệm nền tảng”. Cụ thể, những định hướng cần thay đổi như sau:

Một là, áp dụng nguyên tắc “Hiện diện pháp lý” đối với nền tảng xuyên biên giới. Theo Luật Thương mại điện tử 2025 (có hiệu lực từ 01/07/2026), các nền tảng thương mại điện tử nước ngoài khi hoạt động tại Việt Nam cần:

Thành lập pháp nhân hoặc chỉ định đại diện hợp pháp: Điều này tạo ra một “địa chỉ” cụ thể để các cơ quan quản lý và doanh nghiệp Việt Nam có thể làm việc, tống đạt văn bản hoặc thực thi các biện pháp cưỡng chế.

Ký quỹ bảo đảm: Đối với các nền tảng chưa thành lập pháp nhân, có thể áp dụng cơ chế ký quỹ tại ngân hàng Việt Nam để đảm bảo trách nhiệm bồi thường khi xảy ra vi phạm gây thiệt hại cho thương hiệu Việt.

Chuyển dịch trách nhiệm pháp lý sang nền tảng. Thay vì chỉ coi nền tảng là “bên trung gian”, pháp luật cần ràng buộc trách nhiệm liên đới của họ: Trách nhiệm liên đới: Nền tảng phải chịu trách nhiệm chung với người bán nếu không gỡ bỏ kịp thời thông tin xâm phạm khi đã được cảnh báo.

Cơ chế “Notice and Action” tự động: Yêu cầu các sàn thiết lập công cụ AI để tự động nhận diện và chặn các từ khóa, hình ảnh có dấu hiệu hàng giả dựa trên dữ liệu bảo hộ được cơ quan chức năng cung cấp

Hai là, số hóa định danh và thực thi (VNeID & Blockchain). Xác thực định danh người bán qua VNeID: Kết nối nền tảng thương mại điện tử với hệ thống định danh điện tử quốc gia để loại bỏ tình trạng “ẩn danh số”. Mỗi gian hàng xuyên biên giới phải gắn với một mã số thuế và định danh thực.

Công nhận chứng cứ số: Luật Sở hữu trí tuệ cần quy định rõ ràng hơn về giá trị pháp lý của các bằng chứng số (ảnh chụp màn hình, lịch sử giao dịch được xác thực qua blockchain/timestamp) để doanh nghiệp dễ dàng khởi kiện mà không tốn quá nhiều thời gian lập vi bằng truyền thống.

Ba là, kiểm soát biên giới và phối hợp liên ngành. Kiểm soát hàng quá cảnh và chuyển phát nhanh: Tăng cường quyền hạn cho cơ quan hải quan trong việc tạm dừng thông quan các lô hàng nhỏ lẻ qua đường bưu chính nếu có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Hệ thống kết nối một cửa: Xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung giữa Cục Sở hữu trí tuệ, Cục Hải quan và Bộ Công Thương để phản ứng nhanh với các luồng hàng hóa vi phạm.

– Xin trân trọng cảm ơn ông! 

Để bảo vệ thương hiệu Việt trước làn sóng xâm phạm số, Luật sư Nguyễn Thanh Hà nhấn mạnh: Chìa khóa nằm ở việc “đưa các nền tảng vào khuôn khổ pháp lý nội địa” và “số hóa công cụ thực thi”. Khi các nền tảng xuyên biên giới buộc phải tuân thủ luật chơi tại Việt Nam để duy trì thị trường, doanh nghiệp Việt sẽ có một “lá chắn” thực chất hơn.

    Gặp Luật Sư Sở Hữu Trí Tuệ Để Được Tư Vấn

    Bảo hộ Thương hiệu - Sáng chế Kiểu dáng - Nhượng quyền - Xử lý vi phạm

    Bài viết cùng chủ đề:

    Luật sư Thanh Hà tham dự Hội nghị quốc tế về bảo vệ bản quyền trên không gian mạng tại Tokyo, Nhật Bản
    150 lượt xem 22/10/2026

    Luật sư Thanh Hà tham dự Hội nghị quốc tế về bảo vệ bản quyền trên không gian mạng tại Tokyo, Nhật Bản Nội dung: Mới đây, Luật sư Nguyễn Thanh Hà – Chủ tịch Công ty Luật SBLAW đã tham dự Hội nghị quốc tế về bảo vệ bản quyền và chống vi phạm...

    Tăng tốc dựng “bản đồ số” nhà đất Hà Nội: Thách thức liên thông dữ liệu dưới góc nhìn Luật sư Nguyễn Thanh Hà (SBLAW)
    188 lượt xem 25/09/2026

    Việc Hà Nội chuẩn hóa hơn 4,15 triệu thửa đất cùng hàng nghìn giao dịch bất động sản được cập nhật trên hệ thống thông tin quốc gia đang đặt nền móng quan trọng cho việc minh bạch hóa thị trường. Tuy nhiên, để “bản đồ số” thực sự phát huy vai trò thanh lọc...

    LÀM SAO ĐỂ DOANH NGHIỆP VIỆT TẬN DỤNG TỐI ĐA ƯU ĐÃI THUẾ QUAN 90% VÀ MỞ RỘNG ĐẦU TƯ THEO HỆ THỐNG RCEP?
    179 lượt xem 23/09/2026

    Hiệp định RCEP tạo ra khu thương mại tự do lớn nhất thế giới (chiếm 30% GDP toàn cầu) với cam kết xóa bỏ thuế quan lên tới 90% cùng cơ chế mở cửa thị trường dịch vụ & đầu tư chưa từng có! Doanh nghiệp Việt Nam cần chuẩn bị gì để tối ưu...

    Bảo vệ quyền liên quan của nghệ sĩ biểu diễn và thực thi bản quyền âm nhạc số tại Việt Nam
    485 lượt xem 16/08/2026

    Nhận lời mời của NSND Thanh Hoa chủ tịch APPA – Hội Bảo vệ quyền của nghệ sĩ biểu diễn âm nhạc Việt Nam (Association for Protection of Performing Artists), luật sư Thanh Hà đã có phần thuyết trình cùng anh chị em nghệ sỹ về các vấn đề bảo vệ bản quyền nói chung...

    Cơ hội nào cho Ngành công nghiệp sáng tạo Việt?
    378 lượt xem 14/08/2026

    Vừa qua, Luật sư Nguyễn Thanh Hà đã có một buổi phỏng vấn với Cục Bản quyền tác giả về việc bảo vệ quyền tác giả đối với các sản phẩm sáng tạo có tận dụng AI trước tỷ lệ bị tẩy chay cao:   Thưa luât sư khoảng trống pháp lý lớn nhất trong...

    Cuộc chiến trên thị trường quảng cáo Việt trong thời đại AI
    441 lượt xem 14/08/2026

    Vừa qua, Luật sư Nguyễn Thanh Hà đã có một buổi phỏng vấn với Cục Bản quyền tác giả về việc bảo hộ quyền tác giả đối với các sản phẩm bị AI “lấy cắp” ý tưởng:   Theo luật sư, luật hiện hành đã có biện pháp nào khi xử lý các hành vi...

    Cách Gen Z hồi sinh nghệ thuật dân tộc
    367 lượt xem 14/08/2026

    Vừa qua, Luật sư Nguyễn Thanh Hà đã có một buổi phỏng vấn với Cục Bản quyền tác giả về việc bảo vệ bản quyền đối với các tác phẩm nghệ thuật truyền thống của các nghệ sĩ trẻ:   Thưa luật sư, thực tế hiện nay việc bảo vệ bản quyền nghệ thuật truyền...

    CẢNH BÁO: NHÃN HIỆU CÓ THỂ BỊ CHẤM DỨT HIỆU LỰC NẾU KHÔNG ĐƯỢC SỬ DỤNG TRONG 05 NĂM LIÊN TỤC
    533 lượt xem 06/08/2026

               Nhiều doanh nghiệp cho rằng sau khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu, quyền đối với thương hiệu đã được bảo đảm lâu dài và không còn phải quan tâm đến các vấn đề pháp lý liên quan.             Tuy nhiên, đây là một quan niệm chưa...

    Tự Đăng Ký Nhãn Hiệu: “Tiết Kiệm” Chi Phí Dịch Vụ Hay Mất Trắng
    545 lượt xem 06/08/2026

    Nhiều chủ doanh nghiệp và nhà sáng lập chọn giải pháp tự nộp đơn đăng ký nhãn hiệu để tiết kiệm chi phí dịch vụ ban đầu. Tuy nhiên, theo thống kê từ Cục Sở hữu trí tuệ, tỷ lệ đơn tự nộp bị sửa đổi, bổ sung hoặc từ chối chính thức lên tới...

    NHẬN THÔNG BÁO DỰ ĐỊNH TỪ CHỐI ĐĂNG KÝ NHÃN HIỆU – VẪN CÒN CƠ HỘI BẢO VỆ THƯƠNG HIỆU
    432 lượt xem 06/08/2026

                Nhiều chủ đơn khi nhận Thông báo dự định từ chối cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu thường cho rằng hồ sơ đã không còn khả năng được bảo hộ và quyết định từ bỏ đơn đăng ký.             Tuy nhiên, Thông báo dự định từ chối không...

    Mỹ điều tra Mục 301 về Sở hữu trí tuệ: Bản chất, Rủi ro và Lối đi cho Doanh nghiệp Việt
    525 lượt xem 31/07/2026

    Câu hỏi phỏng vấn Luật sư Nguyễn Thanh Hà – Chủ tịch SBLaw  – chuyên gia thuộc Ủy ban Hợp tác pháp luật thương mại Việt Nam – Trung Quốc xoay quanh cuộc điều tra của Mỹ (USTR) theo Mục 301 về quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) tại Việt Nam. Chỉ trong vài tháng gần...

    Sblaw và Tạp chí Thương hiệu và Pháp luật hợp tác thúc đẩy bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ cho doanh nghiệp
    506 lượt xem 31/07/2026

    [Hà Nội, Ngày 30 Tháng 07 Năm 2026] – Sáng nay, tại văn phòng Tạp chí Thương hiệu và pháp luật đã diễn ra buổi thăm và làm việc quan trọng giữa Luật sư Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch SBLAW, và Tổng biên tập Khổng Nhung thuộc Tạp chí thương hiệu và phap luật. Cuộc gặp...

    SB Law đồng hành cùng mục tiêu tôn trọng và bảo vệ bản quyền trên nền tảng số
    258 lượt xem 30/07/2026

    Nhằm hướng tới môi trường số minh bạch và tôn trọng sở hữu trí tuệ, báo điện tử VOV1 vừa qua đã có bài viết phân tích sâu sắc về công tác xử lý vi phạm bản quyền nội dung trên nền tảng số. Cùng xem những chia sẻ và góc nhìn chuyên môn từ...

    LUẬT SƯ NGUYỄN THANH HÀ CHIA SẺ TRÊN TẠP CHÍ NGƯỜI ĐƯA TIN VỀ QUẢN LÝ KINH DOANH SỐ
    303 lượt xem 27/07/2026

    https://www.nguoiduatin.vn/ngan-chan-hang-gia-hang-nhai-tren-khong-gian-mang-bai-2-bit-lo-hong-quan-ly-204260721015606237.htm.   HotlineEmailTwitterYoutubeLinkedInFacebookZalo

    Quản lý hoạt động kinh doanh trên môi trường số
    294 lượt xem 27/07/2026

      Luật sư Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty Luật SBLAW, đã có buổi trả lời phỏng vấn phóng viên Thanh Loan (Tạp chí Người Đưa Tin) về chủ đề “”. SBLAW trân trọng giới thiệu đến quý độc giả nội dung chi tiết của bài phỏng vấn.   Câu 1: Từ ngày 1/7/2026, Luật...

    SB LAW KÝ THỎA THUẬN HỢP TÁC CÙNG TRUNG TÂM QUYỀN VÀ GIẢI PHÁP TÀI SẢN SỐ: NÂNG TẦM BẢO HỘ SỞ HỮU TRÍ TUỆ TRONG KỶ NGUYÊN SỐ
    693 lượt xem 10/07/2026

    Ngày 09/7/2026, tại Hà Nội, Trung tâm Quyền và Giải pháp Tài sản số (RDAS) đã phối hợp cùng Trung tâm Nội dung số và Truyền thông VNA (TTXVN), Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo và TOP Media tổ chức thành công Lễ ra mắt Hạ tầng số RDAS – Hạ tầng...

    0904.340.664