Thời gian thẩm định đơn sáng chế kéo dài đang là một trong những rào cản lớn khiến nhiều nhà sáng chế và doanh nghiệp Việt Nam lo ngại. Việc phải chờ đợi hàng năm trời để được cấp văn bằng bảo hộ có thể làm mất đi cơ hội thương mại hóa hoặc khiến công nghệ bị lỗi thời.
Để giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về quy trình này cũng như các giải pháp ứng phó hiệu quả, Báo điện tử Dân Việt đã có cuộc phỏng vấn chuyên sâu với Luật sư Nguyễn Thanh Hà – Chủ tịch Công ty Luật SBLAW.
1. Thực Trạng Thời Gian Đăng Ký Sáng Chế Tại Cục Sở Hữu Trí Tuệ
PV: Theo quy định hiện hành, để có được bằng sáng chế, sau khi hoàn thành mọi thủ tục và thuế phí, người dân vẫn phải chờ đến 38 tháng (hơn 3 năm). Trong khi đó, văn bằng này chỉ có hiệu lực từ 10 đến 20 năm. Như vậy, liệu có xảy ra trường hợp khi nhận được bằng để sản xuất đại trà thì sáng chế đã lỗi thời, hoặc hàng giả/hàng nhái đã “ăn đủ lãi” trên thị trường không, thưa Luật sư?
Luật sư Nguyễn Thanh Hà: Theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam, quy trình thẩm định một đơn đăng ký sáng chế tiêu chuẩn sẽ trải qua các giai đoạn cốt lõi sau:
-
Thẩm định hình thức: 01 tháng kể từ ngày nộp đơn.
-
Công bố đơn: Tháng thứ 19 kể từ ngày nộp đơn (hoặc 02 tháng kể từ ngày chấp nhận đơn hợp lệ, tùy thời điểm nào muộn hơn).
-
Thẩm định nội dung: 18 tháng kể từ ngày công bố đơn.
Tổng thời gian thẩm định kéo dài gần 38 tháng. So với các đối tượng khác như nhãn hiệu (khoảng 12 tháng), thời gian cấp bằng sáng chế dài gấp gần 3 lần.
Vì sao thời gian thẩm định sáng chế lại kéo dài?
Sở dĩ quy trình này mất nhiều thời gian là do hai nguyên nhân chính:
-
Tính chất phức tạp: Thẩm định sáng chế là công việc đòi hỏi chuyên môn kỹ thuật cao và nghiệp vụ cực kỳ phức tạp. Hầu hết các quốc gia trên thế giới cũng đều cần khoảng thời gian tương ứng.
-
Quá tải hồ sơ: Hàng năm, số lượng đơn đăng ký sáng chế tại Việt Nam tăng trưởng rất nhanh, trong khi đội ngũ thẩm định viên tại Cục Sở hữu trí tuệ (SHTT) chưa thể tăng lên tương ứng để đáp ứng kịp tiến độ.
2. Quyền Bảo Hộ Tạm Thời: Giải Pháp “Cứu Cánh” Cho Chủ Đơn
PV: Thời gian chờ đợi hơn 3 năm như vậy có đồng nghĩa với việc quyền lợi của nhà sáng chế hoàn toàn bị bỏ ngỏ trước các hành vi xâm phạm trong giai đoạn này không?
Luật sư Nguyễn Thanh Hà: Thực tế không hẳn như vậy. Thời gian thẩm định dài không ngăn cản việc nhà sáng chế sử dụng và ngăn chặn hành vi vi phạm của bên thứ ba, nhờ vào cơ chế Quyền bảo hộ tạm thời.
Cơ sở pháp lý về quyền bảo hộ tạm thời:
-
Khoản 1 Điều 131 Luật SHTT: Nếu chủ đơn phát hiện có bên khác đang sử dụng sáng chế nhằm mục đích thương mại (và không có quyền sử dụng trước), chủ đơn có quyền thông báo bằng văn bản chỉ rõ ngày nộp đơn và ngày công bố đơn để yêu cầu họ chấm dứt hành vi.
-
Khoản 2 Điều 126 Luật SHTT: Hành vi sử dụng sáng chế trong giai đoạn này mà không trả tiền đền bù theo quy định về quyền tạm thời sẽ bị coi là hành vi xâm phạm quyền.
Khai thác thương mại khi chưa có bằng:
Sau khi đơn đăng ký được chấp nhận hợp lệ và công bố trên Công báo Sở hữu công nghiệp, nhà sáng chế hoàn toàn có quyền:
-
Sử dụng giải pháp kỹ thuật đó vào hoạt động sản xuất, kinh doanh thương mại.
-
Tiến hành chuyển nhượng quyền đối với đơn đăng ký sáng chế cho bên thứ ba.
Lưu ý quan trọng: Chủ đơn có quyền yêu cầu bên xâm phạm dừng sử dụng ngay, nhưng chỉ sau khi sáng chế chính thức được cấp bằng mới có quyền khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại cho khoảng thời gian vi phạm trước đó.
3. Lời Khuyên Và Đề Xuất Rút Ngắn Thời Gian Thẩm Định Sáng Chế
PV: Từ những bất cập trên, Luật sư có lời khuyên gì cho các nhà sáng chế và có đề xuất thay đổi nào về mặt chính sách hay không?
Luật sư Nguyễn Thanh Hà: Để tối ưu hóa thời gian và bảo vệ quyền lợi tốt nhất, các nhà sáng chế không chuyên và doanh nghiệp nên chủ động thực hiện các biện pháp sau:
-
Yêu cầu công bố đơn sớm: Thay vì đợi đến tháng thứ 19 theo quy định, chủ đơn có thể nộp đơn yêu cầu Cục SHTT công bố sớm. Sáng chế sẽ được công bố ngay trong tháng thứ 2 kể từ ngày yêu cầu, từ đó kích hoạt quyền bảo hộ tạm thời sớm hơn.
-
Tra cứu thông tin sáng chế trước khi nghiên cứu: Điều này giúp tránh việc nghiên cứu trùng lặp các giải pháp kỹ thuật đã có, gây lãng phí thời gian và công sức.
-
Ủy quyền cho đại diện sở hữu trí tuệ chuyên nghiệp: Các luật sư sáng chế giàu kinh nghiệm sẽ hỗ trợ soạn thảo bản mô tả sáng chế và yêu cầu bảo hộ chuẩn xác ngay từ đầu, hạn chế tối đa các sai sót khiến Cục SHTT trả hồ sơ, làm kéo dài thời gian thẩm định.
Đề xuất sửa đổi chính sách: Nhằm hỗ trợ tối đa cho cộng đồng khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo, tôi đề xuất Cục Sở hữu trí tuệ cần nghiên cứu cải tiến quy trình, ứng dụng công nghệ để giảm thời gian thẩm định nội dung xuống còn 12 tháng thay vì 18 tháng như hiện nay.

4. Dịch Vụ Tư Vấn Đăng Ký Sáng Chế Chuyên Nghiệp Tại SBLAW
Là một trong những tổ chức Đại diện Sở hữu trí tuệ uy tín tại Việt Nam, SBLAW cam kết đồng hành cùng các nhà sáng chế giải quyết triệt để các bài toán pháp lý phức tạp:
-
Tra cứu chuyên sâu khả năng bảo hộ của sáng chế/giải pháp hữu ích.
-
Soạn thảo tài liệu, bản mô tả sáng chế tối ưu theo đúng quy chuẩn.
-
Theo dõi, thúc đẩy tiến độ và xử lý các thiếu sót của đơn tại Cục SHTT.
Hãy liên hệ ngay với SBLAW để bảo vệ tài sản trí tuệ của bạn một cách nhanh chóng và an toàn nhất!
