Quy định mới về thành lập tòa án chuyên biệt về Sở hữu trí tuệ trong luật Tổ chức Toà án Nhân dân (Sửa đổi)

Tác giả: Bảo hộ thương hiệu 636 lượt xem Đăng ngày 16/08/2024

Mới đây, ngày 24 tháng 06 năm 2024, Quốc hội chính thức thông qua Luật Tổ chức Tòa án nhân dân (“TAND”) (sửa đổi) có hiệu lực từ ngày 01/01/2025. Luật sửa đổi tập trung vào những nội dung lớn như: quy định nội hàm quyền tư pháp (Điều 2); sửa đổi, bổ sung nhiệm vụ quyền hạn của Tòa án (các Điều 3, 15, 26, 28, 29); hoàn thiện tổ chức bộ máy Tòa án (các Điều 51, 61, 62); đổi mới, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của Tòa án (các Điều 8, 21, 91, 95, 96, 97, 103, 104, 105, 112, 113, 114, 117, 118, 150); thành lập Hội đồng Tư pháp quốc gia trên cơ sở bổ sung chức năng, nhiệm vụ, thành phần của Hội đồng tuyển chọn, giám sát Thẩm phán quốc gia để bảo đảm độc lập tư pháp (các Điều 38, 39, 40, 41, 42); đổi mới chế định nhân dân tham gia xét xử (các Điều 122, 123, 124, 127, 130, 131, 132, 134, 135);…

Trong đó, điểm mới nổi bật là quy định về TAND sơ thẩm chuyên biệt trong hệ thống Tòa án, nhằm đáp ứng yêu cầu giải quyết các vụ việc có tính chất đặc thù, điển hình như trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ (“SHTT”). Sự cần thiết để thành lập tòa án chuyên biệt về SHTT đã được nhiều chuyên gia phân tích trong các bài báo, tạp chí Luật học trước đây, và đến nay, đề xuất này đã được luật hóa.

Quy định mới về thành lập tòa án chuyên biệt về Sở hữu trí tuệ
Quy định mới về thành lập tòa án chuyên biệt về Sở hữu trí tuệ

Cụ thể, những nội dung quan trọng về Tòa án chuyên biệt về SHTT quy định trong Dự thảo Luật Tổ chức TAND sửa đổi như sau:

Những nội dung quan trọng về Tòa án chuyên biệt về SHTT quy định trong Dự thảo Luật Tổ chức TAND sửa đổi

Thứ nhất, về vị trí trong hệ thống Tòa án, các TAND sơ thẩm chuyên biệt về SHTT độc lập so với hệ thống TAND cấp huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh và thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương, TAND cấp cao và TAND tối cao cũng như không trùng lặp với các Tòa chuyên trách thuộc hệ thống TAND các cấp hiện hành. Ủy ban Thường vụ Quốc hội có thẩm quyền quyết định thành lập, giải thể TAND sơ thẩm chuyên biệt.

Song, hoạt động của TAND sơ thẩm chuyên biệt về SHTT vẫn có mối quan hệ chặt chẽ với hệ thống TAND các cấp hiện hành. Ví dụ, theo Điều 50 và Điều 54, TAND cấp cao cùng với các Tòa chuyên trách thuộc TAND cấp cao có nhiệm vụ, quyền hạn phúc thẩm vụ án, vụ việc mà bản án, quyết định của TAND sơ thẩm chuyên biệt SHTT thuộc phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ chưa có hiệu lực pháp luật bị kháng cáo, kháng nghị theo quy định của luật tố tụng. Đồng thời, đối với các bản án của TAND thuộc phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ của mình, TAND cấp cao và TAND tối cao có nhiệm vụ, quyền hạn giám đốc thẩm, tái thẩm, không ngoại trừ TAND sơ thẩm chuyên biệt SHTT.

Thứ hai, thẩm quyền thành lập, giải thể Tòa án nhân dân sơ thẩm chuyên biệt về SHTT được quy định tại khoản 2 Điều 4, khoản 11 Điều 77 Dự thảo Luật Tổ chức TAND sửa đổi. Theo đó, Chánh án TAND tối cao trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định thành lập, giải thể Tòa án nhân dân sơ thẩm chuyên biệt Sở hữu trí tuệ. Như vậy, Ủy ban Thường vụ Quốc hội là cơ quan duy nhất có thẩm quyền quyết định thành lập, giải thể TAND sơ thẩm chuyên biệt. 

Thứ ba, về cơ cấu tổ chức, căn cứ Điều 63 Dự thảo, TAND sơ thẩm chuyên biệt về SHTT có cơ cấu gồm: Chánh án, các Phó Chánh án, Thẩm phán, Thẩm tra viên Tòa án, Thư ký Tòa án, công chức khác và người lao động. 

Trong đó, Chánh án, Phó Chánh án do Chánh án TAND tối cao bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức, hoạt động theo nhiệm kì 05 năm (tương tự như Chánh án, Phó Chánh án TAND cấp cao, cấp thành phố thuộc tỉnh và thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương, cấp huyện, quận, thị xã). Quyền hạn, nhiệm vụ của Chánh án, Phó Chánh án quy định tại Điều 82, 83 Dự thảo Luật sửa đổi.

Thẩm phán do Chủ tịch nước bổ nhiệm theo đề nghị của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, có nhiệm kỳ 05 năm khi được bổ nhiệm lần đầu, nhiệm kỳ đến khi nghỉ hưu hoặc chuyển công tác khác nếu được bổ nhiệm lại. 

Tòa án nhân dân sơ thẩm chuyên biệt có bộ máy giúp việc do Chánh án Tòa án nhân dân tối cao quyết định thành lập và quy định nhiệm vụ, quyền hạn.

Thứ tư, theo Điều 62(2), TAND sơ thẩm chuyên biệt SHTT có những nhiệm vụ và quyền hạn như sau: (a) Sơ thẩm các vụ việc về SHTT theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự, Luật Tố tụng hành chính; (b) Xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi cản trở hoạt động tố tụng theo quy định của pháp luật; (c) Thực hiện việc tổng kết thực tiễn xét xử, đề xuất án lệ; (d) Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn quy định tại điểm d và điểm đ khoản 2 Điều 3 của Luật này và nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của luật. TAND sơ thẩm chuyên biệt SHTT có nhiệm vụ, quyền hạn tương đương với Tòa án cấp sơ thẩm khác được quy định tại Điều 23, tuy nhiên sẽ tập trung vào các vụ việc liên quan đến SHTT. Các nhiệm vụ, quyền hạn khác đều tương đương với nhiệm vụ, quyền hạn của TAND các cấp hiện hành.

Đánh giá sơ bộ tác động của việc thay đổi

Thực tiễn giải quyết tranh chấp sở hữu trí tuệ tại Tòa án ở Việt Nam hiện nay bộc lộ một số hạn chế, bất cập như: cơ chế kiện dân sự rườm rà, tốn kém và ít hiệu quả, việc đào tạo, tập huấn chuyên môn về SHTT cho cán bộ xét xử chưa đầy đủ và hiệu quả thấp, số vụ tranh chấp ngày càng tăng nhưng các chủ thể bị xâm phạm quyền SHTT lại có tâm lý e ngại việc khởi kiện ra Tòa án mà thay vào đó, họ chọn việc xử lý hành vi xâm phạm bằng các biện pháp thương lượng, hòa giải và biện pháp hành chính, v.v. 

Nhìn chung, việc thành lập Tòa án sơ thẩm chuyên biệt về SHTT, tập trung các Thẩm phán có chuyên môn cao trong lĩnh vực này sẽ là một bước tiến lớn giúp tháo gỡ những vướng mắc trên, để Tòa án thật sự đưa ra được những phán quyết chính xác, giải quyết được tận gốc rễ các xâm phạm về SHTT. 

Song, việc đưa chế định này vào thực tế cũng là một thách thức. TAND sơ thẩm chuyên biệt là một mô hình hoàn toàn mới ở Việt Nam, để thay đổi một bộ máy tổ chức Tòa án truyền thống đã tồn tại qua nhiều năm không phải dễ dàng. Các nội dung về Tòa chuyên biệt SHTT trong Dự thảo Luật sửa đổi hiện mới là những quy định khung về cơ cấu tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn, sẽ phải chờ thêm các văn bản hướng dẫn, sửa đổi, bổ sung trong quá trình đi vào áp dụng, mà trước mắt là Bộ luật Tố tụng dân sự sửa đổi với các quy định chi tiết về hoạt động của Tòa chuyên biệt, cụ thể là trình tự, thủ tục giải quyết vụ việc liên quan đến SHTT tại Tòa này. Bên cạnh đó, đáp ứng yêu cầu về đội ngũ nhân lực đông với trình độ chuyên môn về SHTT cao tại các TAND sơ thẩm chuyên biệt không phải là một bài toán dễ, đòi hỏi phải có những thay đổi về chế độ phúc lợi đối với cán bộ Tòa án cũng như nâng cao chất lượng đào tạo Thẩm phán chuyên trách. Cuối cùng, một vấn đề được nhiều nhà nghiên cứu lập pháp quan tâm – nguy cơ chồng chéo về thẩm quyền xét xử của Tòa sơ thẩm chuyên biệt SHTT với Tòa dân sự sơ thẩm. Đây sẽ là câu hỏi khó cần được giải đáp khi xây dựng Bộ Luật Tố tụng dân sự sửa đổi.

Đánh giá sơ bộ tác động của việc thay đổi
Đánh giá sơ bộ tác động của việc thay đổi

Lưu ý về thời điểm TAND sơ thẩm SHTT đi vào hoạt động

Căn cứ Điều 152 Dự thảo Luật Tổ chức TAND sửa đổi, kể từ ngày Luật này có hiệu lực (01/01/2025), TAND sơ thẩm chuyên biệt SHTT cùng các TAND sơ thẩm chuyên biệt khác được hoạt động sau khi Bộ luật Tố tụng dân sự, Luật Tố tụng hành chính và Luật Phá sản được sửa đổi, bổ sung. Như vậy, thời điểm Tòa chuyên biệt SHTT chưa được xác định chính xác và để hiểu rõ hơn về hoạt động của TAND sơ thẩm chuyên biệt SHTT  sẽ cần chờ việc sửa đổi các luật trên được hoàn thành.

Việc thành lập các TAND sơ thẩm chuyên biệt theo Dự thảo Luật Tổ chức TAND sửa đổi phù hợp với Nghị quyết số 755/NQ-UBTVQH15  ngày 27/3/2023 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội “bổ sung, hoàn thiện pháp luật, tổ chức bộ máy phù hợp để đáp ứng yêu cầu giải quyết các vụ án, vụ việc có tính chất đặc thù như phá sản, sở hữu trí tuệ, tư pháp đối với người chưa thành niên…” và nhằm mục đích “bảo đảm tính chuyên nghiệp trong tổ chức và hoạt động; phát huy trình độ chuyên môn sâu của Thẩm phán, Hội thẩm trong xét xử”, và “nâng cao chất lượng, hiệu quả giải quyết các loại việc này”. Hoạt động của TAND sơ thẩm chuyên biệt SHTT cần nhiều thời gian và suy xét trong thời gian tới, tuy nhiên việc Dự thảo Luật TAND sửa đổi được thông qua và có hiệu lực sẽ tạo ra nhiều triển vọng cho các hoạt động liên quan đến lĩnh vực SHTT của Việt Nam trong tương lai. 

Tham khảo thêm >> Xử lý vi phạm sở hữu trí tuệ

    Gặp Luật Sư Sở Hữu Trí Tuệ Để Được Tư Vấn

    Bảo hộ Thương hiệu - Sáng chế Kiểu dáng - Nhượng quyền - Xử lý vi phạm

    Bài viết cùng chủ đề:

    Tăng cường thực thi, chế tài nghiêm khắc hơn: Dự thảo Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền
    39 lượt xem 27/08/2025

    Giới thiệu: Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) sẽ không có ý nghĩa nếu các biện pháp thực thi yếu kém và thiếu tính răn đe. Nhận thức rõ điều này, Dự thảo Luật SHTT sửa đổi 2025 đã đề xuất hàng loạt các quy định mới nhằm nâng cao hiệu quả của...

    Đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian: Cải cách về đăng ký quyền SHTT trong dự thảo mới
    52 lượt xem 26/08/2025

    Giới thiệu: Thủ tục hành chính phức tạp và thời gian chờ đợi kéo dài luôn là một trong những trở ngại lớn đối với các cá nhân, doanh nghiệp khi đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) tại Việt Nam. Thấu hiểu được vấn đề này, Dự thảo Luật SHTT sửa...

    Tài chính hóa tài sản trí tuệ: Điểm đột phá trong dự thảo Luật SHTT sửa đổi 2025
    34 lượt xem 26/08/2025

    Giới thiệu: Một trong những điểm mới đột phá và mang tính chiến lược nhất của Dự thảo Luật SHTT sửa đổi 2025 là việc chính thức tạo ra một hành lang pháp lý cho việc “tài chính hóa” tài sản trí tuệ. Những quy định này được kỳ vọng sẽ “mở khóa” giá trị...

    Dự thảo Luật SHTT 2025: Những thay đổi lớn về bảo hộ Sở Hữu Trí Tuệ trong kỷ nguyên số
    50 lượt xem 26/08/2025

    Giới thiệu: Sự bùng nổ của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) và thương mại điện tử đã tạo ra những thách thức chưa từng có đối với hệ thống pháp luật sở hữu trí tuệ. Dự thảo Luật SHTT sửa đổi 2025 đã trực tiếp giải quyết những vấn đề này với...

    Tổng quan dự thảo Luật Sở Hữu Trí Tuệ sửa đổi 2025: 5 nhóm chính sách trọng tâm
    82 lượt xem 26/08/2025

    Giới thiệu: Tháng 8 năm 2025, Bộ Khoa học và Công nghệ đã công bố dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ (SHTT) nhằm thể chế hóa các chủ trương mới của Đảng và Nhà nước, giải quyết các bất cập thực tiễn và đáp ứng...

    Khi Giai Điệu Trở Thành Tài Sản Chiến Lược: SBLaw Đồng Hành Cùng Vietlott Bảo Hộ Bản Quyền Âm Nhạc Thương Hiệu
    158 lượt xem 03/07/2025

    Trong kỷ nguyên số, bản sắc của một thương hiệu không chỉ được định hình bởi những gì mắt thấy như logo hay màu sắc, mà còn bởi những gì tai nghe. Âm thanh đã trở thành một tài sản chiến lược, một “dấu ấn” vô hình nhưng đầy quyền năng, giúp thương hiệu kết...

    VTVcab nỗ lực phòng chống nạn xâm phạm bản quyền nội dung thể thao
    167 lượt xem 20/06/2025

    Trong phóng sự VTVcab nỗ lực phòng chống nạn xâm phạm bản quyền nội dung thể thao có trích dẫn ý kiến của luật sư Nguyễn Thanh Hà, chủ tịch SBLAW. Mời quí vị đón xem phóng sự tại đây:https://www.facebook.com/share/v/1Ak65BuShp/     HotlineEmailTwitterYoutubeLinkedInFacebookZalo

    Hoạt động giám định sở hữu trí tuệ theo quy định của pháp luật Việt Nam
    305 lượt xem 28/05/2025

    1. Khái niệm về giám định sở hữu trí tuệ? Giám định sở hữu trí tuệ là việc tổ chức, cá nhân sử dụng kiến thức, nghiệp vụ chuyên môn để đánh giá, kết luận về những vấn đề có liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ (căn cứ vào Khoản 1 Điều 201...

    Viện Sở hữu Trí tuệ Quốc gia”: Tên Gọi Mới và Sự Hợp nhất Mang Tính Chiến lược
    1338 lượt xem 14/05/2025

    Viện Khoa học Sở hữu trí tuệ , một đơn vị chủ chốt trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ (SHTT) tại Việt Nam, sẽ chính thức bước vào một giai đoạn phát triển mới với tên gọi, cơ cấu tổ chức và sứ mệnh được điều chỉnh quan trọng. Theo thông báo từ Bộ...

    Dịch vụ tư vấn xây dựng quy chế quản lý và sử dụng tài sản trí tuệ trong doanh nghiệp
    212 lượt xem 08/05/2025

    Nhãn hiệu là chỉ dẫn thương mại và sáng chế, kiểu dáng công nghiệp là thành quả đầu tư của doanh nghiệp. Phải mất hàng chục và hàng trăm năm doanh nghiệp mới có thể hình thành lên một tập hợp các tài sản sở hữu trí tuệ. Để quản lý khối tài sản sở...

    Ảnh: Luật sư SBLAW tham gia giải quyết tranh chấp nhãn hiệu tại trọng tài
    228 lượt xem 08/05/2025

    Trong thời gian vừa qua, SBLAW đã được khách hàng lựa chọn là luật sư tham gia giải quyết tranh chấp về nhãn hiệu tại một trung tâm trọng tài. Các luật sư SBLAW với việc am hiểu về lĩnh vực sở hữu trí tuệ nói chung và nhãn hiệu nói riêng đã hỗ trợ...

    SBLAW bảo vệ người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan trong vụ án hành chính liên quan tới sở hữu trí tuệ
    209 lượt xem 04/05/2025

    SBLAW bảo vệ người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan trong vụ án hành chính liên quan tới sở hữu trí tuệ. Trong thời gian gần đây, bên khởi kiện đã khởi kiện ra tòa án hành chính về một quyết định liên quan tới sở hữu trí tuệ, tòa án đã thụ...

    Hiệp định về các khía cạnh liên quan đến thương mại của quyền sở hữu trí tuệ (TRIPS)
    519 lượt xem 04/12/2024

    [Baohothuonghieu.com] Hiệp định TRIPS có hiệu lực từ ngày 1/1/1995 là điều ước đa phương toàn diện nhất về sở hữu trí tuệ cho đến thời điểm hiện tại, nằm trong khuôn khổ của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Đến nay, Hiệp định đã có 166 Quốc gia thành viên trên toàn thế...

    Trách nhiệm của các Kols trong việc quảng cáo
    311 lượt xem 19/04/2024

    Một câu chuyện nóng trong những ngày gần đây đó là việc nhiều nghệ sỹ, người có tầm ảnh hưởng quảng cáo cho những sản phẩm kém chất lượng. Bản thân họ đã miệt mài và nghiêm túc trong nhiều năm để gây dựng tên tuổi để nổi tiếng, nhưng khi đã có tên tuổi...

    Ai là chủ sở hữu quyền sở hữu trí tuệ đối với văn bản do máy tạo ra?
    402 lượt xem 14/03/2024

    [Baohothuonghieu.com] – Đây là câu hỏi vẫn chưa có câu trả lời chính xác, vì hầu hết pháp luật và quy định trên thế giới vẫn chưa có định nghĩa chính xác về ai sở hữu quyền sở hữu trí tuệ phát sinh từ các tác phẩm do trí tuệ nhân tạo tạo ra. Tại...

    Nghị quyết 57-NQ/TW: Cuộc đua Sở hữu trí tuệ trong kỷ nguyên đổi mới
    671 lượt xem 26/02/2024

    Mới đây, Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị, đặt mục tiêu đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Mặc dù Nghị quyết 57 không trực tiếp đề cập đến sở hữu...

    0904.340.664