Xử lý vi phạm sở hữu trí tuệ theo pháp luật Việt Nam và TPP

Tác giả: Bảo hộ thương hiệu 874 lượt xem Đăng ngày 28/10/2021

Chế tài xử lý vi phạm sở hữu trí tuệ theo pháp luật Việt Nam và TPP. Nhận lời mời của ban biên tập kênh truyền hình VITV,

luật sư Nguyễn Thanh Hà, chủ tịch SB law (https://baohothuonghieu.com) đã có phần trao đổi với nội dung Chế tài xử lý vi phạm sở hữu trí tuệ theo pháp luật Việt Nam và TPP, mời Quý vị đón đọc tại đây:’

Câu hỏi:  Thưa luật sư, hiện nay pháp luật Việt Nam đang có những chế tài xử phạt như thế nào đối với các hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ?

Trả lời: Có 3 chế tài đang được áp dụng để xử  lý hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Chế tài thứ nhất là chế tài hành chính, chế tài hành chính được hiểu là khi có hành vi vi phạm thì cơ quan chức năng như thanh tra, công an, cơ quan hải quan sẽ tiến hành ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính, mức xử phạt vi phạm hành chính là phạt tiền và có thể áp dụng các biện pháp bổ sung như tịch thu phương tiện, tiêu huỷ hang hoá vi phạm.

Chế tài thứ hai là chế tài hình sự, chế tài hình sự được hiểu là các cơ quan chức năng khi phát hiện hành vi vi phạm sở hữu trí tuệ, nếu thấy hành vi đó là nguy hiểm cho xã hội, thoả mãn các yếu tố cấu thành tội phạm thì cơ quan chức năng sẽ khởi tố vụ án, tiến hành điều tra, truy tố và xét xử theo quy định của pháp luật hình sự và tố tụng hình sự.

Chế tài thứ ba là chế tài dân sự, khác với 2 chế tài nêu trên, chế tài dân sự là việc chủ thể quyền (người bị vi phạm) phải tiến hành khởi kiện vụ án ra toà án có thẩm quyền để yêu cầu người vi phạm bồi thường thiệt hại, ngừng hành vi vi phạm. Biện pháp này phải do chính chủ thể quyền áp dụng chứ không phải cơ quan quản lý nhà nước tiến hành.

Câu hỏi: Những chế tài này đang được áp dụng trên thực tế như thế nào và liệu có đủ sức răn đe hay không khi mà vấn nạn hàng giả hàng nhái, xâm phạm quyền vẫn diễn biến tràn lan?

Trả lời: Có một thực tế hiện nay ở Việt Nam là các vi phạm về sở hữu trí tuệ phần lớn được áp dụng các chế tài hành chính.

Theo quy định của Luật xử phạt vi phạm hành chính và các Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp và trong lĩnh vực quyền tác giả, quyền liên quan thì mức phạt tiền tối đa cho hành vi vi phạm đối với cá nhân là 250 triệu và đối với tổ chức là 500 triệu.

Theo quan điểm của tôi, mức phạt này chưa có sức răn đe và có thể các đối tượng vi phạm sẽ tính toán về mức phạt tiền so với mức lợi nhuận mà họ thu được.

Bên cạnh đó, theo quy định của Bộ luật hình sư 1999 và sửa đổi bổ sung năm 2009, để khởi tố vụ án hình sự đối với tội vi phạm quyền sở hữu công nghiệp và quyền tác giả, quyền liên quan, các cơ quan chức năng phải tiến hành xem xét hành vi phạm đó có đạt ở mức quy mô thương mại hay không? Tuy nhiên, các văn bản hướng dẫn thi hành đối với Bộ luật hình sự về 2 tội danh này lại không có hướng dẫn cụ thể như thế nào, ở mức nào là quy mô thương mại.

Vì vậy, trong thời gian vừa qua, rất ít các vụ việc xi phạm được xử lý về hình sự.

Đối với biện pháp dân sự, chủ thể quyền ngại khởi kiện ra toà vì quy trình tố tụng tại Việt Nam kéo dài, cũng theo quy định của bộ luật tố tụng dân sự, nghĩa vụ chứng minh thuộc về đương sự, vì vậy, để khởi kiện vụ án cần phải có sự tham gia của luật sư và Việt Nam hiện nay cũng không có toà án chuyên trách về sở hữu trí tuệ, gây khó khan cho quá trình xét xử án vi phạm sở hữu trí tuệ.

Từ những bất cập của các quy định nêu trên cũng như từ những kinh nghiệm thực tiễn của chúng tôi, chúng tôi cho rằng việc thực thi quyền, áp dụng các chế tài trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ hiện nay là chưa hiệu quả, chưa có sức răn đe đối với hành vi phạm.

Câu hỏi: Luật Hình sự năm 2015 đã có những sửa đổi đối với hành vi xâm phạm quyền, cụ thể những sửa đổi đó là gì thưa luật sư?

Trả lời: Theo quy định của Bộ luật hình sự năm 2015, có hiệu lực từ 1/7/2016, hành vi vi phạm sở hữu trí tuệ được quy định ở 2 điều khoản sau đây:

Điều 225. Tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan

1. Người nào không được phép của chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan mà cố ý thực hiện một trong các hành vi sau đây, xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan đang được bảo hộ tại Việt Nam, thu lợi bất chính từ 50.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại cho chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng hoặc hàng hóa vi phạm trị giá từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm:

 a) Sao chép tác phẩm, bản ghi âm, bản ghi hình;

 b) Phân phối đến công chúng bản sao tác phẩm, bản sao bản ghi âm, bản sao bản ghi hình.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

 a) Có tổ chức;

 b) Phạm tội 02 lần trở lên;

 c) Thu lợi bất chính 300.000.000 đồng trở lên;

 d) Gây thiệt hại cho chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan 500.000.000 đồng trở lên;

 đ) Hàng hóa vi phạm trị giá 500.000.000 đồng trở lên.

3. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

 4. Pháp nhân thương mạiphạm tội quy định tại Điều này, thì bị phạt như sau:

 a) Pháp nhân thương mại thực hiện hành vi quy định tại khoản 1 Điều này, đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng;

 b) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này, thì bị phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 3.000.000.000 đồng hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 06 tháng đến 02 năm;

 c) Pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm

Điều 226 Tội xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp

1. Người nào cố ý xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu hoặc chỉ dẫn địa lý đang được bảo hộ tại Việt Nam, thu lợi bất chính từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại cho chủ sở hữu nhãn hiệu hoặc chỉ dẫn địa lý từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng hoặc hàng hóa vi phạm trị giá từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng, thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm.

 

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 500.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

 a) Có tổ chức;

 b) Phạm tội 02 lần trở lên;

 c) Thu lợi bất chính 300.000.000 đồng trở lên;

 d) Gây thiệt hại cho chủ sở hữu nhãn hiệu hoặc chỉ dẫn địa lý 500.000.000 đồng trở lên;

 đ) Hàng hóa vi phạm trị giá 500.000.000 đồng trở lên.

 3. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

 4. Pháp nhân thương mại phạm tội quy định tại Điều này, thì bị phạt như sau:

 a) Pháp nhân thương mại thực hiện hành vi quy định tại khoản 1 Điều này, đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 500.000.000 đồng đến 2.000.000.000 đồng;

 b) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này, thì bị phạt tiền từ 2.000.000.000 đồng đến 5.000.000.000 đồng hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 06 tháng đến 02 năm;

 c) Pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm.

Như vậy là 2 quy định trên đã có điểm mới là đã quy định rõ khung giá trị vi phạm để áp dụng hình phạt và đã áp dụng chế tài hình sự cho pháp nhân với hình thức phạt tiền và đình chỉ hoạt động kinh doanh từ 6 tháng đến 2 năm.

Mức xử phạt tối đa cho hành vi này đối với cá nhân là phạt tù tới 3 năm.

Câu hỏi:  Với hàng loạt các hiệp định thương mại tự do đã được ký kết đặc biệt là hiệp định hương mại tự so Việt Nam – EU (EVFTA) và hiệp định xuyên thái bình dương (TPP) đòi hỏi Việt Nam phải xây dựng chế tài xử lý mạnh mẽ hơn như tăng xử phạt hành chính và xử lý hình sự đối với các hành vi xâm phạm quyền SHTT,cụ thể, những thay đổi về chế tài xử phạt trong TPP là gì thưa luật sư?

Trả lời: Những thay đổi về chế tài xử phạt trong TPP gồm những nội dung cụ thể như sau:

TPP quy định chế độ thực thi quyền sở hữu trí tuệ ở mức khắt khe hơn so với quy định hiện hành của Hiệp định Trips trong khuôn khổ WTO.

Các quy định này tập trung vào các biện pháp chống hàng giả mạo nhãn hiệu và xâm phạm quyền tác giả.

 

Thứ nhất: Các biện pháp thực thi bằng chế tài dân sự thì TPP quy định như sau:

i) Về biện pháp bồi thường thiệt hại:

 

TPP quy định cần xác định mức thiệt hại cần phải dựa theo giá hàng thật và cũng dựa theo cách tính của chủ sở hữu, bên bị vi phạm.

Đối với hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan và giả mạo nhãn hiệu, TPP yêu cầu pháp luật quốc gia phải có quy định về bồi thường rõ ràng và phải có tính răn đe trên thực tế.

ii) Về biện pháp xử lý hàng hóa vi phạm thì TPP yêu cầu  các cơ quan chức năng phải có thẩm quyền buộc tiêu hủy hàng hoá giả mạo nhãn hiệu hoặc hàng hoá  xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan.

iii) Về biện pháp thực thi trong môi trường Internet thì TPP yêu cầu các quốc gia thành viên cần xử lý vi phạm nhãn hiệu, bản quyền như đối với các hành vi xâm phạm thông thường.

Bên cạnh đó, đối với nhà cung cấp dịch vụ Internet (Internet Provider), cơ quan chức nưng cần phải có quy định về các điều kiện để các cơ quan này được miễn trách nhiệm khi người sử dụng Internet có hành vi xâm phạm quyền.

Thứ hai: TPP cũng quy định về việc thực thi bằng chế tài hình sự như sau:

 

(i) TPP yêu cầu các quốc gia thành viên phải xử lý hình sự các xâm phạm quyền liên với nhãn hiệu, bản quyền bí mật thương mại trong đó có nhiều hành vi chưa cấu thành hành vi xâm phạm mà mới là tiền đề cho việc xâm phạm thì cũng bị xử lý.

ii) Đối với tiêu chí quy mô thương mại làm căn cứ để xử lý vi phạm hành  sự thì chỉ cần đáp ứng một trong 2 yếu tố sau cũng có thể khởi tố được, đó là:’

– Hành vi vi phạm  quyền nhằm đạt lợi thế kinh doanh hoặc thu lợi tài chính.

– Hành vi xâm phạm đáng kể, dù không nhằm đạt lợi thế kinh doanh hoặc thu lợi tài chính nhưng gây thiệt hại lớn cho chủ thể quyền.

Câu hỏi: Theo luật sư, để thực thi tốt và đảm bảo cam kết quốc tế, các doanh nghiệp và ngành chức năng cần có hành động quyết liệt và cụ thể như thế nào?

Trả lời: Để thực thi tốt và đảm bảo các cam kết quốc tế, các doanh nghiệp và ngành chức năng cần có hành động quyết liệt, cụ thể như sau:

Các doanh nghiệp cần phải tìm hiểu các quy định liên quan về SHTT thông qua quá trình cập nhật thông tin và có sự tư vấn từ các luật sư để có thể bảo vệ quyền của mình và cũng tránh được những vi phạm đáng tiếc về sở hữu trí tuệ.

Đối với các cơ quan chức năng, cũng cần xem xét tới việc lập toà án chuyên trách về sở hữu trí tuệ để có thể xử lý kịp thời các hành vi vi phạm.

» Đăng ký Nhãn hiệu

» Dịch vụ xử lý vi phạm sở hữu trí tuệ

    Gặp Luật Sư Sở Hữu Trí Tuệ Để Được Tư Vấn

    Bảo hộ Thương hiệu - Sáng chế Kiểu dáng - Nhượng quyền - Xử lý vi phạm

    Bài viết cùng chủ đề:

    Mỹ điều tra Mục 301 về Sở hữu trí tuệ: Bản chất, Rủi ro và Lối đi cho Doanh nghiệp Việt
    546 lượt xem 31/07/2026

    Câu hỏi phỏng vấn Luật sư Nguyễn Thanh Hà – Chủ tịch SBLaw  – chuyên gia thuộc Ủy ban Hợp tác pháp luật thương mại Việt Nam – Trung Quốc xoay quanh cuộc điều tra của Mỹ (USTR) theo Mục 301 về quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) tại Việt Nam. Chỉ trong vài tháng gần...

    Doanh nông Việt Nam: Kết nối, đồng hành nâng tầm nông sản Việt
    662 lượt xem 03/07/2026

    Trong chương trình radio “Doanh nông Việt Nam – Kết nối đồng hành, nâng tầm nông sản Việt” của kênh VOH Đài tiếng nói TP Hồ Chí Minh Luật sư Nguyễn Thanh Hà – Chủ tịch Công ty Luật SBLAW cùng Ông Lê Viết Bình, phó chánh văn phòng Bộ Nông nghiệp và Môi trường...

    Thủ tục khởi tố hình sự hành vi vi phạm bản quyền phần mềm
    434 lượt xem 16/06/2026

    Làm sao để khởi tố hình sự bên vi phạm bản quyền phần mềm của bạn? Hướng dẫn thu thập chứng cứ và nộp đơn tố giác từ Luật sư SBLAW. Bạn là một doanh nghiệp phát triển phần mềm, một studio game hoặc một nhà sáng tạo ứng dụng? Bạn phát hiện sản phẩm...

    Vi Phạm Bản Quyền Phần Mềm: Khi Nào Bị Khởi Tố Hình Sự?
    568 lượt xem 16/06/2026

    Trong kỷ nguyên số, phần mềm máy tính là tài sản trí tuệ vô giá của doanh nghiệp công nghệ. Tuy nhiên, tại Việt Nam, tình trạng sử dụng phần mềm “bẻ khóa” (crack) vẫn diễn ra phổ biến. Thời gian gần đây, Cơ quan Cảnh sát điều tra (Bộ Công an) và công an...

    Dịch Vụ Bảo Hộ Quyền Tác Giả Và Chống Vi Phạm Bản Quyền | SB Law
    345 lượt xem 13/06/2026

    Bảo Hộ Bản Quyền Và Chống Nạn Xâm Phạm Quyền Tác Giả Tại Việt Nam Trong kỷ nguyên số và sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế thị trường, tình trạng xâm phạm quyền tác giả (bản quyền) tại Việt Nam đang có xu hướng gia tăng rõ rệt và ngày càng tinh vi....

    Tranh Chấp Kiểu Dáng Công Nghiệp: Khi Nào Nên Thương Lượng, Hòa Giải Hoặc Khởi Kiện?
    332 lượt xem 08/06/2026

    Tranh Chấp Kiểu Dáng Công Nghiệp: Nguy Cơ Sụp Đổ Hệ Thống Sản Xuất Kiểu dáng công nghiệp (KDCN) – hình dáng bên ngoài của sản phẩm được thể hiện bằng đường nét, hình khối, màu sắc – chính là “linh hồn” tạo nên sức hút thương mại và lợi thế cạnh tranh của doanh...

    Thương hiệu Việt bị ‘đánh cắp’ online: Cần siết chặt trách nhiệm nền tảng
    627 lượt xem 05/05/2026

    Khi các hành vi xâm phạm thương hiệu trên không gian số đang biến tướng tinh vi, khung pháp lý hiện hành dường như vẫn đang loay hoay trong cuộc rượt đuổi không cân sức. Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với luật sư Nguyễn Thanh Hà – Chủ tịch Hãng luật SBLAW...

    Xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng.
    476 lượt xem 01/05/2026

    Nhân ngày sở hữu trí tuệ thế giới, luật sư Nguyễn Thanh Hà, chủ tịch SBLAW đã trả lời phỏng vấn báo Công thương về nội dụng xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng. Sau đây là nội dung bài phỏng vấn. Câu hỏi: Từ thực tiễn xử lý...

    Cập nhật 2026: Hồ sơ đề nghị kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất nhập khẩu liên quan quyền sở hữu trí tuệ
    615 lượt xem 01/04/2026

    Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) trong hoạt động xuất nhập khẩu là một bước đi thiết yếu để doanh nghiệp bảo vệ thương hiệu và quyền lợi hợp pháp của mình trước vấn nạn hàng giả, hàng nhái. Mới đây, Bộ Tài chính đã có những cập nhật quan trọng về thủ...

    Luật Việt Nam đã có chế tài xử lý với các hành vi xem lậu trực tiếp các giải thể thao chưa?
    2575 lượt xem 23/12/2025

    Luật sư Nguyễn Thanh Hà, chủ tịch công ty luật SBLAW đã có phần chia sẻ về thực trạng vi phạm bản quyền các giải thể thao tại Việt Nam với truyền hình Hà Nội, sau đây là nội dung bài phỏng vấn. Câu hỏi: Luật sư đánh giá về thực trạng của hành vi...

    SBLAW: LÁ CHẮN PHÁP LÝ TOÀN DIỆN – NHẬN DIỆN VÀ TRIỆT TIÊU RỦI RO XÂM PHẠM SỞ HỮU TRÍ TUỆ
    722 lượt xem 10/12/2025

    Trong kỷ nguyên kinh tế tri thức 2026, vi phạm quyền Sở hữu trí tuệ (SHTT) không còn đơn thuần là những cuộc sao chép thô sơ, mà đã trở nên cực kỳ tinh vi trên không gian số và thực địa. Đôi khi, chính doanh nghiệp của bạn đang đứng trước bờ vực của...

    LUẬT SƯ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP SÁNG CHẾ: BẢO VỆ THÀNH QUẢ SÁNG TẠO VÀ LỢI THẾ CẠNH TRANH
    840 lượt xem 28/11/2025

    Số lượng sáng chế được Cơ quan Sáng chế và Nhãn hiệu Hoa Kỳ (USPTO) cấp trong năm 2023 nằm trong khoảng 312.486 đến 348.774 bằng. Sáng chế là tài sản vô giá, là động lực thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp và quốc gia. Tuy nhiên, việc bảo vệ các quyền lợi...

    Sản xuất và buôn bán hàng giả là thực phẩm sẽ chịu chế tài gì?
    957 lượt xem 19/10/2025

    Vụ án Ngân 98 và ZuBu đã gây chấn động, phơi bày sự tinh vi của tội phạm khi bán hàng giả. Chiêu thức “hàng tặng kèm không bán” rõ ràng là một cách lách luật để qua mặt cơ quan quản lý. Về vụ việc này, luật sư Nguyễn Thanh Hà, chủ tịch SBLAW...

    Tăng cường thực thi, chế tài nghiêm khắc hơn: Dự thảo Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền
    833 lượt xem 27/08/2025

    Giới thiệu: Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) sẽ không có ý nghĩa nếu các biện pháp thực thi yếu kém và thiếu tính răn đe. Nhận thức rõ điều này, Dự thảo Luật SHTT sửa đổi 2025 đã đề xuất hàng loạt các quy định mới nhằm nâng cao hiệu quả của...

    Chỉ thị 13/CT-TTg ngày 17/5/2025: Tăng cường đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả – Quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả!
    1205 lượt xem 30/05/2025

    Trong bối cảnh tình hình buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả vẫn diễn biến phức tạp, với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 13/CT-TTg ngày 17/5/2025, yêu cầu các cấp, ngành tăng cường kiểm tra, kiểm soát, xử lý vi...

    Tội sản xuất, buôn bán hàng giả và một số tội danh liên quan dưới góc nhìn pháp lý Hình sự: Nhận diện – Phân tích – Xử lý
    1216 lượt xem 30/05/2025

    Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường không ngừng mở rộng, nhu cầu tiêu dùng của người dân ngày càng đa dạng và gia tăng. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của hoạt động thương mại là sự xuất hiện ngày càng tinh vi và phức tạp của các hành vi...

    0904.340.664