Trong kỷ nguyên số, phần mềm máy tính là tài sản trí tuệ vô giá của doanh nghiệp công nghệ. Tuy nhiên, tại Việt Nam, tình trạng sử dụng phần mềm “bẻ khóa” (crack) vẫn diễn ra phổ biến. Thời gian gần đây, Cơ quan Cảnh sát điều tra (Bộ Công an) và công an các địa phương đã ra quyết định khởi tố nhiều vụ án hình sự liên quan đến hành vi này.
Vậy ranh giới nào khiến một hành vi vi phạm hành chính chuyển thành tội phạm hình sự về bản quyền phần mềm? Hãy cùng các Luật sư Sở hữu trí tuệ của SBLAW phân tích trong bài viết dưới đây.
1. Hành vi vi phạm bản quyền phần mềm máy tính bị xử lý thế nào?
Theo Luật Sở hữu trí tuệ, phần mềm máy tính (chương trình máy tính) được bảo hộ dưới danh nghĩa quyền tác giả. Mọi hành vi sao chép, phân phối, sử dụng phần mềm mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả đều là vi phạm pháp luật.
Nếu như trước đây, các doanh nghiệp thường chỉ bị xử phạt vi phạm hành chính (phạt tiền, tịch thu máy tính), thì hiện nay, xu hướng xử lý hình sự các hành vi vi phạm nghiêm trọng đang được Bộ Công an đẩy mạnh để bảo vệ môi trường đầu tư và giữ hình ảnh quốc tế của Việt Nam.
2. Khi nào hành vi vi phạm bị khởi tố hình sự theo Điều 225 BLHS?
Theo Điều 225 Bộ luật Hình sự về “Tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan”, doanh nghiệp hoặc cá nhân vi phạm bản quyền phần mềm máy tính sẽ bị khởi tố hình sự khi rơi vào các trường hợp sau:
-
Đối với cá nhân: Quy mô thương mại thu lợi bất chính từ 50.000.000 đồng trở lên, hoặc gây thiệt hại cho chủ sở hữu quyền tác giả từ 100.000.000 đồng trở lên. Hoặc hàng hóa vi phạm có giá trị từ 100.000.000 đồng trở lên.
-
Đối với Pháp nhân thương mại (Doanh nghiệp):
-
Thu lợi bất chính từ 200.000.000 đồng trở lên hoặc gây thiệt hại cho chủ sở hữu từ 500.000.000 đồng trở lên.
-
Hàng hóa vi phạm trị giá từ 500.000.000 đồng trở lên.
-
Đã bị xử phạt hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.
-
Lưu ý khẩn cấp: Đối với các phần mềm chuyên dụng như Adobe, Autodesk (AutoCAD), SolidWorks… giá trị một bản quyền (license) có thể lên tới hàng trăm triệu đồng. Nếu doanh nghiệp cài đặt “lậu” cho vài chục máy tính, tổng giá trị vi phạm dễ dàng vượt ngưỡng 500 triệu đồng, đủ điều kiện để cấu thành tội danh hình sự.
3. Khung hình phạt đối với doanh nghiệp vi phạm
Nếu bị kết tội, pháp nhân thương mại phải đối mặt với các hình phạt cực kỳ nghiêm khắc:
-
Phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến 3.000.000.000 đồng.
-
Đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 06 tháng đến 02 năm.
-
Thậm chí có thể bị cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định.
-
Cá nhân người đứng đầu (CEO, Giám đốc IT) trực tiếp thực hiện hành vi có thể bị phạt tù lên đến 05 năm.
4. Giải pháp phòng ngừa rủi ro từ Luật sư SBLAW
Để tự bảo vệ mình, doanh nghiệp cần:
Rà soát ngay lập tức: Kiểm tra toàn bộ hệ thống máy tính trong công ty, gỡ bỏ các phần mềm không rõ nguồn gốc hoặc vi phạm, kể các các máy tính của cá nhân của nhân viên mà mang tới công ty làm việc.
Hợp thức hóa tài sản: Mua bản quyền hoặc chuyển sang dùng các phần mềm mã nguồn mở thay thế.
Liên hệ Luật sư SBLAW khi có biến cố: Nếu nhận được thư cảnh báo từ hãng phần mềm, liên hệ với các luật sư SBLAW để được tư vấn.

