Khung pháp lý điều chỉnh các hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả và lừa dối khách hàng: Thực trạng và khuyến nghị

Tác giả: Bảo hộ thương hiệu 906 lượt xem Đăng ngày 30/05/2025

Thị trường tiêu dùng hiện nay đang chứng kiến sự gia tăng đáng báo động của các hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng kém chất lượng và lừa dối khách hàng thông qua quảng cáo sai lệch. Nhiều cá nhân, tổ chức đã lợi dụng mạng xã hội, sự tin tưởng vào người nổi tiếng và sự thiếu kiểm chứng của người tiêu dùng để tung ra những sản phẩm không rõ nguồn gốc, công dụng không được chứng minh, thậm chí gây hại cho sức khỏe.

Một trong những ví dụ điển hình gần đây là sự việc liên quan đến sản phẩm “kẹo rau củ” được quảng bá rầm rộ bởi nhiều KOLs, trong đó có cả hoa hậu, MC truyền hình và blogger nổi tiếng. Với những lời quảng cáo đầy hấp dẫn, sản phẩm này nhanh chóng thu hút sự chú ý của người tiêu dùng. Tuy nhiên, theo phản ánh, sản phẩm không hề có chứng nhận y tế rõ ràng, chưa được kiểm nghiệm công dụng như quảng cáo, và tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.

Vấn đề đặt ra là: những hành vi quảng cáo sai sự thật, buôn bán sản phẩm không rõ nguồn gốc – liệu chỉ dừng lại ở vi phạm đạo đức kinh doanh, hay đã chạm ngưỡng vi phạm pháp luật hình sự?

Trong bối cảnh các hành vi lừa dối khách hàng ngày càng tinh vi, đặc biệt thông qua hình thức quảng cáo trực tuyến và bán hàng qua mạng xã hội, pháp luật hình sự đã có những quy định cụ thể để điều chỉnh và xử lý nghiêm minh các hành vi này. Theo Điều 198 Bộ luật Hình sự 2015, bất kỳ người nào trong quá trình mua bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ mà cân, đong, đo, đếm, tính gian hàng hóa, dịch vụ hoặc dùng thủ đoạn gian dối khác thu lợi bất chính, sẽ phải chịu trách nhiệm hình sự nếu thỏa mãn các điều kiện luật định. Cụ thể, nếu người phạm tội thu lợi bất chính từ 5 triệu đồng đến dưới 50 triệu đồng, hoặc đã từng bị xử phạt hành chính hoặc bị kết án về cùng hành vi này mà chưa được xóa án tích, thì hành vi đó đã đủ yếu tố cấu thành tội “Lừa dối khách hàng”. Khi đó, người vi phạm có thể bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 100 triệu đồng hoặc bị cải tạo không giam giữ đến 03 năm.

Trường hợp hành vi có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, hoặc thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng trở lên, mức hình phạt có thể lên đến 05 năm tù. Ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn có thể bị áp dụng các hình phạt bổ sung như phạt tiền từ 20 triệu đến 100 triệu đồng, hoặc bị cấm hành nghề, cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Điều đáng lưu ý là, trong thực tiễn, nhiều hành vi tưởng chừng như chỉ là “quảng cáo cường điệu” hoặc “tiếp thị sai lệch” lại ẩn chứa dấu hiệu của thủ đoạn gian dối có chủ đích, đặc biệt khi người bán biết rõ sản phẩm không đạt chất lượng, không có công dụng như công bố, nhưng vẫn cố ý cung cấp thông tin sai sự thật để thu lợi bất chính. Đây chính là ranh giới giữa hành vi kinh doanh không trung thực và hành vi phạm tội hình sự – mà không ít người kinh doanh, nhà quảng bá và thậm chí cả người nổi tiếng hiện nay đang vô tình (hoặc cố tình) vượt qua.

Không dừng lại ở hành vi lừa dối về thông tin sản phẩm như “tính gian, đếm lận” hay “tung hô công dụng sai lệch”, nhiều cá nhân và doanh nghiệp còn sản xuất và buôn bán hàng hóa giả là lương thực, thực phẩm và phụ gia thực phẩm, đây đều là những mặt hàng có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng. Những hành vi này không còn nằm trong phạm vi “lừa dối khách hàng” đơn thuần, mà đã chạm ngưỡng cấu thành tội “Sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm” được quy định tại Điều 193 Bộ luật Hình sự 2015.

Theo quy định tại khoản 1 Điều 193, chỉ cần có hành vi sản xuất hoặc buôn bán hàng giả là thực phẩm, phụ gia thực phẩm, người phạm tội đã có thể bị phạt tù từ 02 năm đến 05 năm, bất kể hậu quả cụ thể. Tuy nhiên, nếu hành vi mang tính tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, tái phạm nguy hiểm, lợi dụng chức vụ, quyền hạn, lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức, buôn bán qua biên giới; hoặc gây thiệt hại đáng kể về tài sản, sức khỏe, mức hình phạt sẽ tăng nặng lên từ 05 năm đến 10 năm (khoản 2). Trong các trường hợp nghiêm trọng hơn – như gây thương tích từ 61% trở lên, làm chết người, hoặc thu lợi bất chính lớn – thì mức án có thể lên đến 15 năm, 20 năm, thậm chí là tù chung thân (khoản 3 và 4).

Đáng lưu ý, không chỉ cá nhân mà pháp nhân thương mại – bao gồm các công ty, tổ chức kinh doanh có tư cách pháp nhân – cũng phải chịu trách nhiệm hình sự theo khoản 6 Điều 193. Mức phạt tiền đối với pháp nhân vi phạm dao động từ 1 tỷ đồng đến 18 tỷ đồng, tùy theo mức độ vi phạm và hậu quả gây ra. Trong những trường hợp đặc biệt nghiêm trọng, pháp nhân vi phạm còn có thể bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn, bị cấm kinh doanh hoặc cấm huy động vốn trong thời gian từ 01 năm đến 03 năm.

Hệ thống chế tài này cho thấy rõ lập trường nghiêm khắc của pháp luật hình sự đối với hành vi giả mạo, gian dối trong lĩnh vực an toàn thực phẩm – một lĩnh vực liên quan trực tiếp đến quyền được bảo vệ sức khỏe và tính mạng của người tiêu dùng. Việc xử lý cả cá nhân lẫn pháp nhân là bước đi cần thiết nhằm răn đe và nâng cao trách nhiệm của các chủ thể trong hoạt động kinh doanh, đặc biệt là khi lòng tin của người tiêu dùng đang ngày càng bị xói.

Cảnh báo từ góc độ pháp lý:

Trong thời đại mạng xã hội và thương mại điện tử bùng nổ, không ít cá nhân – từ người nổi tiếng, KOLs đến người bán hàng online – đã vô tình hoặc cố ý trở thành “cầu nối” cho các sản phẩm kém chất lượng, sai công dụng hoặc không rõ nguồn gốc. Nhưng cần nhấn mạnh rằng: mọi hành vi quảng bá, tiếp tay, kinh doanh hàng giả, hàng vi phạm quy định đều có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự, bất kể là tổ chức hay cá nhân.

Người kinh doanh cần chủ động tìm hiểu kỹ về sản phẩm – từ giấy phép, thành phần, công dụng đến nguồn gốc – trước khi đưa ra thị trường. Sự thiếu hiểu biết không miễn trừ trách nhiệm trước pháp luật.

Người tiêu dùng cũng nên tỉnh táo, kiểm chứng thông tin và xuất xứ sản phẩm thay vì tin vào quảng cáo hào nhoáng. Lợi ích sức khỏe, tài sản và cả sự an toàn cá nhân có thể bị đe dọa chỉ vì một cú click mua hàng thiếu cẩn trọng.

    Gặp Luật Sư Sở Hữu Trí Tuệ Để Được Tư Vấn

    Bảo hộ Thương hiệu - Sáng chế Kiểu dáng - Nhượng quyền - Xử lý vi phạm

    Bài viết cùng chủ đề:

    Mỹ điều tra Mục 301 về Sở hữu trí tuệ: Bản chất, Rủi ro và Lối đi cho Doanh nghiệp Việt
    526 lượt xem 31/07/2026

    Câu hỏi phỏng vấn Luật sư Nguyễn Thanh Hà – Chủ tịch SBLaw  – chuyên gia thuộc Ủy ban Hợp tác pháp luật thương mại Việt Nam – Trung Quốc xoay quanh cuộc điều tra của Mỹ (USTR) theo Mục 301 về quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) tại Việt Nam. Chỉ trong vài tháng gần...

    Doanh nông Việt Nam: Kết nối, đồng hành nâng tầm nông sản Việt
    645 lượt xem 03/07/2026

    Trong chương trình radio “Doanh nông Việt Nam – Kết nối đồng hành, nâng tầm nông sản Việt” của kênh VOH Đài tiếng nói TP Hồ Chí Minh Luật sư Nguyễn Thanh Hà – Chủ tịch Công ty Luật SBLAW cùng Ông Lê Viết Bình, phó chánh văn phòng Bộ Nông nghiệp và Môi trường...

    Thủ tục khởi tố hình sự hành vi vi phạm bản quyền phần mềm
    421 lượt xem 16/06/2026

    Làm sao để khởi tố hình sự bên vi phạm bản quyền phần mềm của bạn? Hướng dẫn thu thập chứng cứ và nộp đơn tố giác từ Luật sư SBLAW. Bạn là một doanh nghiệp phát triển phần mềm, một studio game hoặc một nhà sáng tạo ứng dụng? Bạn phát hiện sản phẩm...

    Vi Phạm Bản Quyền Phần Mềm: Khi Nào Bị Khởi Tố Hình Sự?
    538 lượt xem 16/06/2026

    Trong kỷ nguyên số, phần mềm máy tính là tài sản trí tuệ vô giá của doanh nghiệp công nghệ. Tuy nhiên, tại Việt Nam, tình trạng sử dụng phần mềm “bẻ khóa” (crack) vẫn diễn ra phổ biến. Thời gian gần đây, Cơ quan Cảnh sát điều tra (Bộ Công an) và công an...

    Dịch Vụ Bảo Hộ Quyền Tác Giả Và Chống Vi Phạm Bản Quyền | SB Law
    337 lượt xem 13/06/2026

    Bảo Hộ Bản Quyền Và Chống Nạn Xâm Phạm Quyền Tác Giả Tại Việt Nam Trong kỷ nguyên số và sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế thị trường, tình trạng xâm phạm quyền tác giả (bản quyền) tại Việt Nam đang có xu hướng gia tăng rõ rệt và ngày càng tinh vi....

    Tranh Chấp Kiểu Dáng Công Nghiệp: Khi Nào Nên Thương Lượng, Hòa Giải Hoặc Khởi Kiện?
    325 lượt xem 08/06/2026

    Tranh Chấp Kiểu Dáng Công Nghiệp: Nguy Cơ Sụp Đổ Hệ Thống Sản Xuất Kiểu dáng công nghiệp (KDCN) – hình dáng bên ngoài của sản phẩm được thể hiện bằng đường nét, hình khối, màu sắc – chính là “linh hồn” tạo nên sức hút thương mại và lợi thế cạnh tranh của doanh...

    Thương hiệu Việt bị ‘đánh cắp’ online: Cần siết chặt trách nhiệm nền tảng
    618 lượt xem 05/05/2026

    Khi các hành vi xâm phạm thương hiệu trên không gian số đang biến tướng tinh vi, khung pháp lý hiện hành dường như vẫn đang loay hoay trong cuộc rượt đuổi không cân sức. Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với luật sư Nguyễn Thanh Hà – Chủ tịch Hãng luật SBLAW...

    Xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng.
    464 lượt xem 01/05/2026

    Nhân ngày sở hữu trí tuệ thế giới, luật sư Nguyễn Thanh Hà, chủ tịch SBLAW đã trả lời phỏng vấn báo Công thương về nội dụng xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng. Sau đây là nội dung bài phỏng vấn. Câu hỏi: Từ thực tiễn xử lý...

    Cập nhật 2026: Hồ sơ đề nghị kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất nhập khẩu liên quan quyền sở hữu trí tuệ
    612 lượt xem 01/04/2026

    Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) trong hoạt động xuất nhập khẩu là một bước đi thiết yếu để doanh nghiệp bảo vệ thương hiệu và quyền lợi hợp pháp của mình trước vấn nạn hàng giả, hàng nhái. Mới đây, Bộ Tài chính đã có những cập nhật quan trọng về thủ...

    Luật Việt Nam đã có chế tài xử lý với các hành vi xem lậu trực tiếp các giải thể thao chưa?
    2561 lượt xem 23/12/2025

    Luật sư Nguyễn Thanh Hà, chủ tịch công ty luật SBLAW đã có phần chia sẻ về thực trạng vi phạm bản quyền các giải thể thao tại Việt Nam với truyền hình Hà Nội, sau đây là nội dung bài phỏng vấn. Câu hỏi: Luật sư đánh giá về thực trạng của hành vi...

    SBLAW: LÁ CHẮN PHÁP LÝ TOÀN DIỆN – NHẬN DIỆN VÀ TRIỆT TIÊU RỦI RO XÂM PHẠM SỞ HỮU TRÍ TUỆ
    712 lượt xem 10/12/2025

    Trong kỷ nguyên kinh tế tri thức 2026, vi phạm quyền Sở hữu trí tuệ (SHTT) không còn đơn thuần là những cuộc sao chép thô sơ, mà đã trở nên cực kỳ tinh vi trên không gian số và thực địa. Đôi khi, chính doanh nghiệp của bạn đang đứng trước bờ vực của...

    LUẬT SƯ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP SÁNG CHẾ: BẢO VỆ THÀNH QUẢ SÁNG TẠO VÀ LỢI THẾ CẠNH TRANH
    825 lượt xem 28/11/2025

    Số lượng sáng chế được Cơ quan Sáng chế và Nhãn hiệu Hoa Kỳ (USPTO) cấp trong năm 2023 nằm trong khoảng 312.486 đến 348.774 bằng. Sáng chế là tài sản vô giá, là động lực thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp và quốc gia. Tuy nhiên, việc bảo vệ các quyền lợi...

    Sản xuất và buôn bán hàng giả là thực phẩm sẽ chịu chế tài gì?
    950 lượt xem 19/10/2025

    Vụ án Ngân 98 và ZuBu đã gây chấn động, phơi bày sự tinh vi của tội phạm khi bán hàng giả. Chiêu thức “hàng tặng kèm không bán” rõ ràng là một cách lách luật để qua mặt cơ quan quản lý. Về vụ việc này, luật sư Nguyễn Thanh Hà, chủ tịch SBLAW...

    Tăng cường thực thi, chế tài nghiêm khắc hơn: Dự thảo Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền
    823 lượt xem 27/08/2025

    Giới thiệu: Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) sẽ không có ý nghĩa nếu các biện pháp thực thi yếu kém và thiếu tính răn đe. Nhận thức rõ điều này, Dự thảo Luật SHTT sửa đổi 2025 đã đề xuất hàng loạt các quy định mới nhằm nâng cao hiệu quả của...

    Chỉ thị 13/CT-TTg ngày 17/5/2025: Tăng cường đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả – Quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả!
    1194 lượt xem 30/05/2025

    Trong bối cảnh tình hình buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả vẫn diễn biến phức tạp, với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 13/CT-TTg ngày 17/5/2025, yêu cầu các cấp, ngành tăng cường kiểm tra, kiểm soát, xử lý vi...

    Tội sản xuất, buôn bán hàng giả và một số tội danh liên quan dưới góc nhìn pháp lý Hình sự: Nhận diện – Phân tích – Xử lý
    1199 lượt xem 30/05/2025

    Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường không ngừng mở rộng, nhu cầu tiêu dùng của người dân ngày càng đa dạng và gia tăng. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của hoạt động thương mại là sự xuất hiện ngày càng tinh vi và phức tạp của các hành vi...

    0904.340.664