Giới thiệu: Tháng 8 năm 2025, Bộ Khoa học và Công nghệ đã công bố dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ (SHTT) nhằm thể chế hóa các chủ trương mới của Đảng và Nhà nước, giải quyết các bất cập thực tiễn và đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế. Dự thảo lần này được xây dựng xoay quanh 5 nhóm chính sách lớn, hứa hẹn tạo ra những thay đổi đột phá trong việc bảo hộ và khai thác tài sản trí tuệ tại Việt Nam.
1. Hỗ trợ tạo ra và khai thác thương mại tài sản trí tuệ để thúc đẩy đổi mới sáng tạo
Đây là nhóm chính sách đột phá nhất, tập trung biến SHTT từ một công cụ pháp lý đơn thuần thành một tài sản kinh tế có giá trị cao. Các điểm chính bao gồm:
- Khẳng định SHTT là tài sản: Bổ sung khái niệm “Tài sản trí tuệ” để làm rõ đây là quyền tài sản được pháp luật bảo hộ, có giá trị kinh tế và khả năng khai thác thương mại.
- Thí điểm chính sách tài chính dựa trên SHTT: Cho phép thế chấp quyền SHTT để vay vốn, phát triển sản phẩm bảo hiểm, huy động vốn trên thị trường chứng khoán và các cơ chế tài chính khác.
- Chính sách ưu đãi của Nhà nước: Nhà nước sẽ tiên phong đặt hàng, mua sắm các sản phẩm, dịch vụ tạo ra từ tài sản trí tuệ Việt Nam, đồng thời có chính sách ưu đãi về thuế cho các hoạt động sáng tạo và khai thác thương mại SHTT.2. Đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho việc đăng ký và xác lập quyền SHTT
Nhằm tháo gỡ các rào cản về thủ tục, dự thảo tập trung vào:
- Rút ngắn thời gian xử lý đơn: Thời gian thẩm định nội dung đối với đơn đăng ký nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp và chỉ dẫn địa lý dự kiến giảm đáng kể, ví dụ nhãn hiệu từ 9 tháng xuống còn 5 tháng.
- Chuyển đổi số toàn diện: Đẩy mạnh việc thực hiện các thủ tục hành chính SHTT trên môi trường trực tuyến, xây dựng các nền tảng số và cơ sở dữ liệu chuyên ngành.
- Tăng cường cơ chế hậu kiểm: Làm rõ trách nhiệm của người nộp đơn đối với thông tin khai trong đơn và bổ sung quy định thu hồi văn bằng bảo hộ nếu có bằng chứng thông tin không trung thực.3. Nâng cao hiệu quả của hoạt động bảo vệ quyền SHTT
Để giải quyết tình trạng xâm phạm quyền SHTT ngày càng tinh vi, dự thảo đề xuất:
- Tăng mức bồi thường thiệt hại: Mức bồi thường thiệt hại vật chất do Tòa án ấn định có thể lên tới 1 tỷ đồng (so với 500 triệu đồng hiện nay) và thiệt hại tinh thần lên tới 200 triệu đồng (so với 50 triệu đồng hiện nay).
- Bổ sung thẩm quyền và cơ chế phối hợp: Bổ sung lực lượng Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển vào các cơ quan có thẩm quyền xử lý vi phạm. Đồng thời, chỉ định cơ quan đầu mối để chủ thể quyền thông báo khi yêu cầu bảo vệ quyền không được giải quyết.
- Các biện pháp mạnh mẽ trên môi trường số: Quy định rõ trách nhiệm của nhà cung cấp dịch vụ trung gian và nền tảng thương mại điện tử trong việc xử lý hành vi vi phạm.4. Bảo đảm thi hành đầy đủ cam kết quốc tế của Việt Nam
Dự thảo sửa đổi, bổ sung các quy định để đảm bảo tính tương thích và thực thi đầy đủ các cam kết trong các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP và các điều ước quốc tế khác. Điển hình là việc bổ sung “tín hiệu cáp” vào đối tượng được bảo hộ quyền liên quan.
5. Cập nhật các vấn đề mới trong bảo hộ SHTT trên thế giới
Luật pháp cần theo kịp sự phát triển của công nghệ. Dự thảo đã cập nhật các vấn đề mới như:
- Bảo hộ các đối tượng mới: Mở rộng bảo hộ kiểu dáng công nghiệp cho “sản phẩm phi vật lý” như giao diện đồ họa người dùng (GUI).
- Sáng chế liên quan đến AI và chương trình máy tính: Làm rõ trường hợp chương trình máy tính hoặc phương pháp kinh doanh có thể được bảo hộ dưới dạng sáng chế nếu tạo ra hiệu quả kỹ thuật cụ thể.
- Sản phẩm do AI tạo ra: Quy định rõ sản phẩm không phải là kết quả sáng tạo trực tiếp của con người sẽ không thuộc phạm vi bảo hộ quyền tác giả.Tham khảo thêm tại:1. cv gui xin yk du thao luat shtt sua doi 20.8 1
