Hạn chế của hoạt động giám định sở hữu trí tuệ

Tác giả: Bảo hộ thương hiệu 1056 lượt xem Đăng ngày 27/10/2021

Luật sư Nguyễn Thanh Hà từ SBLAW đã có bài trả lời phỏng vấn truyền hình Quốc hội Việt Nam về nội dung giám định sở hữu trí tuệ.

Sau đây là nội dung bài trả lời phỏng vấn:

 Thưa ông Luật Sở hữu trí tuệ được Quốc hội thông qua năm 2005, có hiệu lực thi hành từ năm 2006, được sửa đổi, bổ sung năm 2009 và năm 2019. Qua thực tiễn hơn 10 năm thi hành, Luật SHTT đã phát huy vai trò to lớn trong việc tạo hành lang pháp lý cho các tổ chức, cá nhân xác lập, khai thác và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, thực tiễn thi hành Luật SHTT cho thấy còn tồn tại một số vướng mắc, bất cập nhất định cần được sửa đổi, bổ sung nhằm đáp ứng yêu cầu của thực tiễn. Báo cáo Tổng kết Luật SHTT NĂM 2019 của Bộ Khoa học và công nghệ đã chỉ ra một số bất cập, hạn chế của Luật SHTT trong quy định liên quan đến dịch vụ giám định Sở hữu trí tuệ. Nội dung cụ thể như sau:

Theo quy định tại Điều 201 của Luật SHTT, giám định SHTT là lĩnh vực chuyên môn được đánh giá phức tạp, nên quy định về điều kiện kinh doanh và hành nghề trong lĩnh vực này đòi hỏi các tổ chức, cá nhân phải đáp ứng những điều kiện rất khắt khe, đặc biệt là đối với điều kiện có nhân lực, cơ sở vật chất – kỹ thuật đáp ứng yêu cầu đối với tổ chức và đạt yêu cầu tại kỳ kiểm tra nghiệp vụ đối với cá nhân.

Những quy định này khiến cho các cơ quan quản lý nhà nước về giám định SHTT và tổ chức, cá nhân muốn kinh doanh, hành nghề dịch vụ giám định SHTT gặp phải một số khó khăn nhất định trong quá trình triển khai thi hành. Các cơ quan quản lý nhà nước về giám định SHTT đang gặp khó khăn trong việc nghiên cứu xây dựng bộ tiêu chí đánh giá cũng như tìm kiếm các chuyên gia có trình độ cho các kỳ kiểm tra nghiệp vụ đảm bảo người được cấp Thẻ giám định vừa có kinh nghiệm thực tế, vừa có đầy đủ kiến thức chuyên sâu về từng lĩnh vực đáp ứng yêu cầu thực tế của xã hội. Do vậy, cần nghiên cứu để sửa đổi, bổ sung quy định pháp luật cho phù hợp với thực tiễn, đảm bảo tạo thuận lợi cho phát triển dịch vụ giám định SHTT.

Vì vậy Truyền hình Quốc hội Việt Nam thực hiện sản xuất chương trình Từ nghị trường đến cuộc sống nhằm góp phần làm rõ hơn nội dung này. Xin gửi tới Luật sư Nguyễn Thanh Hà một số câu hỏi như sau:

Câu 1. Thưa ông, xin ông cho biết quan điểm của ông về vấn đề nêu trên như thế nào? Ông có đánh giá gì về những quy định của pháp luật hiện nay liên quan đến công tác giám định SHTT?

Trả lời: Theo quy định tại Khoản 1 Điều 201 Luật sở hữu trí tuệ năm 2005 (sửa đổi, bố sung năm 2009) thì “Giám định về sở hữu trí tuệ là việc tổ chức, cá nhân quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều này sử dụng kiến thức, nghiệp vụ chuyên môn để đánh giá, kết luận về những vấn đề có liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ”. Theo đó, khi chủ sở hữu các sản phẩm trí tuệ phát hiện thấy các hanh vi xâm phạm quyền lợi của chủ thể khác, họ có thể thực hiện các biện pháp nhằm bảo vệ sản phẩm, quyền lợi hợp pháp của mình. Tuy vậy, họ cần phải xác định một cách chính xác về sự xâm phạm đó một cách hợp pháp, có căn cứ.  Do đó, yêu cầu cần có phiếu giám định vi phạm sở hữu trí tuệ.

Tại Việt Nam, công tác giám định SHTT còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt trong việc tìm kiếm tổ chức, cá nhân đáp ứng các yêu cầu để làm công tác giám định. Hiện nay, mới chỉ có Viện khoa học sở hữu trí tuệ Việt Nam là tổ chức đủ điều kiện giám định sở hữu công nghiệp và một số cá nhân được cấp thẻ giám định viên SHCN.  

Câu 2. Ông có thể chia sẻ một cách chi tiết công việc của người làm công tác giám định SHTT?

Trả lời: Giám định SHTT không phải là một hoạt động bắt buộc, công việc đầu tiên của giám định viên chỉ bắt đầu khi tiếp nhận yêu cầu, trưng cầu giám định. Giám định về sở hữu trí tuệ bao gồm các nội dung được quy định tại Khoản 1 Điều 39 sửa đổi Nghị định 105/2006/NĐ-CP hướng dẫn Luật Sở hữu trí tuệ về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ (được sửa đổi bổ sung bởi Nghị định số 119/2010/NĐ-CP) như sau:

– Xác định phạm vi bảo hộ của đối tượng quyền sở hữu trí tuệ theo quy định tại Điều 6 của Nghị định này;

– Xác định đối tượng được xem xét có đáp ứng các điều kiện để bị coi là yếu tố xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hay không theo quy định tại khoản 2 Điều 5 và các điều từ Điều 7 đến Điều 14 của Nghị định này;

– Xác định có hay không sự trùng, tương đương, tương tự, gây nhầm lẫn, khó phân biệt hoặc sao chép giữa đối tượng được xem xét với đối tượng được bảo hộ;

– Xác định giá trị quyền sở hữu trí tuệ, xác định giá trị thiệt hại.

Sau khi xem xét và sử dụng kiến thức chuyên môn để đánh giá đối tượng SHTT, giám định viên sẽ đưa ra kết luận giám định và bàn giao kết quả cho người yêu cầu giám định.

Câu 3. Thưa ông, Luật SHTT với những quy định về dịch vụ giám định SHTT đã tạo cơ sở pháp lý cho dịch vụ giám định SHTT ở nước ta thời gian qua. Tuy nhiên có thể nhận thấy qua thực tiễn 10 năm triển khai trên thực tế thì những quy định này đã bộc lộ một số hạn chế nhất định. Vậy đối với Quý công ty trong quá trình cung cấp dịch vụ giám định cho khách hàng thì đã gặp nhưng khó khăn nào liên quan đến chính sách pháp luật?

Trả lời: Những năm gần đây, giải quyết các tranh chấp liên quan tới sở hữu trí tuệ (SHTT) không chỉ tăng lên về số lượng vụ, việc mà còn thu hút được sự quan tâm của đông đảo quần chúng. Theo đó, hoạt động giám định về SHTT được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp tố tụng, đẩy lùi nạn xâm phạm bản quyền chất xám. Tuy nhiên Luật SHTT với những quy định về dịch vụ giám định SHTT trong thực tiễn 10 năm triển khai thực tế vẫn còn nhiều lỗ hổng. Từ thực tiễn trải nghiệm quá trình cung cấp dịch vụ giám định cho khách hàng, tôi nhận thấy có nhiều khó khăn xuất phát từ chính sách pháp luật về Sở hữu trí tuệ.

Trước hết có thể thấy, đã có thông tư riêng hướng dẫn thủ tục giám định quyền tác giả và quyền liên quan nhưng lại chưa có thông tư riêng hướng dẫn thủ tục giám định quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng. Trong khi đó, các vi phạm quyền SHTT, các tranh chấp liên quan tới SHTT đều rất đa dạng, ngày càng có diễn biến tinh vi và phức tạp hơn, đặc biệt trong thời đại công nghệ số.

Bên cạnh đó, pháp luật có quy định về việc cấp Thẻ giám định cho những người có trình độ chuyên môn cũng như kinh nghiệm thực tiễn phù hợp, nhưng theo báo cáo của Cục Sở hữu trí tuệ thì hiện nay mới chỉ có một số cá nhân được cấp Thẻ giám định viên sở hữu công nghiệp. Như vậy, đối với các đối tượng khác của quyền SHTT thì chưa có các văn bản pháp luật hướng dẫn về việc thành lập và hoạt động của các tổ chức và cá nhân giám định về SHTT trong lĩnh vực đó.

Mặt khác, mức chi phí giám định về sở hữu trí tuệ chưa hề được quy định cụ thể tại bất kỳ văn bản nào nên người áp dụng cũng thường thấy “lúng túng”. Trong khi đó, kinh phí cấp cho giải quyết vụ án dân sự, hình sự lại hạn hẹp. Điều này đã dẫn đến hiện tượng đùn đẩy trách nhiệm trưng cầu giám định giữa các cơ quan tiến hành tố tụng.

Ngoài ra, vẫn còn “lỗ hổng” về quy định về thời hạn giám định. Thời hạn giám định Sở hữu trí tuệ quy định trong luật không rõ ràng cụ thể và chưa phù hợp với thực tiễn và nhu cầu, cho nên tình trạng có những vụ việc phải chờ đợi thời gian dài, gây ảnh hưởng đến những nhu cầu giải quyết điều tra, truy tố, xét xử.

Câu 4. Ông có thể nêu lên một số kiến nghị hoặc đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện hơn những quy định về giám định SHTT và để công tác này có thể thực hiện hiệu quả hơn trên thực tế?

Trả lời: Thứ nhất, cơ quan nhà nước có thẩm quyền cần nhanh chóng ban hành những văn bản cần thiết hướng dẫn thủ tục giám định liên quan đến quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng để công tác giám định không bị vướng mắc. Bên cạnh đó, cũng cần ban hành các văn bản pháp luật hướng dẫn về việc thành lập và hoạt động của các tổ chức và cá nhân giám định về SHTT trong các lĩnh vực, tiêu chuẩn chung để cấp Thẻ Giám định cho các cá nhân, tổ chức đủ tiêu chuẩn.

Thứ hai, hoàn thiện pháp luật bằng cách quy định cụ thể về mức chi phí giám định sở hữu trí tuệ trong các văn bản có liên quan. Bỏ đi quy định chưa thực sự phù hợp đó là cơ quan nào trực tiếp trưng cầu giám định thì cơ quan đó phải thanh toán chi phí giám định bởi chi phí giám định thường rất đắt đỏ.

Thứ ba, đối với nội dung thời hạn giám định, có thể quy định như sau: giám định đơn giản thì từ 10 đến 15 ngày; phức tạp thì thời hạn từ 02 đến 03 tháng, có thể gia hạn nhưng không quá 06 tháng. Có như vậy, giám định viên tích cực làm việc hơn và người quản lý sẽ dựa vào đó để có cơ chế quản lý, chế tài phù hợp, tránh trường hợp có những vụ án phải tạm đình chỉ, chờ kết quả giám định trong thời gian dài, thậm chí tới hàng năm, ảnh hưởng đến thời hạn điều tra, truy tố, xét xử.

Thứ tư, nhiều đối tượng của quyền SHTT có tính đặc thù cao đòi hỏi đội ngũ giám định viên bên cạnh trình độ chuyên môn còn phải có kiến thức chuyên sâu về đối tượng giám định. Vì vậy, điều cốt lõi đó là cần nâng cao số lượng đội ngũ giám định viên, trình độ của giám định viên sở hữu trí tuệ.

    Gặp Luật Sư Sở Hữu Trí Tuệ Để Được Tư Vấn

    Bảo hộ Thương hiệu - Sáng chế Kiểu dáng - Nhượng quyền - Xử lý vi phạm

    Bài viết cùng chủ đề:

    Mỹ điều tra Mục 301 về Sở hữu trí tuệ: Bản chất, Rủi ro và Lối đi cho Doanh nghiệp Việt
    546 lượt xem 31/07/2026

    Câu hỏi phỏng vấn Luật sư Nguyễn Thanh Hà – Chủ tịch SBLaw  – chuyên gia thuộc Ủy ban Hợp tác pháp luật thương mại Việt Nam – Trung Quốc xoay quanh cuộc điều tra của Mỹ (USTR) theo Mục 301 về quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) tại Việt Nam. Chỉ trong vài tháng gần...

    Doanh nông Việt Nam: Kết nối, đồng hành nâng tầm nông sản Việt
    662 lượt xem 03/07/2026

    Trong chương trình radio “Doanh nông Việt Nam – Kết nối đồng hành, nâng tầm nông sản Việt” của kênh VOH Đài tiếng nói TP Hồ Chí Minh Luật sư Nguyễn Thanh Hà – Chủ tịch Công ty Luật SBLAW cùng Ông Lê Viết Bình, phó chánh văn phòng Bộ Nông nghiệp và Môi trường...

    Thủ tục khởi tố hình sự hành vi vi phạm bản quyền phần mềm
    434 lượt xem 16/06/2026

    Làm sao để khởi tố hình sự bên vi phạm bản quyền phần mềm của bạn? Hướng dẫn thu thập chứng cứ và nộp đơn tố giác từ Luật sư SBLAW. Bạn là một doanh nghiệp phát triển phần mềm, một studio game hoặc một nhà sáng tạo ứng dụng? Bạn phát hiện sản phẩm...

    Vi Phạm Bản Quyền Phần Mềm: Khi Nào Bị Khởi Tố Hình Sự?
    568 lượt xem 16/06/2026

    Trong kỷ nguyên số, phần mềm máy tính là tài sản trí tuệ vô giá của doanh nghiệp công nghệ. Tuy nhiên, tại Việt Nam, tình trạng sử dụng phần mềm “bẻ khóa” (crack) vẫn diễn ra phổ biến. Thời gian gần đây, Cơ quan Cảnh sát điều tra (Bộ Công an) và công an...

    Dịch Vụ Bảo Hộ Quyền Tác Giả Và Chống Vi Phạm Bản Quyền | SB Law
    345 lượt xem 13/06/2026

    Bảo Hộ Bản Quyền Và Chống Nạn Xâm Phạm Quyền Tác Giả Tại Việt Nam Trong kỷ nguyên số và sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế thị trường, tình trạng xâm phạm quyền tác giả (bản quyền) tại Việt Nam đang có xu hướng gia tăng rõ rệt và ngày càng tinh vi....

    Tranh Chấp Kiểu Dáng Công Nghiệp: Khi Nào Nên Thương Lượng, Hòa Giải Hoặc Khởi Kiện?
    332 lượt xem 08/06/2026

    Tranh Chấp Kiểu Dáng Công Nghiệp: Nguy Cơ Sụp Đổ Hệ Thống Sản Xuất Kiểu dáng công nghiệp (KDCN) – hình dáng bên ngoài của sản phẩm được thể hiện bằng đường nét, hình khối, màu sắc – chính là “linh hồn” tạo nên sức hút thương mại và lợi thế cạnh tranh của doanh...

    Thương hiệu Việt bị ‘đánh cắp’ online: Cần siết chặt trách nhiệm nền tảng
    627 lượt xem 05/05/2026

    Khi các hành vi xâm phạm thương hiệu trên không gian số đang biến tướng tinh vi, khung pháp lý hiện hành dường như vẫn đang loay hoay trong cuộc rượt đuổi không cân sức. Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với luật sư Nguyễn Thanh Hà – Chủ tịch Hãng luật SBLAW...

    Xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng.
    476 lượt xem 01/05/2026

    Nhân ngày sở hữu trí tuệ thế giới, luật sư Nguyễn Thanh Hà, chủ tịch SBLAW đã trả lời phỏng vấn báo Công thương về nội dụng xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng. Sau đây là nội dung bài phỏng vấn. Câu hỏi: Từ thực tiễn xử lý...

    Cập nhật 2026: Hồ sơ đề nghị kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất nhập khẩu liên quan quyền sở hữu trí tuệ
    615 lượt xem 01/04/2026

    Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) trong hoạt động xuất nhập khẩu là một bước đi thiết yếu để doanh nghiệp bảo vệ thương hiệu và quyền lợi hợp pháp của mình trước vấn nạn hàng giả, hàng nhái. Mới đây, Bộ Tài chính đã có những cập nhật quan trọng về thủ...

    Luật Việt Nam đã có chế tài xử lý với các hành vi xem lậu trực tiếp các giải thể thao chưa?
    2575 lượt xem 23/12/2025

    Luật sư Nguyễn Thanh Hà, chủ tịch công ty luật SBLAW đã có phần chia sẻ về thực trạng vi phạm bản quyền các giải thể thao tại Việt Nam với truyền hình Hà Nội, sau đây là nội dung bài phỏng vấn. Câu hỏi: Luật sư đánh giá về thực trạng của hành vi...

    SBLAW: LÁ CHẮN PHÁP LÝ TOÀN DIỆN – NHẬN DIỆN VÀ TRIỆT TIÊU RỦI RO XÂM PHẠM SỞ HỮU TRÍ TUỆ
    722 lượt xem 10/12/2025

    Trong kỷ nguyên kinh tế tri thức 2026, vi phạm quyền Sở hữu trí tuệ (SHTT) không còn đơn thuần là những cuộc sao chép thô sơ, mà đã trở nên cực kỳ tinh vi trên không gian số và thực địa. Đôi khi, chính doanh nghiệp của bạn đang đứng trước bờ vực của...

    LUẬT SƯ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP SÁNG CHẾ: BẢO VỆ THÀNH QUẢ SÁNG TẠO VÀ LỢI THẾ CẠNH TRANH
    840 lượt xem 28/11/2025

    Số lượng sáng chế được Cơ quan Sáng chế và Nhãn hiệu Hoa Kỳ (USPTO) cấp trong năm 2023 nằm trong khoảng 312.486 đến 348.774 bằng. Sáng chế là tài sản vô giá, là động lực thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp và quốc gia. Tuy nhiên, việc bảo vệ các quyền lợi...

    Sản xuất và buôn bán hàng giả là thực phẩm sẽ chịu chế tài gì?
    957 lượt xem 19/10/2025

    Vụ án Ngân 98 và ZuBu đã gây chấn động, phơi bày sự tinh vi của tội phạm khi bán hàng giả. Chiêu thức “hàng tặng kèm không bán” rõ ràng là một cách lách luật để qua mặt cơ quan quản lý. Về vụ việc này, luật sư Nguyễn Thanh Hà, chủ tịch SBLAW...

    Tăng cường thực thi, chế tài nghiêm khắc hơn: Dự thảo Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền
    833 lượt xem 27/08/2025

    Giới thiệu: Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) sẽ không có ý nghĩa nếu các biện pháp thực thi yếu kém và thiếu tính răn đe. Nhận thức rõ điều này, Dự thảo Luật SHTT sửa đổi 2025 đã đề xuất hàng loạt các quy định mới nhằm nâng cao hiệu quả của...

    Chỉ thị 13/CT-TTg ngày 17/5/2025: Tăng cường đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả – Quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả!
    1205 lượt xem 30/05/2025

    Trong bối cảnh tình hình buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả vẫn diễn biến phức tạp, với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 13/CT-TTg ngày 17/5/2025, yêu cầu các cấp, ngành tăng cường kiểm tra, kiểm soát, xử lý vi...

    Tội sản xuất, buôn bán hàng giả và một số tội danh liên quan dưới góc nhìn pháp lý Hình sự: Nhận diện – Phân tích – Xử lý
    1216 lượt xem 30/05/2025

    Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường không ngừng mở rộng, nhu cầu tiêu dùng của người dân ngày càng đa dạng và gia tăng. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của hoạt động thương mại là sự xuất hiện ngày càng tinh vi và phức tạp của các hành vi...

    0904.340.664