Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) trong hoạt động xuất nhập khẩu là một bước đi thiết yếu để doanh nghiệp bảo vệ thương hiệu và quyền lợi hợp pháp của mình trước vấn nạn hàng giả, hàng nhái. Mới đây, Bộ Tài chính đã có những cập nhật quan trọng về thủ tục hải quan liên quan đến vấn đề này.
Vậy theo quy định mới nhất năm 2026, hồ sơ đề nghị kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất nhập khẩu liên quan quyền sở hữu trí tuệ bao gồm những giấy tờ gì? Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho bạn thông tin chi tiết và chính xác nhất.
1. Cơ sở pháp lý mới nhất áp dụng từ năm 2026
Ngày 26/01/2026, Bộ trưởng Bộ Tài chính đã chính thức ban hành Thông tư 06/2026/TT-BTC. Thông tư này sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 13/2015/TT-BTC quy định về việc:
- Kiểm tra, giám sát hải quan.
- Tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa có yêu cầu bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
- Kiểm soát hàng giả và hàng hóa xâm phạm quyền SHTT.
Điểm đáng chú ý nhất trong lần sửa đổi này là sự tối ưu và số hóa trong quy định về việc nộp hồ sơ, giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và thủ tục giấy tờ.
2. Chi tiết hồ sơ đề nghị kiểm tra, giám sát hàng hóa về sở hữu trí tuệ
Theo quy định mới từ Thông tư 06/2026/TT-BTC, doanh nghiệp cần chuẩn bị bộ hồ sơ bao gồm 3 thành phần chính sau đây:
2.1. Đơn đề nghị
Doanh nghiệp cần chuẩn bị Đơn đề nghị kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ.
- Hình thức nộp: Nộp 01 bản chính theo Mẫu số 01 Phụ lục II (ban hành kèm Thông tư 13/2015) hoặc thực hiện khai báo điện tử theo các chỉ tiêu thông tin quy định.
2.2. Chứng từ chứng minh quyền sở hữu trí tuệ
Doanh nghiệp cần nộp 01 bản chụp một trong các loại tài liệu sau (bao gồm cả các giấy chứng nhận được cấp từ nước ngoài phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên):
- Văn bằng bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp hoặc các tài liệu khác chứng minh quyền sở hữu công nghiệp đang được bảo hộ tại Việt Nam.
- Giấy chứng nhận đăng ký hợp đồng chuyển giao quyền sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp.
- Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, Giấy chứng nhận quyền liên quan, Giấy chứng nhận quyền đối với giống cây trồng hoặc các tài liệu chứng minh tương đương.
Lưu ý quan trọng về văn bằng điện tử: Trường hợp văn bằng bảo hộ, giấy chứng nhận được cơ quan có thẩm quyền cấp dưới dạng điện tử trên trang thông tin điện tử, người nộp Đơn đề nghị không phải nộp bản chụp. Thay vào đó, bạn chỉ cần khai đầy đủ thông tin của văn bằng/giấy chứng nhận trên Đơn đề nghị và đính kèm đường link trang thông tin điện tử để cơ quan hải quan chủ động kiểm tra, đối chiếu.
2.3. Hình ảnh và tài liệu mô tả hàng hóa
Để hỗ trợ cơ quan hải quan nhận diện chính xác, hồ sơ cần có:
- Đối với hàng thật: Ảnh chụp thực tế hàng hóa chính hãng đang đề nghị được bảo vệ quyền SHTT.
- Đối với hàng giả/vi phạm (nếu có): Cung cấp ảnh chụp và mô tả chi tiết hàng hóa xâm phạm quyền SHTT. Đặc biệt, doanh nghiệp cần chỉ rõ các đặc điểm phân biệt hàng thật với hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ để giúp lực lượng hải quan phát hiện và ngăn chặn nhanh chóng.
- 3. Lời khuyên cho doanh nghiệp khi làm thủ tục
Việc áp dụng Thông tư 06/2026/TT-BTC cho thấy sự chuyển dịch mạnh mẽ của ngành hải quan sang môi trường số. Để quá trình kiểm tra, giám sát diễn ra thuận lợi, doanh nghiệp nên:
- Ưu tiên số hóa văn bằng bảo hộ: Việc sử dụng các văn bằng, chứng nhận điện tử sẽ giúp đơn giản hóa hồ sơ, giảm thiểu giấy tờ thủ công khi làm việc với cơ quan nhà nước.
- Chuẩn bị tư liệu trực quan chi tiết: Đặc điểm phân biệt hàng thật – hàng giả được mô tả càng sắc nét và chi tiết, tỷ lệ chặn đứng hàng nhái, hàng giả ngay từ cửa khẩu sẽ càng cao.
