AI LÀ BÊN THẮNG CUỘC?

Tác giả: Bảo hộ thương hiệu 696 lượt xem Đăng ngày 27/10/2021

VỤ KIỆN CHÚA ĐẢO TUẦN CHÂU VÀ ĐẠO DIỄN VIỆT TÚ: AI LÀ BÊN THẮNG CUỘC?

SBLAW giới thiệu nội dung bài viết của luật sư Phạm Duy Khương, đại diện sở hữu trí tuệ SBLAW về vấn đề tranh chấp giữa Tuần Châu và đạo diễn Việt Tú đăng trên Zing.vn.

 Một vụ tranh chấp nóng từ trên phiên toà đến các trang mạng đã tạm thời đóng lại với phán quyết mà cả nguyên đơn và bị đơn đều nhận là người thắng cuộc. Ai mới là bên thắng cuộc thực sự trong phán quyết này?

Phạm Duy Khương

Luật sư

 

Ông Phạm Duy Khương là một thành viên sáng lập của SB LAW và là một chuyên gia pháp lý về lĩnh vực sở hữu trí tuệ. Ông được nhiều tổ chức ghi nhận, trao tặng cho những đóng góp, phát triển sở hữu trí tuệ tại Việt Nam trong nhiều năm. Ông có bằng thạc sỹ luật tại Đại học La Trobe, Australia.

Vụ kiện giữa Công ty Tuần Châu Hà Nội và Công ty DS thu hút sự quan tâm đặc biệt của giới nghệ thuật vì liên quan đến tranh chấp hợp đồng, tranh chấp quyền sở hữu trí tuệ có giá trị lớn đối với một vở diễn thực cảnh được dàn dựng công phu, đầy tính sáng tạo và nghệ thuật “Ngày xưa” rồi sau đó là “Tinh hoa Bắc Bộ”.

Khép lại vụ kiện, cả nguyên đơn và bị đơn đều chung quan điểm: mình là người thắng cuộc. Vậy ai mới thực sự là người thắng cuộc?

Theo phán quyết của tòa, Công ty Tuần Châu Hà Nội nắm giữa phần quyền sở hữu tác phẩm, Công ty DS của đạo diễn Việt Tú nắm quyền tác giả. Giống như một bên nắm phần xác và một bên nắm phần hồn vậy.

Điều đặc biệt ở trong vụ kiện này là bản án của toà đưa ra khiến người trong cuộc ai cũng có quyền cho mình là bên thắng cuộc. Đó là một điều đặc biệt đối một phiên toà diễn ra mà không qua đối thoại, hoà giải.

Khách quan mà nói, xét dưới góc độ của toà thì không dễ đưa ra được một phán quyết như trong trường hợp này. Phán quyết một bên giữ quyền tác giả và một bên nắm quyền sở hữu được cho là an toàn.

BĂN KHOĂN SAU PHIÊN TÒA

Phiên tòa khép lại, điều băn khoăn là giá trị ý kiến của Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam trong phán quyết của tòa.

Vì đây là một vụ việc tranh chấp quyền sở hữu trí tuệ phức tạp, tòa án đã có văn bản xin ý kiến chuyên môn của Hội nghệ sĩ sân khấu và Hội nghệ sĩ sân khấu đã có văn bản phản hồi công văn xin ý kiến của tòa theo hướng “Tinh hoa Bắc Bộ” là một tác phẩm phái sinh của vở diễn “Ngày xưa”. Phán quyết của toà cũng dựa trên nhận định này.

Tuy nhiên, theo quy định của Luật sở hữu trí tuệ thì giám định sở hữu trí tuệ phải do tổ chức cá nhân có đủ các điều kiện theo quy định tại Điều 201 của Luật sở hữu trí tuệ mới được tiến hành hoạt động giám định về sở hữu trí tuệ.

Nếu được làm lại, hãy để Trung tâm giám định có chức năng của Cục Bản quyền chịu trách nhiệm. Trung tâm khi thực hiện sẽ tự biết lập hội đồng chuyên gia. Như vậy một kết luận đưa ra sẽ hội tủ đủ cả hai yếu tố: Nghệ thuật và pháp lý.

Hiện nay, trong lĩnh vực quyền tác giả, quyền liên quan thì chỉ có Trung tâm giám định quyền tác giả, quyền liên quan trực thuộc Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch là có đủ chức năng giám định theo quy định của Luật sở hữu trí tuệ.

Như vậy, giá trị của văn bản cung cấp ý kiến chuyên môn của Hội nghệ sĩ Việt Nam cần được xem xét một cách thấu đáo để phù hợp với quy định của pháp luật về tố tụng dân sự và sở hữu trí tuệ.

Xét cho cùng để đánh giá hai tác phẩm giống nhau hay phái sinh ngoài tính chuyên môn nghệ thuật, còn đòi hỏi góc nhìn pháp lý bởi có nhiều yếu tố dù giống nhau nhưng thuộc yếu tố loại trừ của luật. Đặc biệt cần phải tính đến tính nguyên gốc, sáng tạo của tác phẩm. Đây là những yếu tố một mình con mắt nghệ thuật của nghệ sĩ không thể giải quyết được.

Nếu được làm lại, hãy để Trung tâm giám định có chức năng của Cục Bản quyền chịu trách nhiệm. Trung tâm khi thực hiện sẽ tự biết lập hội đồng chuyên gia. Như vậy một kết luận đưa ra sẽ hội tủ đủ cả hai yếu tố: Nghệ thuật và pháp lý.

PHÁN QUYẾT CỦA TÒA CÓ Ý NGHĨA RA SAO?

Chuyện gì sẽ xảy ra khi một bên nắm quyền tác giả và một bên nắm quyền sở hữu? Sau phán quyết, các bên trở lại đúng chức năng trong một hợp đồng.

Bên sáng tạo ra tác phẩm đóng vai trò là tác giả, cụ thể là quyền nhân thân đối với tác phẩm. Trong khi bên thuê nghệ sĩ sáng tạo là chủ sở hữu với tác phẩm khi đã đầu tư về mặt tài chính để hoàn thiện tác phẩm, hay gọi là quyền tài sản.

Khi nắm các quyền này thì các bên có những lợi thế nhất định. Theo Điều 19 Luật sở hữu trí tuệ, đối với công ty DS sẽ có quyền được nêu tên thật hoặc bút danh khi tác phẩm được công bố, sử dụng. Đây là những quyền không thể chuyển giao. Điều đó có nghĩa là Công ty Tuần Châu Hà Nội trong tác phẩm phái sinh của mình sẽ phải thêm chú thích về nguồn gốc tác phẩm.

Ngoài ra, công ty DS cũng có quyền lên tiếng nếu như nhận thấy tác phẩm của mình bị cắt xét, thay đổi mà phương hại đến danh dự và uy tín của mình.

Về phần công ty Tuần Châu Hà Nội, khi nắm giữ quyền sở hữu cũng chính là quyền tài sản với tác phẩm thì ngoài các quyền khai thác tác phẩm còn có quyền làm tác phẩm phái sinh. Đây chính là quyền chính đáng để Tuần Châu Hà Nội làm tác phẩm “Tinh hoa Bắc Bộ”. Tuy nhiên, khi làm tác phẩm phái sinh Tuần Châu Hà Nội phải luôn trích về nguồn gốc tác phẩm cũng như là đảm bảo tác phẩm phái sinh không gây hại đến quyền tác giả của tác phẩm gốc.

Nếu so với vụ Thần đồng Đất Việt của họa sĩ Lê Linh, về bản chất hai vụ việc tương đối giống nhau, cùng là tranh chấp về quyền tác giả đối với tác phẩm được hình thành từ hợp đồng thuê sáng tạo nghệ thuật. Tuy nhiên, vụ Tuần Châu Hà Nội và công ty DS có tính chất phức tạp hơn bởi không dễ dàng để nhìn thấy luôn “Tinh hoa Bắc Bộ” là tác phẩm phái sinh của “Ngày xưa”. Cần phải nhiều chuyên gia, phân tích từng phần để thấy sự liên quan, kế thừa của hai tác phẩm.

Hơn nữa, hai vụ việc khác nhau ở thời gian xét xử vụ việc. Thần đồng Đất Việt một vụ với tình tiết đơn giản, nhưng kéo dài qua nhiều năm. Trong khi vụ Tuần Châu Hà Nội và Công ty DS là một vụ phức tạp nhưng lại có thời gian xét xử nhanh, khoảng 1 năm. Tất nhiên có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến thời gian xét xử vụ việc. Trong vụ việc Tuần Châu Hà Nội và Công ty DS vụ việc diễn ra nhanh một phần cũng chính là hai bên sẵn sàng đối diện với nhau trước toà để nhận định được đúng sai mà không cần đến các thủ thuật kéo dài thời gian xét xử.

ĐỐI ĐẦU VĂN MINH

Đọng lại sau vụ kiện, đó là thắng lợi chung của người kinh doanh sản phẩm sáng tạo và cung cấp sản phẩm sáng tạo.

Vụ việc có thể mất đi một mối quan hệ nhưng lại mở ra một trang mới về bản quyền: Một cách xử lý văn minh về bản quyền

Chúng ta vốn đã quá quen thuộc với những ầm ĩ giữa các bên tố nhau về bản quyền, nhưng sau đó là sự im lặng trái ngược. Vụ việc giữa Công ty Tuần Châu Hà Nội và Công ty DS hai bên chọn cho mình cách đối đầu văn minh: Trước toà án và để toà án quyết xử.

Đây nên là một xu thế cần được khuyến khích vì không chỉ vì những người trong cuộc mà còn chính là cơ hội để thẩm phán được va chạm hơn với những vụ việc về vi phạm bản quyền.

Vụ việc giữa Công ty Tuần Châu Hà Nội và Công ty DS hai bên chọn cho mình cách đối đầu văn minh: Trước toà án và để toà án quyết xử.

Thực tế cho thấy xét xử các vụ về vi phạm quyền không nhiều, do đó thường là thử thách không nhỏ đối với thẩm phán.

Nguyên nhân đưa hai bên đến phiên toà cũng xuất phát từ quan điểm chính đáng của từng bên: mình mới thực sự là chủ sở hữu hay tác giả của tác phẩm. Điều này xuất phát tự sự phức tạp trong nhận thức thế nào là một tác phẩm mới. Vì vậy, khi mổ xẻ vụ việc sẽ cho các bên cái nhìn sâu hơn về một tác phẩm được bảo họ bản quyền, quyền và nghĩa vụ của các bên.

Vụ việc cũng đánh dấu người làm nghệ thuật “chiến đấu” để bảo vệ tài sản sở hữu trí tuệ, sự sáng tạo mà nghệ sĩ coi đó thuộc về sáng tạo của mình. Điều này là phù hợp, nhất là trong một vụ việc đầy thử thách về quan điểm thế nào là sáng tạo độc lập, thế nào là sáng tạo dựa trên một tác phẩm khác (tác phẩm phái sinh).

HỌC HÀNH XỬ DỰA TRÊN HỢP ĐỒNG

Kinh doanh nghệ thuật không nhất thiết để mọi vấn đề mơ mộng theo. Các nghệ sỹ nước ngoài khi giao kết, kinh doanh đều thực hiện một việc đầu tiên; đó là: đưa mọi thứ vào trong hợp đồng, trong đó đặc biệt chú ý đến quyền sở hữu trí tuệ.

Một thực tế buồn là hợp đồng của nghệ sĩ Việt nhiều lúc chưa đầy một trang, với những nội dung rất cơ bản. Khi mọi việc thuận lợi thì không sao nhưng khi có tranh chấp thực sự thì sẽ làm khổ cả đôi bên.

Khách quan mà nói một hợp đồng không ràng buộc rõ ràng thì cũng là cơ sở để mọi tranh chấp có cớ phát sinh. Do đó, lỗi ngay từ đầu đã thuộc về các bên giao kết.

Hợp đồng của nghệ sĩ Việt nhiều lúc chưa đầy một trang, với những nội dung rất cơ bản. Khi mọi việc thuận lợi thì không sao nhưng khi có tranh chấp thực sự thì sẽ làm khổ cả đôi bên.

Ví dụ như trong trường hợp có tính chất phức tạp như Tuần Châu Hà Nội và Công ty DS với một quy mô lớn, dài hơi thì cần bóc thành giai đoạn thanh toán tương ứng với quyền sở hữu tác phẩm theo đoạn đó.

Đặc biệt trong bối cảnh CPTPP vừa được thông qua, trong đó những tài sản sáng tạo mới như âm thanh cũng được bảo hộ tại Việt Nam thì việc nghệ sĩ, người làm nghệ thuật hay chủ sở hữu tác phẩm nhận thức được giá trị sáng tạo của mình và nỗ lực bảo vệ sáng tạo là điều cần phải được trân trọng.

Vì vậy, sau tất cả, Công ty Tuần Châu cho rằng họ thắng, cũng có thể đúng. Công ty DS của đạo diễn Việt Tú thắng, cũng có cơ sở. Nhưng thắng lợi nhất là về số đông những người làm nghệ thuật, kinh doanh nghệ thuật và thưởng thức nghệ thuật khi hướng đến cách hành xử văn minh trong tranh chấp bản quyền, hiểu được giá trị của bản quyền trong thúc đẩy sự sáng tạo.

    Gặp Luật Sư Sở Hữu Trí Tuệ Để Được Tư Vấn

    Bảo hộ Thương hiệu - Sáng chế Kiểu dáng - Nhượng quyền - Xử lý vi phạm

    Bài viết cùng chủ đề:

    Mỹ điều tra Mục 301 về Sở hữu trí tuệ: Bản chất, Rủi ro và Lối đi cho Doanh nghiệp Việt
    546 lượt xem 31/07/2026

    Câu hỏi phỏng vấn Luật sư Nguyễn Thanh Hà – Chủ tịch SBLaw  – chuyên gia thuộc Ủy ban Hợp tác pháp luật thương mại Việt Nam – Trung Quốc xoay quanh cuộc điều tra của Mỹ (USTR) theo Mục 301 về quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) tại Việt Nam. Chỉ trong vài tháng gần...

    Doanh nông Việt Nam: Kết nối, đồng hành nâng tầm nông sản Việt
    662 lượt xem 03/07/2026

    Trong chương trình radio “Doanh nông Việt Nam – Kết nối đồng hành, nâng tầm nông sản Việt” của kênh VOH Đài tiếng nói TP Hồ Chí Minh Luật sư Nguyễn Thanh Hà – Chủ tịch Công ty Luật SBLAW cùng Ông Lê Viết Bình, phó chánh văn phòng Bộ Nông nghiệp và Môi trường...

    Thủ tục khởi tố hình sự hành vi vi phạm bản quyền phần mềm
    434 lượt xem 16/06/2026

    Làm sao để khởi tố hình sự bên vi phạm bản quyền phần mềm của bạn? Hướng dẫn thu thập chứng cứ và nộp đơn tố giác từ Luật sư SBLAW. Bạn là một doanh nghiệp phát triển phần mềm, một studio game hoặc một nhà sáng tạo ứng dụng? Bạn phát hiện sản phẩm...

    Vi Phạm Bản Quyền Phần Mềm: Khi Nào Bị Khởi Tố Hình Sự?
    568 lượt xem 16/06/2026

    Trong kỷ nguyên số, phần mềm máy tính là tài sản trí tuệ vô giá của doanh nghiệp công nghệ. Tuy nhiên, tại Việt Nam, tình trạng sử dụng phần mềm “bẻ khóa” (crack) vẫn diễn ra phổ biến. Thời gian gần đây, Cơ quan Cảnh sát điều tra (Bộ Công an) và công an...

    Dịch Vụ Bảo Hộ Quyền Tác Giả Và Chống Vi Phạm Bản Quyền | SB Law
    345 lượt xem 13/06/2026

    Bảo Hộ Bản Quyền Và Chống Nạn Xâm Phạm Quyền Tác Giả Tại Việt Nam Trong kỷ nguyên số và sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế thị trường, tình trạng xâm phạm quyền tác giả (bản quyền) tại Việt Nam đang có xu hướng gia tăng rõ rệt và ngày càng tinh vi....

    Tranh Chấp Kiểu Dáng Công Nghiệp: Khi Nào Nên Thương Lượng, Hòa Giải Hoặc Khởi Kiện?
    332 lượt xem 08/06/2026

    Tranh Chấp Kiểu Dáng Công Nghiệp: Nguy Cơ Sụp Đổ Hệ Thống Sản Xuất Kiểu dáng công nghiệp (KDCN) – hình dáng bên ngoài của sản phẩm được thể hiện bằng đường nét, hình khối, màu sắc – chính là “linh hồn” tạo nên sức hút thương mại và lợi thế cạnh tranh của doanh...

    Thương hiệu Việt bị ‘đánh cắp’ online: Cần siết chặt trách nhiệm nền tảng
    627 lượt xem 05/05/2026

    Khi các hành vi xâm phạm thương hiệu trên không gian số đang biến tướng tinh vi, khung pháp lý hiện hành dường như vẫn đang loay hoay trong cuộc rượt đuổi không cân sức. Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với luật sư Nguyễn Thanh Hà – Chủ tịch Hãng luật SBLAW...

    Xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng.
    476 lượt xem 01/05/2026

    Nhân ngày sở hữu trí tuệ thế giới, luật sư Nguyễn Thanh Hà, chủ tịch SBLAW đã trả lời phỏng vấn báo Công thương về nội dụng xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng. Sau đây là nội dung bài phỏng vấn. Câu hỏi: Từ thực tiễn xử lý...

    Cập nhật 2026: Hồ sơ đề nghị kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất nhập khẩu liên quan quyền sở hữu trí tuệ
    615 lượt xem 01/04/2026

    Bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) trong hoạt động xuất nhập khẩu là một bước đi thiết yếu để doanh nghiệp bảo vệ thương hiệu và quyền lợi hợp pháp của mình trước vấn nạn hàng giả, hàng nhái. Mới đây, Bộ Tài chính đã có những cập nhật quan trọng về thủ...

    Luật Việt Nam đã có chế tài xử lý với các hành vi xem lậu trực tiếp các giải thể thao chưa?
    2575 lượt xem 23/12/2025

    Luật sư Nguyễn Thanh Hà, chủ tịch công ty luật SBLAW đã có phần chia sẻ về thực trạng vi phạm bản quyền các giải thể thao tại Việt Nam với truyền hình Hà Nội, sau đây là nội dung bài phỏng vấn. Câu hỏi: Luật sư đánh giá về thực trạng của hành vi...

    SBLAW: LÁ CHẮN PHÁP LÝ TOÀN DIỆN – NHẬN DIỆN VÀ TRIỆT TIÊU RỦI RO XÂM PHẠM SỞ HỮU TRÍ TUỆ
    722 lượt xem 10/12/2025

    Trong kỷ nguyên kinh tế tri thức 2026, vi phạm quyền Sở hữu trí tuệ (SHTT) không còn đơn thuần là những cuộc sao chép thô sơ, mà đã trở nên cực kỳ tinh vi trên không gian số và thực địa. Đôi khi, chính doanh nghiệp của bạn đang đứng trước bờ vực của...

    LUẬT SƯ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP SÁNG CHẾ: BẢO VỆ THÀNH QUẢ SÁNG TẠO VÀ LỢI THẾ CẠNH TRANH
    840 lượt xem 28/11/2025

    Số lượng sáng chế được Cơ quan Sáng chế và Nhãn hiệu Hoa Kỳ (USPTO) cấp trong năm 2023 nằm trong khoảng 312.486 đến 348.774 bằng. Sáng chế là tài sản vô giá, là động lực thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp và quốc gia. Tuy nhiên, việc bảo vệ các quyền lợi...

    Sản xuất và buôn bán hàng giả là thực phẩm sẽ chịu chế tài gì?
    957 lượt xem 19/10/2025

    Vụ án Ngân 98 và ZuBu đã gây chấn động, phơi bày sự tinh vi của tội phạm khi bán hàng giả. Chiêu thức “hàng tặng kèm không bán” rõ ràng là một cách lách luật để qua mặt cơ quan quản lý. Về vụ việc này, luật sư Nguyễn Thanh Hà, chủ tịch SBLAW...

    Tăng cường thực thi, chế tài nghiêm khắc hơn: Dự thảo Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền
    833 lượt xem 27/08/2025

    Giới thiệu: Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) sẽ không có ý nghĩa nếu các biện pháp thực thi yếu kém và thiếu tính răn đe. Nhận thức rõ điều này, Dự thảo Luật SHTT sửa đổi 2025 đã đề xuất hàng loạt các quy định mới nhằm nâng cao hiệu quả của...

    Chỉ thị 13/CT-TTg ngày 17/5/2025: Tăng cường đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả – Quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả!
    1205 lượt xem 30/05/2025

    Trong bối cảnh tình hình buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả vẫn diễn biến phức tạp, với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 13/CT-TTg ngày 17/5/2025, yêu cầu các cấp, ngành tăng cường kiểm tra, kiểm soát, xử lý vi...

    Tội sản xuất, buôn bán hàng giả và một số tội danh liên quan dưới góc nhìn pháp lý Hình sự: Nhận diện – Phân tích – Xử lý
    1216 lượt xem 30/05/2025

    Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường không ngừng mở rộng, nhu cầu tiêu dùng của người dân ngày càng đa dạng và gia tăng. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của hoạt động thương mại là sự xuất hiện ngày càng tinh vi và phức tạp của các hành vi...

    0904.340.664