Một trong những thay đổi đột phá và mang tính cải cách thủ tục hành chính mạnh mẽ nhất đối với đơn đăng ký sở hữu công nghiệp (bao gồm đơn nhãn hiệu) là việc bãi bỏ thủ tục ra Thông báo/Quyết định chấp nhận đơn hợp lệ.
Dưới đây là bài viết phân tích, so sánh chi tiết sự thay đổi này giữa quy định cũ và luật mới:
1. Quy định theo Luật cũ (áp dụng trước ngày 01/4/2026)
Theo Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 (được sửa đổi, bổ sung đến năm 2022), quy trình thẩm định hình thức đơn đăng ký nhãn hiệu yêu cầu cơ quan quản lý nhà nước phải ban hành một văn bản hành chính cụ thể để xác nhận tình trạng của đơn:
1.1. Về việc ghi nhận tính hợp lệ
Theo Điều 109 quy định về thẩm định hình thức đơn đăng ký sở hữu công nghiệp, Luật Sở hữu trí tuệ 2005, sửa đổi, bổ sung 2022:
“1. Đơn đăng ký sở hữu công nghiệp được thẩm định hình thức để đánh giá tính hợp lệ của đơn.
Đơn đăng ký sở hữu công nghiệp bị coi là không hợp lệ trong các trường hợp sau đây:
a) Đơn không đáp ứng các yêu cầu về hình thức;
b) Đối tượng nêu trong đơn là đối tượng không được bảo hộ;
c) Người nộp đơn không có quyền đăng ký, kể cả trường hợp quyền đăng ký cùng thuộc nhiều tổ chức, cá nhân nhưng một hoặc một số người trong số đó không đồng ý thực hiện việc nộp đơn;
d) Đơn được nộp trái với quy định về cách thức nộp đơn quy định tại Điều 89 của Luật này;
đ) Người nộp đơn không nộp phí và lệ phí.
3. Đối với đơn đăng ký sở hữu công nghiệp thuộc các trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này, cơ quan quản lý nhà nước về quyền sở hữu công nghiệp thực hiện các thủ tục sau đây:
a) Thông báo dự định từ chối chấp nhận đơn hợp lệ, trong đó phải nêu rõ lý do và ấn định thời hạn để người nộp đơn sửa chữa thiếu sót hoặc có ý kiến phản đối dự định từ chối;
b) Thông báo từ chối chấp nhận đơn hợp lệ nếu người nộp đơn không sửa chữa thiếu sót, sửa chữa thiếu sót không đạt yêu cầu hoặc không có ý kiến xác đáng phản đối dự định từ chối quy định tại điểm a khoản này;
c) Thông báo từ chối cấp Giấy chứng nhận đăng ký thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn đối với đơn đăng ký thiết kế bố trí;
d) Thực hiện thủ tục quy định tại khoản 4 Điều này nếu người nộp đơn sửa chữa thiếu sót đạt yêu cầu hoặc có ý kiến xác đáng phản đối dự định từ chối chấp nhận đơn hợp lệ quy định tại điểm a khoản này.
4. Đối với đơn đăng ký sở hữu công nghiệp không thuộc các trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này hoặc thuộc trường hợp quy định tại điểm d khoản 3 Điều này thì cơ quan quản lý nhà nước về quyền sở hữu công nghiệp ra thông báo chấp nhận đơn hợp lệ hoặc thực hiện thủ tục cấp văn bằng bảo hộ và ghi nhận vào Sổ đăng ký quốc gia về sở hữu công nghiệp theo quy định tại Điều 118 của Luật này đối với đơn đăng ký thiết kế bố trí.
5. Đơn đăng ký nhãn hiệu bị từ chối theo quy định tại khoản 3 Điều này bị coi là không được nộp, trừ trường hợp đơn được dùng làm căn cứ để yêu cầu hưởng quyền ưu tiên.”
Tóm lại, nếu đơn đăng ký không có thiếu sót và không thuộc các trường hợp bị coi là không hợp lệ, cơ quan quản lý nhà nước về quyền sở hữu công nghiệp (Cục Sở hữu trí tuệ) bắt buộc phải ra thông báo chấp nhận đơn hợp lệ.
1.2. Về thời hạn công bố đơn
Theo khoản 3 Điều 110 quy định về việc công bố đơn đăng ký sở hữu công nghiệp, Luật Sở hữu trí tuệ 2005, sửa đổi, bổ sung 2022: “Đơn đăng ký kiểu dáng công nghiệp, đơn đăng ký nhãn hiệu, đơn đăng ký chỉ dẫn địa lý được công bố trong thời hạn hai tháng kể từ ngày đơn được chấp nhận là đơn hợp lệ.”
Tóm lại, sau khi có thông báo chấp nhận đơn hợp lệ, đơn đăng ký nhãn hiệu sẽ được công bố trên Công báo sở hữu công nghiệp trong thời hạn hai tháng kể từ ngày đơn được chấp nhận là đơn hợp lệ
2. Quy định theo Luật mới (áp dụng từ ngày 01/4/2026)
Nhằm đơn giản hóa thủ tục và đẩy nhanh tiến độ xử lý đơn, Luật số 131/2025/QH15 đã sửa đổi, bổ sung khoản 4 Điều 109 và khoản 3 Điều 110 theo hướng tự động hóa việc ghi nhận tính hợp lệ của đơn:
2.1. Bãi bỏ Thông báo chấp nhận đơn hợp lệ và cách xác định ngày hợp lệ
Theo điểm b khoản 34. Sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ một số điểm, khoản của Điều 109 theo Điều 1 Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ:
“b) Bãi bỏ khoản 3; sửa đổi, bổ sung khoản 4 và khoản 5; bổ sung khoản 6 vào sau khoản 5 như sau:
4. Đơn đăng ký sở hữu công nghiệp không thuộc các trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này được coi là đơn hợp lệ về hình thức và được công bố theo quy định tại Điều 110 của Luật này và thẩm định nội dung theo quy định tại Điều 114 của Luật này hoặc thực hiện thủ tục cấp văn bằng bảo hộ và ghi nhận vào Sổ đăng ký quốc gia về sở hữu công nghiệp theo quy định tại Điều 118 của Luật này đối với đơn đăng ký thiết kế bố trí. Ngày đơn được chuyển để công bố là ngày đơn được coi là hợp lệ về hình thức.
5. Đơn đăng ký sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu bị từ chối cấp văn bằng bảo hộ vì không hợp lệ về hình thức bị coi là không được nộp nhưng được dùng làm căn cứ để yêu cầu hưởng quyền ưu tiên.
6. Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ quy định chi tiết việc thẩm định hình thức đơn đăng ký sở hữu công nghiệp.”
Tóm lại, đơn đăng ký sở hữu công nghiệp nếu không thuộc các trường hợp bị coi là không hợp lệ sẽ đương nhiên được coi là đơn hợp lệ về hình thức và được chuyển đi để công bố, thay vì Cục Sở hữu trí tuệ phải mất thời gian soạn thảo, ký duyệt và ban hành thông báo chấp nhận đơn hợp lệ như trước đây.
2.2. Rút ngắn thời hạn công bố đơn
Theo khoản 35. Sửa đổi, bổ sung khoản 3 Điều 110 theo Điều 1 Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ: “Đơn đăng ký kiểu dáng công nghiệp, đơn đăng ký nhãn hiệu, đơn đăng ký chỉ dẫn địa lý được công bố trong thời hạn một tháng kể từ ngày đơn được coi là hợp lệ.”
Tóm lại, thời gian công bố đối với đơn đăng ký nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp và chỉ dẫn địa lý được rút ngắn chỉ còn một tháng kể từ ngày đơn được coi là hợp lệ về hình thức. Ngày đơn được chuyển để công bố là ngày đơn được coi là hợp lệ về hình thức.
2.3. Công khai đơn đăng ký nhãn hiệu
Theo quy định tại khoản 1a Điều 110 Luật Sở hữu trí tuệ (sửa đổi): “Đơn đăng ký nhãn hiệu được công khai ngay sau khi được tiếp nhận”.
Ngay sau khi cơ quan quản lý nhà nước về quyền sở hữu công nghiệp nhận được hồ sơ, thông tin về đơn đăng ký nhãn hiệu đó sẽ lập tức được công khai cho công chúng biết, ngay cả khi đơn này chưa trải qua quá trình thẩm định hình thức và chưa được chấp nhận là đơn hợp lệ.
Quy định này giúp minh bạch hóa thông tin về nhãn hiệu trên thị trường từ rất sớm. Thay vì phải chờ đợi 01 tháng hoặc lâu hơn để đơn trải qua khâu thẩm định hình thức rồi mới được công bố, hiện nay người tiêu dùng, các doanh nghiệp đối thủ và các chủ thể quyền sở hữu trí tuệ khác có thể ngay lập tức nắm bắt được những nhãn hiệu nào vừa được nộp đơn. Điều này giúp các bên chủ động hơn trong việc theo dõi, phòng tránh nộp đơn đăng ký trùng lặp hoặc kịp thời chuẩn bị các thủ tục gửi ý kiến của người thứ ba, phản đối cấp bằng nếu phát hiện có sự vi phạm quyền lợi.
3. Ý nghĩa và tác động của sự thay đổi
Việc thay đổi cơ chế từ “thẩm định và ra thông báo xác nhận” sang “mặc định hợp lệ nếu không có vướng mắc và chuyển công bố” mang lại những tác động tích cực rất lớn.
Thứ nhất, giảm tải áp lực hành chính cho cơ quan nhà nước: Với hàng chục ngàn đơn đăng ký nhãn hiệu mỗi năm, việc bãi bỏ quy trình in ấn, ký duyệt và gửi Thông báo chấp nhận đơn hợp lệ bằng giấy tờ giúp Cục Sở hữu trí tuệ tiết kiệm được lượng lớn thời gian, nhân lực và chi phí vật tư.
Thứ hai, rút ngắn thời gian chờ đợi cho chủ đơn: Theo luật cũ, chủ đơn phải chờ nhận được thông báo hợp lệ, sau đó lại chờ thêm tối đa 2 tháng để đơn được công bố. Với luật mới, thời gian công bố rút xuống tối đa chỉ còn 1 tháng kể từ ngày đơn được coi là hợp lệ. Điều này giúp quá trình xét duyệt bước sang giai đoạn thẩm định nội dung nhanh hơn đáng kể.
Thứ ba, minh bạch và số hóa: Quy định “ngày chuyển công bố là ngày hợp lệ” tạo ra một mốc thời gian rõ ràng, khách quan trên hệ thống điện tử, phù hợp với định hướng đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động sở hữu trí tuệ của Nhà nước.
Tóm lại, từ ngày 01/4/2026, quy trình xử lý đơn nhãn hiệu tại Việt Nam sẽ trở nên linh hoạt, tinh gọn và nhanh chóng hơn rất nhiều, phản ánh đúng nỗ lực cải cách thủ tục hành chính, hỗ trợ tối đa cho các doanh nghiệp, cá nhân trong việc xác lập và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
SBLAW – NGƯỜI GÁC ĐỀN CHO NHỮNG PHÁT MINH ĐỘT PHÁ
“Một sáng chế chỉ thực sự có giá trị khi được bảo hộ đúng cách và đúng thời điểm.”
Với đội ngũ chuyên viên giỏi, am hiểu sâu sắc về kỹ thuật và luật pháp, SBLAW cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp biến các ý tưởng sáng tạo thành tài sản kinh doanh bền vững.
LIÊN HỆ ĐẠI DIỆN SỞ HỮU TRÍ TUỆ SBLAW:
-
Hotline: 0904.340.664
-
Email: info@sblaw.vn
-
Website: www.sblaw.vn
