Luật sư Nguyễn Thanh Hà, chủ tịch công ty luật SBLAW đã có phần chia sẻ về thực trạng vi phạm bản quyền các giải thể thao tại Việt Nam với truyền hình Hà Nội, sau đây là nội dung bài phỏng vấn.
Câu hỏi: Luật sư đánh giá về thực trạng của hành vi vi phạm bản quyền truyền hình, đặc biệt trong lĩnh vực thể thao tại Việt Nam hiện nay? Điều này gây thiệt hại như thế nào cho các đơn vị truyền hình trả tiền?
Luật sư trả lời: Dưới góc độ pháp lý và thực tế thị trường tại Việt Nam, vấn nạn vi phạm bản quyền truyền hình — đặc biệt là trong lĩnh vực thể thao — đang trở thành một cuộc chiến cam go giữa các đơn vị nắm giữ bản quyền và các tổ chức vi phạm xuyên biên giới.
Thực trạng vi phạm bản quyền thể thao tại Việt Nam (Cập nhật 2024 – 2025)
Hiện nay, vi phạm bản quyền không còn là những hành vi đơn lẻ mà đã phát triển thành “vấn nạn có hệ thống” với quy mô cực lớn:
- Tỷ lệ người dùng cao kỷ lục: Theo các báo cáo mới nhất năm 2025, có đến khoảng 65% người dùng Internet tại Việt Nam vẫn duy trì thói quen truy cập các nội dung lậu (phim, bóng đá).
- Thủ đoạn tinh vi và ẩn danh: Các website lậu (như mạng lưới “Xôi Lạc” và các biến thể) thường đặt máy chủ ở nước ngoài, liên tục đổi tên miền (domain) ngay khi bị chặn. Họ sử dụng công nghệ stream lậu trực tiếp từ tín hiệu gốc của các nhà đài trong và ngoài nước.
- Kết hợp với tội phạm khác: Các trang web xem bóng đá lậu hiện nay không chỉ là nơi xem miễn phí mà còn là “hang ổ” của quảng cáo cá độ, đánh bạc trái phép và phát tán mã độc. Các bình luận viên trên các kênh này thường xuyên lôi kéo người xem tham gia đặt cược ngay trong trận đấu.
Thiệt hại đối với các đơn vị truyền hình trả tiền
Việc vi phạm bản quyền gây ra những vết thương chí mạng cho nền công nghiệp truyền hình nội địa, cụ thể:
Thiệt hại trực tiếp về kinh tế
- Chi phí bản quyền “khủng”: Các đơn vị như K+, FPT Play, TV360 phải bỏ ra hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu USD để sở hữu độc quyền các giải đấu như Ngoại hạng Anh, Champions League hay World Cup. Khi nội dung bị phát lậu, họ mất đi nguồn thu từ thuê bao và quảng cáo để bù đắp chi phí này.
- Nguy cơ bị cắt tín hiệu: Điển hình là vụ việc VTVcab từng bị đối tác nước ngoài (KJ Investment Group) ngừng cung cấp tín hiệu Champions League do không đảm bảo được vấn đề bảo vệ bản quyền tại Việt Nam. Điều này gây thiệt hại hàng triệu USD và làm giảm uy tín của nhà đài với các đối tác quốc tế.
Sự đình trệ của thị trường
- Cuộc chiến “giá rẻ”: Do áp lực từ các web lậu miễn phí, các nhà đài buộc phải giảm giá gói cước xuống mức rất thấp (từ 110.000 – 160.000 VNĐ xuống còn 30.000 – 70.000 VNĐ/tháng) để giữ chân khách hàng. Điều này dẫn đến tình trạng doanh thu đình trệ hoặc thua lỗ kéo dài.
- Hệ lụy đóng cửa: Thực tế năm 2025 đã chứng kiến những biến động lớn khi một số “ông lớn” truyền hình trả tiền gặp khó khăn về tài chính, phải thay đổi mô hình kinh doanh hoặc rời bỏ các gói bản quyền đắt đỏ do không thể cạnh tranh với nội dung lậu và kênh K+ của VSTV đã phải đóng cửa và rời khỏi thị trường Việt Nam.
Rủi ro cho chính người xem
Khi người xem tiếp tay cho nội dung lậu, họ đang tự đặt mình vào rủi ro:
- An ninh mạng: Dễ bị đánh cắp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng từ các đường link lạ.
- Pháp lý: Có nguy cơ bị lôi kéo vào các đường dây cá độ bóng đá xuyên quốc gia vừa bị Bộ Công an triệt phá mạnh tay trong thời gian qua.
Câu hỏi: Đến thời thời điểm hiện tại, pháp luật Việt Nam đã có chế tài xử lý với các hành vi xem lậu trực tiếp các giải thể thao chưa? Nếu chưa có thì luật sư có thể cho biết đã có quốc gia nào quy định mức xử phạt cho hành vi này không ạ?
Luật sư trả lời: Tại Việt Nam, câu hỏi về việc xử phạt “người xem” (người dùng cuối) luôn là chủ đề nóng. Dưới góc độ pháp lý cập nhật đến cuối năm 2025, tôi xin chia sẻ thông tin như sau:
Tại Việt Nam: Đã có chế tài xử phạt “người xem” chưa?
Tính đến thời điểm hiện tại, pháp luật Việt Nam chưa có quy định cụ thể để xử phạt hành chính hay hình sự đối với cá nhân chỉ có hành vi “xem” nội dung lậu.
- Đối tượng bị xử lý: Các chế tài hiện hành (Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quyền tác giả và Bộ luật Hình sự) chủ yếu tập trung vào người tổ chức, phát sóng, phân phối nội dung trái phép (ví dụ: chủ các trang web lậu, người livestream lại trận đấu).
- Lý do: Việc xác định và xử phạt hàng triệu cá nhân xem lậu là một thách thức cực lớn về mặt kỹ thuật, chi phí thực thi và cả quyền riêng tư.
- Xu hướng: Dù chưa phạt tiền người xem, nhưng các cơ quan chức năng đang chuyển sang hình thức “phạt kỹ thuật”. Các nhà mạng (ISP) phối hợp với Cục Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử liên tục chặn truy cập (DNS/IP) các trang web lậu ngay trong thời gian diễn ra trận đấu.
Các quốc gia đã áp dụng mức phạt cho người xem lậu
Khác với Việt Nam, một số quốc gia đã đi tiên phong trong việc đánh vào “túi tiền” của người xem để triệt tiêu nguồn cầu:
Ý (Italia) – Quốc gia quyết liệt nhất
Ý đã thông qua luật “Piracy Shield” vào năm 2023 và thực thi mạnh mẽ trong năm 2024-2025:
- Mức phạt: Người xem bóng đá qua các link lậu hoặc thiết bị IPTV lậu có thể bị phạt từ 150 EUR đến 5.000 EUR (khoảng 4 triệu đến 135 triệu VNĐ).
- Cách thức: Hệ thống tự động xác định địa chỉ IP của người truy cập và gửi giấy phạt trực tiếp về địa chỉ nhà hoặc qua email.
Tây Ban Nha
La Liga đã thắng một vụ kiện quan trọng cho phép họ thu thập dữ liệu người dùng từ các nhà mạng:
- Mức phạt: Người dùng bị phát hiện xem lậu có thể nhận được yêu cầu bồi thường (settlement) khoảng 260 EUR (gần 7 triệu VNĐ) để tránh bị kiện ra tòa.
Anh Quốc
Dù ít khi phạt tiền lẻ tẻ từng cá nhân, nhưng cảnh sát Anh (City of London Police) thường xuyên thực hiện các chiến dịch “Gõ cửa tận nhà”.
- Họ sử dụng danh sách khách hàng thu được từ các đường dây IPTV lậu bị triệt phá để đến tận nhà cảnh báo và yêu cầu người dân chấm dứt hành vi, nếu tái phạm sẽ đối mặt với án tù hoặc phạt tiền nặng.
Singapore & Thái Lan
- Tại khu vực Đông Nam Á, Singapore đã có quy định xử phạt người sử dụng các thiết bị giải mã lậu (Android Box đã cài sẵn ứng dụng lậu) với mức phạt lên tới 10.000 USD hoặc đi tù.
Lời khuyên của Luật sư
Mặc dù bạn chưa bị “phạt tiền” tại Việt Nam lúc này, nhưng rủi ro lớn nhất không nằm ở pháp luật mà nằm ở an ninh mạng:
Mất tài khoản: Các trang web lậu là môi trường lý tưởng để cài cắm mã độc, đánh cắp thông tin ngân hàng.
Lừa đảo: Các quảng cáo cá độ trên web lậu thường dẫn dụ người xem vào các đường dây đánh bạc vốn là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng tại Việt Nam.
Câu hỏi: Việc người xem chia sẻ các đường link tới trang web lậu trên các trang mạng xã hội có phải là hành vi vi phạm pháp luật không? Có thể bị đơn vị nắm bản quyền khởi kiện không ạ?
Luật sư trả lời: Với tư cách là một người đồng hành cùng bạn tìm hiểu về pháp luật, tôi xin được giải đáp như sau:
Chia sẻ link web lậu có vi phạm pháp luật không?
Dưới góc độ pháp lý, việc chia sẻ (share) các đường link dẫn đến nội dung vi phạm bản quyền trên mạng xã hội có thể được xem xét là hành vi “truyền đạt tác phẩm đến công chúng” mà không được phép của chủ sở hữu.
- Vi phạm Quyền liên quan: Theo Luật Sở hữu trí tuệ (sửa đổi 2022), các đài truyền hình có quyền độc quyền trong việc truyền dẫn, phát sóng hoặc phân phối chương trình của mình. Việc bạn chia sẻ link lậu là đang tiếp tay cho việc phân phối trái phép này.
- Xử lý hành chính: Theo Nghị định 131/2013/NĐ-CP (đang được xem xét thay thế bằng nghị định mới với mức phạt cao hơn), hành vi truyền đạt bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng đến công chúng mà không được phép có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 VNĐ đến 30.000.000 VNĐ.
Tuy nhiên, trong thực tế tại Việt Nam, cơ quan chức năng thường tập trung xử phạt các quản trị viên (admin) của các nhóm (group) hoặc fanpage lớn có hành vi chia sẻ link mang tính hệ thống, quy mô lớn hoặc có mục đích trục lợi (quảng cáo cá độ). Đối với cá nhân chia sẻ đơn lẻ, hiện nay chủ yếu vẫn dừng lại ở mức độ nhắc nhở hoặc bị mạng xã hội (Facebook, YouTube) quét bản quyền và gỡ bỏ nội dung.
Đơn vị nắm bản quyền có thể khởi kiện bạn không?
Câu trả lời là: CÓ, về mặt lý thuyết.
Chủ sở hữu bản quyền (như K+, FPT Play, TV360) hoàn toàn có quyền khởi kiện bất kỳ ai xâm phạm quyền tài sản của họ. Tuy nhiên, trong thực tiễn pháp lý, họ thường cân nhắc các yếu tố sau trước khi kiện một cá nhân:
- Xác định thiệt hại: Để kiện dân sự, nhà đài phải chứng minh được việc bạn chia sẻ link đó gây ra thiệt hại cụ thể là bao nhiêu tiền. Điều này với một cá nhân chia sẻ nhỏ lẻ là rất khó định lượng.
- Chi phí theo đuổi vụ kiện: Chi phí thuê luật sư và án phí thường lớn hơn nhiều so với mức bồi thường thu được từ một cá nhân.
Lưu ý quan trọng: Thay vì kiện cá nhân, các nhà đài hiện nay sử dụng “Công nghệ gỡ bỏ tự động”. Họ làm việc trực tiếp với Facebook, Google để đánh sập ngay lập tức các tài khoản, fanpage chia sẻ link lậu. Nếu tài khoản của bạn bị quét “gậy bản quyền” nhiều lần, bạn sẽ bị khóa tài khoản vĩnh viễn.
Những rủi ro tiềm ẩn khác khi chia sẻ link lậu
Ngoài vấn đề pháp lý, việc chia sẻ link lậu còn khiến bạn đối mặt với các rắc rối:
Tiếp tay cho tội phạm: Hầu hết các link lậu thể thao hiện nay đều gắn liền với các trang cá độ bóng đá trái phép. Việc bạn chia sẻ link có thể bị coi là hành vi quảng bá cho đánh bạc nếu link đó dẫn về các trang có banner cá cược.
Mất uy tín cá nhân: Nếu bạn chia sẻ link chứa mã độc (virus) khiến bạn bè của bạn bị mất tài khoản hoặc lộ thông tin ngân hàng, bạn có thể phải chịu trách nhiệm liên đới hoặc ít nhất là mất uy tín trầm trọng.
Nếu bạn muốn chia sẻ niềm đam mê thể thao, hãy chia sẻ các đường dẫn từ Fanpage chính thức của nhà đài hoặc các trang báo điện tử chính thống. Điều này vừa an toàn cho bạn, vừa góp phần bảo vệ nền thể thao nước nhà.
