Luật sư Đào Thu Trang, trưởng phòng sáng chế SBLAW có phần trả lời phỏng vấn về Các tiêu chuẩn thẩm định đối với sáng chế: Bộ tiêu chuẩn quốc tế và thực tiễn áp dụng tại Việt Nam.
Câu hỏi: Theo, để một giải pháp kỹ thuật được công nhận là sáng chế và được bảo hộ tại Việt Nam pháp luật đã đặt ra những tiêu chuẩn nào và mục đích của việc thiết lập các tiêu chuẩn này là gì?
Trả lời: Tiêu chuẩn quốc tế:
– Được quy định chủ yếu trong Hiệp định TRIPS (Hiệp định về các khía cạnh thương mại có liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ), đó là nền tảng pháp lý toàn cầu mà tất cả các thành viên WTO, bao gồm Việt Nam, phải tuân thủ.
– Theo Điều 27 của TRIPS, các nước thành viên WTO phải cấp bằng độc quyền sáng chế cho bất kỳ sáng chế nào, bất kể là sản phẩm hay quy trình, trong tất cả các lĩnh vực công nghệ, miễn là sáng chế đó có tính mới, có trình độ sáng tạo và có khả năng áp dụng công nghiệp.
Tiêu chuẩn Việt Nam
– Được quy định chi tiết trong Luật Sở Hữu Trí Tuệ 2005 (sửa đổi 2022) và các văn bản hướng dẫn thực hiện, đặc biệt là Thông tư 23/2023/TT-BKHCN và Nghị định 65/2023/NĐ-CP. Về cơ bản, Việt Nam áp dụng tiêu chuẩn tương tự với TRIPS, ba tiêu chuẩn bắt buộc không thay đổi.
Hiệp định TRIPS chỉ đặt ra tiêu chuẩn tối thiểu mà các nước thành viên phải tuân thủ, không yêu cầu các nước phải áp dụng hệ thống thẩm định nhanh hay rút ngắn thời hạn. Nhưng Việt Nam đã bổ sung và cải tiến nhiều yếu tố để nâng cao chất lượng hệ thống bảo hộ và tạo điều kiện cho thương mại hóa tốt hơn.
Câu hỏi: Vậy có những điều gì cần lưu ý đối với việc bảo hộ các sáng chế không?
Trả lời: Về thời hạn thẩm định:
– Luật sửa đổi 2022 rút ngắn thời gian thẩm định nội dung từ 18 tháng xuống 12 tháng và bổ sung cơ chế thẩm định nhanh trong 3 tháng, phản ánh nỗ lực cải cách hành chính của Việt Nam. Sự rút ngắn này không phải là ngẫu nhiên mà là đối ứng trực tiếp với thực tiễn thương mại hóa – nhà sáng chế và doanh nghiệp cần nhận được bằng sáng chế nhanh chóng để có thể bảo vệ quyền lợi của họ trước khi đối thủ cạnh tranh phát triển công nghệ tương tự.
– Cơ chế thẩm định nhanh 3 tháng đặc biệt hữu ích cho các sáng chế trong các lĩnh vực công nghệ cao như AI, bán dẫn, năng lượng tái tạo, nơi mà thời gian là yếu tố cạnh tranh quan trọng.
Về điều kiện không bảo hộ:
– Việt Nam có quy định cụ thể về các đối tượng không được bảo hộ là sáng chế, bao gồm ý đồ, nguyên lí khoa học, phương pháp toán học, các giải pháp chỉ đề cập hình dáng bên ngoài của sản phẩm chỉ mang đặc tính thẩm mỹ mà không mang đặc tính kỹ thuật.
– Quy định này phản ánh triết lý bảo hộ của Việt Nam: chỉ những đối tượng có đặc tính kỹ thuật và khả năng tạo ra giá trị kinh tế mới được bảo hộ là sáng chế, những đối tượng khác sẽ được bảo hộ qua các hình thức pháp lý khác phù hợp hơn.
Tham khảo tư vấn: Dịch vụ Bảo Hộ Thương Hiệu
