CÁC ĐIỀU KIỆN BẢO HỘ SÁNG CHẾ TẠI VIỆT NAM

Tác giả: Bảo hộ thương hiệu 879 lượt xem Đăng ngày 28/11/2025

Sáng chế là giải pháp kỹ thuật có giá trị to lớn, nhưng để được cấp Bằng độc quyền sáng chế, giải pháp đó phải đáp ứng đồng thời ba điều kiện nghiêm ngặt được quy định tại Khoản 1 Điều 58 Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam. Việc hiểu rõ ba tiêu chí Tính mới, Trình độ sáng tạo và Khả năng áp dụng công nghiệp là nền tảng để doanh nghiệp và cá nhân xây dựng và bảo vệ thành quả nghiên cứu của mình.

1. Sáng Chế và Giải Pháp Kỹ Thuật

Sáng chế được định nghĩa là giải pháp kỹ thuật dưới dạng sản phẩm hoặc quy trình nhằm giải quyết một vấn đề được xác định bằng việc ứng dụng các quy luật tự nhiên (Khoản 12 Điều 4 Luật sở hữu trí tuệ).

Giải pháp kỹ thuật được hiểu là cơ cấu, phương pháp hay chất mới hoặc sử dụng cơ cấu, phương pháp cũ theo chức năng mới.

Sáng chế được bảo hộ dưới hình thức cấp Bằng độc quyền sáng chế (nếu đáp ứng đầy đủ ba tiêu chí trên) hoặc Bằng độc quyền giải pháp hữu ích (nếu thiếu tiêu chí Trình độ sáng tạo nhưng vẫn có Tính mới và Khả năng áp dụng công nghiệp).

2. Chi Tiết Ba Điều Kiện Bảo Hộ Sáng Chế

Theo Điều 27 Hiệp định TRIPS (Hiệp định về các khía cạnh thương mại có liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ) và Khoản 1 Điều 58 Luật Sở hữu trí tuệ, Bằng độc quyền sáng chế có thể được cấp cho bất kỳ sáng chế nào, bất kể là sản phẩm hay quy trình, trong tất cả các lĩnh vực công nghệ với điều kiện sáng chế đó là: có tính mới, có trình độ sáng tạo và có khả năng áp dụng công nghiệp.

2.1. Tính Mới (Novelty)

Định nghĩa: Sáng chế được công nhận là mới so với trình độ kỹ thuật trên thế giới nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau đây (Điều 60 Luật sở hữu trí tuệ):

  • Sáng chế nếu nêu trong đơn yêu cầu cấp văn bằng bảo hộ sáng chế không trùng với giải pháp được mô tả trong đơn yêu cầu cấp văn bằng bảo hộ sáng chế đã được nộp cho cơ quan có thẩm quyền với ngày ưu tiên sớm hơn.
  • Trước ngày ưu tiên của đơn yêu cầu cấp văn bằng bảo hộ sáng chế, giải pháp kỹ thuật nêu trong đơn chưa bị bộc lộ công khai ở trong nước hoặc nước ngoài dưới hình thức sử dụng hoặc mô tả trong bất kỳ nguồn thông tin nào dưới đây tới mức mà căn cứ vào đó người có trình độ trung bình trong lĩnh vực kỹ thuật tương ứng có thể thực hiện được giải pháp đó:
    • Các nguồn thông tin liên quan đến sáng chế ở nước ngoài (ấn phẩm, phim ảnh, băng từ, đĩa, đĩa quang phát thanh, truyền thanh, truyền hình) – tính từ ngày công bố tin, vật mang tin bắt đầu được lưu hành.
    • Các nguồn thông tin đại chúng (báo cáo khoa học, các bài giảng, triển lãm quốc tế) – tính từ ngày được công bố, giảng bài, hay hiện vật bắt đầu được trưng bày.

Ngoại lệ (Ân hạn): Pháp luật Việt Nam quy định một số trường hợp được miễn trừ khỏi khả năng mất tính mới nếu sáng chế bị bộc lộ không quá 06 tháng trước ngày nộp đơn, bao gồm: bị bộc lộ do người có quyền đăng ký công bố dưới dạng báo cáo khoa học hoặc giảng bài, hoặc được trưng bày tại triển lãm quốc gia hoặc quốc tế được công nhận.

2.2. Trình Độ Sáng Tạo (Inventive Step / Non-obviousness)

Định nghĩa: Theo chú thích số 5 của Điều 27 Hiệp định TRIPS, Trình độ sáng tạo có thể được hiểu là đồng nghĩa với thuật ngữ “không hiển nhiên”.

Sáng chế được coi là có trình độ sáng tạo nếu căn cứ vào các giải pháp kỹ thuật đã được bộc lộ công khai dưới hình thức sử dụng, mô tả bằng văn bản hoặc dưới bất kì hình thức nào khác ở trong nước hoặc ở nước ngoài trước ngày nộp đơn hoặc ngày ưu tiên, sáng chế đó là một bước sáng tạo, không thể được tạo ra một cách dễ dàng đối với người có trình độ trung bình về lĩnh vực kỹ thuật tương ứng (Điều 61 Luật sở hữu trí tuệ).

Như vậy, sáng chế phải được tạo ra từ quá trình đầu tư sáng tạo nhất định, phải là thành quả của ý tưởng sáng tạo nổi trội, có thể nhận biết rõ ràng. Giữa trình trạng kĩ thuật đã được biết trước đó và sáng chế yêu cầu bảo hộ phải tạo ra bước tiến sáng tạo rõ rệt.

2.3. Khả Năng Áp Dụng Công Nghiệp (Industrial Applicability)

Định nghĩa: Sáng chế được coi là có khả năng áp dụng công nghiệp nếu:

  • Thông tin về bản chất của giải pháp cùng với chỉ dẫn điều kiện kỹ thuật cần thiết được trình bày một cách rõ ràng và đầy đủ đến mức cho phép người có trình độ hiểu biết trung bình trong lĩnh vực kỹ thuật tương ứng có thể tạo ra, sản xuất ra hoặc có thể sử dụng, khai thác hoặc tiến hành được giải pháp đó.
  • Việc tạo ra, sản xuất ra, sử dụng, khai thác hoặc tiến hành giải pháp đó có thể được lặp đi lặp lại với kết quả giống nhau và giống với kết quả được nêu trong đơn.

Điều kiện này là đặc điểm khác biệt giữa sáng chế với phát minh khoa học. Phát minh khoa học chủ yếu thể hiện dưới góc độ lý thuyết chưa thể hiện khả năng áp dụng chúng vào thực tiễn trong các lĩnh vực kinh tế – xã hội và do đó không được bảo hộ theo pháp luật về sở hữu công nghiệp. Trong Hiệp định TRIPS, thuật ngữ “khả năng áp dụng công nghiệp” có thể được hiểu tương đương với thuật ngữ “hữu ích”.

3. Các Đối Tượng Bị Loại Trừ Khỏi Bảo Hộ Sáng Chế

Pháp luật SHTT Việt Nam (Điều 59 Luật sở hữu trí tuệ) quy định rõ các đối tượng không được Nhà nước bảo hộ dưới danh nghĩa sáng chế, bao gồm:

  • Các đối tượng không đáp ứng được đầy đủ các tiêu chuẩn ứng dụng công nghiệp của sáng chế (ý đồ, nguyên lí khoa học, phương pháp toán học; giải pháp chỉ đề cập hình dáng bên ngoài của sản phẩm chỉ mang đặc tính thẩm mỹ mà không mang đặc tính kỹ thuật).
  • Các đối tượng được bảo hộ theo quy định của quyền tác giả (sơ đồ, kế hoạch, quy tắc và phương pháp để thực hiện các hoạt động trí óc, huấn luyện vật nuôi, thực hiện trò chơi, kinh doanh; chương trình máy tính; cách thức thể hiện thông tin).
  • Các đối tượng cần phải được mở rộng phạm vi áp dụng vì mục đích nhân đạo hay nhu cầu cấp bách để phát triển nền kinh tế xã hội của đất nước, bao gồm:
    • Các phương pháp phòng ngừa, chẩn đoán và chữa trị bệnh cho người và động vật áp dụng trên cơ thể người và động vật.
    • Thực vật và động vật không phải là các chủng vi sinh, các quy trình sản xuất thực vật và động vật chủ yếu mang tính chất sinh học và không phải là các quy trình phi sinh học hoặc vi sinh.

Đối chiếu với Hiệp định TRIPS, các đối tượng bị loại trừ này tương ứng với các phương pháp chẩn đoán, phương pháp nội và ngoại khoa để chữa bệnh, và thực vật/động vật không phải là các quy trình vi sinh.

Việc đánh giá và chuẩn bị hồ sơ đáp ứng cả ba điều kiện này đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về pháp luật và kiến thức kỹ thuật. Luật sư SBLAW sẵn sàng tư vấn chuyên sâu, hỗ trợ quý khách hàng thẩm định tính khả thi của sáng chế trước khi nộp đơn, đảm bảo khả năng được cấp bằng độc quyền cao nhất.

    Gặp Luật Sư Sở Hữu Trí Tuệ Để Được Tư Vấn

    Bảo hộ Thương hiệu - Sáng chế Kiểu dáng - Nhượng quyền - Xử lý vi phạm

    Bài viết cùng chủ đề:

    Luật sư Thanh Hà tham dự Hội nghị quốc tế về bảo vệ bản quyền trên không gian mạng tại Tokyo, Nhật Bản
    164 lượt xem 22/10/2026

    Luật sư Thanh Hà tham dự Hội nghị quốc tế về bảo vệ bản quyền trên không gian mạng tại Tokyo, Nhật Bản Nội dung: Mới đây, Luật sư Nguyễn Thanh Hà – Chủ tịch Công ty Luật SBLAW đã tham dự Hội nghị quốc tế về bảo vệ bản quyền và chống vi phạm...

    Tăng tốc dựng “bản đồ số” nhà đất Hà Nội: Thách thức liên thông dữ liệu dưới góc nhìn Luật sư Nguyễn Thanh Hà (SBLAW)
    196 lượt xem 25/09/2026

    Việc Hà Nội chuẩn hóa hơn 4,15 triệu thửa đất cùng hàng nghìn giao dịch bất động sản được cập nhật trên hệ thống thông tin quốc gia đang đặt nền móng quan trọng cho việc minh bạch hóa thị trường. Tuy nhiên, để “bản đồ số” thực sự phát huy vai trò thanh lọc...

    LÀM SAO ĐỂ DOANH NGHIỆP VIỆT TẬN DỤNG TỐI ĐA ƯU ĐÃI THUẾ QUAN 90% VÀ MỞ RỘNG ĐẦU TƯ THEO HỆ THỐNG RCEP?
    184 lượt xem 23/09/2026

    Hiệp định RCEP tạo ra khu thương mại tự do lớn nhất thế giới (chiếm 30% GDP toàn cầu) với cam kết xóa bỏ thuế quan lên tới 90% cùng cơ chế mở cửa thị trường dịch vụ & đầu tư chưa từng có! Doanh nghiệp Việt Nam cần chuẩn bị gì để tối ưu...

    CẢNH BÁO: NHÃN HIỆU CÓ THỂ BỊ CHẤM DỨT HIỆU LỰC NẾU KHÔNG ĐƯỢC SỬ DỤNG TRONG 05 NĂM LIÊN TỤC
    544 lượt xem 06/08/2026

               Nhiều doanh nghiệp cho rằng sau khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu, quyền đối với thương hiệu đã được bảo đảm lâu dài và không còn phải quan tâm đến các vấn đề pháp lý liên quan.             Tuy nhiên, đây là một quan niệm chưa...

    Tự Đăng Ký Nhãn Hiệu: “Tiết Kiệm” Chi Phí Dịch Vụ Hay Mất Trắng
    555 lượt xem 06/08/2026

    Nhiều chủ doanh nghiệp và nhà sáng lập chọn giải pháp tự nộp đơn đăng ký nhãn hiệu để tiết kiệm chi phí dịch vụ ban đầu. Tuy nhiên, theo thống kê từ Cục Sở hữu trí tuệ, tỷ lệ đơn tự nộp bị sửa đổi, bổ sung hoặc từ chối chính thức lên tới...

    NHẬN THÔNG BÁO DỰ ĐỊNH TỪ CHỐI ĐĂNG KÝ NHÃN HIỆU – VẪN CÒN CƠ HỘI BẢO VỆ THƯƠNG HIỆU
    441 lượt xem 06/08/2026

                Nhiều chủ đơn khi nhận Thông báo dự định từ chối cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu thường cho rằng hồ sơ đã không còn khả năng được bảo hộ và quyết định từ bỏ đơn đăng ký.             Tuy nhiên, Thông báo dự định từ chối không...

    SB Law đồng hành cùng mục tiêu tôn trọng và bảo vệ bản quyền trên nền tảng số
    268 lượt xem 30/07/2026

    Nhằm hướng tới môi trường số minh bạch và tôn trọng sở hữu trí tuệ, báo điện tử VOV1 vừa qua đã có bài viết phân tích sâu sắc về công tác xử lý vi phạm bản quyền nội dung trên nền tảng số. Cùng xem những chia sẻ và góc nhìn chuyên môn từ...

    LUẬT SƯ NGUYỄN THANH HÀ CHIA SẺ TRÊN TẠP CHÍ NGƯỜI ĐƯA TIN VỀ QUẢN LÝ KINH DOANH SỐ
    309 lượt xem 27/07/2026

    https://www.nguoiduatin.vn/ngan-chan-hang-gia-hang-nhai-tren-khong-gian-mang-bai-2-bit-lo-hong-quan-ly-204260721015606237.htm.   HotlineEmailTwitterYoutubeLinkedInFacebookZalo

    Quản lý hoạt động kinh doanh trên môi trường số
    301 lượt xem 27/07/2026

      Luật sư Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty Luật SBLAW, đã có buổi trả lời phỏng vấn phóng viên Thanh Loan (Tạp chí Người Đưa Tin) về chủ đề “”. SBLAW trân trọng giới thiệu đến quý độc giả nội dung chi tiết của bài phỏng vấn.   Câu 1: Từ ngày 1/7/2026, Luật...

    Bí quyết Nộp Đơn Giai đoạn Quốc gia PCT tại Việt Nam – Lưu ý Pháp lý Quan trọng
    513 lượt xem 13/07/2026

    Việc đưa đơn sáng chế quốc tế vào giai đoạn quốc gia tại Việt Nam (PCT National Phase Entry) là bước đi chiến lược để bảo hộ tài sản trí tuệ tại thị trường đang phát triển đầy tiềm năng này. Tuy nhiên, quy trình này không chỉ đơn thuần là nộp hồ sơ, mà...

    SBLAW Bảo Hộ Thành Công Kiểu Dáng Công Nghiệp “Xe Tự Hành” Cho TNG
    526 lượt xem 10/07/2026

    Trong xu hướng tự động hóa và chuyển đổi số sản xuất hiện nay, các thiết bị công nghệ như xe tự hành đóng vai trò là “trái tim” vận hành của các nhà máy thông minh. Việc chủ động xác lập quyền sở hữu trí tuệ đối với các thiết kế phần cứng độc...

    Sự Khác Nhau Giữa Sáng Chế Và Giải Pháp Hữu Ích: Khi Nào Nên Chọn Để Tiết Kiệm Chi Phí?
    621 lượt xem 08/07/2026

    Rất nhiều cá nhân và doanh nghiệp khi bắt tay vào bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ thường nhầm lẫn giữa khái niệm “Sáng chế” và “Giải pháp hữu ích”. Dù đều là hình thức bảo hộ độc quyền cho một giải pháp kỹ thuật, nhưng chúng có sự khác biệt rất lớn về...

    Ý Tưởng Kinh Doanh, Phần Mềm, App Điện Thoại Có Được Bảo Hộ Sáng Chế Không?
    770 lượt xem 08/07/2026

    Trong kỷ nguyên công nghệ số và startup bùng nổ, việc bảo vệ các ý tưởng kinh doanh độc đáo, các phần mềm máy tính hay ứng dụng điện thoại (App) là bài toán sống còn của doanh nghiệp. Nhiều người đặt câu hỏi: Có thể đăng ký bảo hộ sáng chế cho những đối...

    Sự Khác Nhau Giữa Sáng Chế Và Giải Pháp Hữu Ích: Khi Nào Nên Chọn Để Tiết Kiệm Chi Phí?
    386 lượt xem 08/07/2026

    Rất nhiều cá nhân và doanh nghiệp khi bắt tay vào bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ thường nhầm lẫn giữa khái niệm “Sáng chế” và “Giải pháp hữu ích”. Dù đều là hình thức bảo hộ độc quyền cho một giải pháp kỹ thuật, nhưng chúng có sự khác biệt rất lớn về...

    Đăng Ký Sáng Chế Mất Bao Lâu Để Được Cấp Bằng Độc Quyền?
    624 lượt xem 08/07/2026

    Thời gian xử lý đơn đăng ký sáng chế là một trong những mối quan tâm hàng đầu của các doanh nghiệp và nhà sáng chế khi muốn bảo hộ thành quả trí tuệ của mình. Vậy theo quy định pháp luật và trên thực tế, quy trình từ khi nộp đơn đến khi nhận...

    Đăng ký bản quyền khi tác giả là người nước ngoài
    347 lượt xem 07/07/2026

    Câu hỏi: Tác giả của bản thiết kế/phần mềm mà công ty tôi sở hữu là người nước ngoài. Vậy công ty tôi có thể đăng ký bản quyền tác giả tại Việt Nam được không? Trả lời: CÓ. Tuy nhiên, luật cho phép là một chuyện, làm đúng thủ tục để Cục Bản quyền...

    0904.340.664